ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 91

Диалектизм

Диалектизм - жергілікті диалектілер мен говорларға тән тіл ерекшеліктері. Диалектизм - көркем шығармаларда әдеби тіл нормасынан ауытқу түрінде орын алады. Диалектизмнің бірнеше түрі бар: Лексикалық диалектизмдер бейсаубет бет алды, кун баю кун ба ...

Диалектология

Диалектология – тіл білімінің белгілі бір тілдегі диалектілік ерекшеліктерді, олардың шығу тегін, таралу сипатын, ұлттық және әдеби тілге қарым-қатынасын зерттейтін саласы. Диалектілік жіктелісі айқын тілдердегі диалектілердің саны ең кем дегенде ...

Диалектологиялық сөздік

"Диалектологиялық сөздік" – қазақ тілі диалектілерінің, оның ішінде жеке сөйленістерінің лексикалық ерекшеліктері мен құрамында сирек кездесетін фонетикалық, грамматикалық құбылыстарынан мәлімет беретін сөздер қамтылған сөздік. Сөздікте Қазақстан ...

Диалектологиялық сөздіктер

Қазақ халқының ауызекі сөйлеу тілінде қыруар жергілікті еоекшеліктер бар Бүлардың көпшілігі фонетика мен граммйтикадан гөрі лексика саласында жиірек үшырасады. Қазақ тіліндегі сөз таптарының барлық түрінен де жергілікті ерекшеліктер табылады. Бір ...

Диаллагит

Диаллагит - негізінен диаллагтан тұратын пироксенит деген интрузиялық таужыныстың түрі. Диаллагиттің шпинельге мол түрі остраит деп аталады.

Диалог

Диалог – екі не бірнеше адамның кезектесіп сөйлесуі арқылы берілетін ауызекі тілдегі ерекше форма. Диалог - ғылымда танымдық процестің іздеген нәтижеге әр түрлі, бірақ бір-бірімен жарыспайтын көзқарастар, қатынастар, бағыттардың өзара байланысы ж ...

Диалогтық орта

Біржақты диск - тек бір беті колданылатын иілгіш Магниттік диск. Жүмысшы диск - тапсырманы орындауда аралық жөне соңғы нөтижелер жазу үшін жұмысшы жад ретінде операциялық жүйемен колданылатын диск.

Диалогтық режім

ДИАЛОГТЫҚ РЕЖІМ - пайдаланушының әрбір сұрастыруы компьютер тарапынан дереу жауап әрекетін тудыратын, пайдаланушы мен компьютер арасындағы әрекеттестік режімі. Есептеу жүйесі мен пайдаланушы арасындағы мәліметтер алмасуы оны адам өңдеп үлгере ала ...

Диалогтық терезе

ДИАЛОГТЫҚ ТЕРЕЗЕ - Windows ортасында - әрекет жасау үшін ақпарат енгізу немесе параметрлерді көрсету қажет болған жағдайда дисплей бетінде пайда болатын терезе; программа керекті мәліметгі сұрарда экранға шығатын тіктөртбүрышты шағын терезе. Әдет ...

Диалогтық қолданбалы бағдарлама

Диалогтық қолданбалы программа - MS DOS амалдық жүйесінің командалық жолынан бірден орындалатын, графиктік немесе диалогтық интерфейсі жоқ бағдарлама.

Диамагнетизм

Орбита бойымен қозғалған электрон зырылдауыкка ұқсас. Сондықтан, оған сыртқы күштің әсеріне ұшыраған гироскоптың өзгеріс-сипатының ерекшеліктері тән болуға тиісті, атап айтқанда, белгілі бір жағдайда электрон орбитасының прецессиясы пайда болуы т ...

Диамагниттік

Диамагниттік, диамагнетизм, диамагниттік – кейбір заттың сыртқы магниттеуші өріске қарсы бағытта магниттелу қасиеті. Д. тек магниттік моменті жоқ атомы бар денелерде байқалады.

Диана Игоревна Самгина

Самгина Диана Игоревна – 8.4.1942, Ресей, Мәскеу қ. - 15.1.2002, Алматы) - ғалым, биол. ғыл. канд. ҚазҰУ-ды бітірген. 1966 - 2002 ж. Ботаника ин-тында ғыл. қызметтер атқарды. Негізгі ғыл зерт. еңбектері микология мәселелеріне арналған. Самгина Ди ...

Диапазондық антенна

Диапазондық антенна - құрылымын өзгертпестен жиіліктің кең диапазонында пайдаланғанда, негізгі параметрлерін берілген шамадан тыс өзгертпейтін антенналар. Декаметрлік және одан да қысқа толқындарда диапазондық антенналар қатарына Надененко диполі ...

Диапозитив

Диапозитив - - фотосезгіш қабаты бар молдір пленкаға не шыныға түсірілген позитивті фотобейне. Ол жарыққа бағыттап қарауға не экранға түсіру үшін жеке кадр ретінде, немесе "белгілі бір тақырыпты қамтитын" кадрлар сериясы ретінде жасалады. Полигра ...

Диатек

Диатек – сөзінің этимологиялық мағынасы екі түрлі түсінікті білдіреді, олар "толығымен қайтадан жасақталу" және "өзгерістерге ұшырау" деген ұғымдар. Осыған орай, диатек терминінің геологиялық мән-мағынасы да екі бағытта анықталады. Ғалымдардың бі ...

Диатомдар

Диатомдар - - палеонтологияда: бір клеткалы балдырлар; протопласттан тұратын клеткасы кремнийлі сауытшамен көмкерілген; теңіз суларында да, тұщысуларда да әр түрлі температуралар жағдайында тіршілік ете алады. Бұл балдырлар сауытшаларының жнынтық ...

Диатомды шөгінділер

Диатомды шөгінділер - диатомды балдырлардың опал қалқандары мен олардың сынықтарынан тұрады. Диатомды шөгінділер шамалы кремнийлі, кремнийлі және көп кремнийлі болады.Түйірөлшемдік құрамы бойынша көбінесе лайлы, кейде құмайтты үйықтар, өте кеуек ...

Диафрагма (геология)

Диафрагма - - биологияда яки палеонтологияда:1) кейбір өсімдік тораптарында ұшырасатын дөңгелек пішінді қалқа; 2) кейбір майлышөп торларын тілгілеп өтетін селдір қалқалар; 3) кейбір иінаяқтылар бақалшағының негізгі бөлігін оның алғы бөлігінен оқш ...

Диахрондық типология

Диахрондық типология - салыстырылатын тілдердің мазмұнды-категориялы құрылымдарын зерттейтін типологиядағы бағыт. Диахрондық типология бір уақытта әр түрлі категорияларда болатын құбылыстарды біріктіре байланыстырады. Барлық тілдерге ортақ даму ж ...

Диахрониялық лингвистика

Диахрониялық лингвистика - тілдің тарихи даму процесінде байқалатын заңдылықтарды зерттейтін тіл білімінің саласы. Диахрониялық лингвистика тілдік құбылыстарды олардың нақты тарихи дамуымен байланысты зерттеу нәтижесінде пайда болған. 20 ғасырдың ...

Диахрониялық типология

Диахрониялық типология - салыстыратын тілдердің материалын ұқсастығына қарап емес, категориалды-мазмұндык құрылымы тұрғысынан зерттейтін типологиялық бағыт. Диахрониялық типология тілдік универсал идеясымен байланысты болғанымен, одан ерекше унив ...

Дивергент

Басқа мағыналар үшін Дивергент деген бетті қараңыз. Дивергент лат. divergens - әр жаққа ауытқу - сөз құрамындағы өзгерістерге байланысты дыбыстардың әр түрлі айтылуы. Мысалы: қап-қабы, тап-табу, жоқ - жоғалу - жойылу, соқ - соғым - сой, сауығу - ...

Дивергентті қосақ

Дивергентті қосақ – тангенциальды қозғалыстардың орталық өңірден шеткі аймақтарға қарай жылжуы нәтижесінде қалыптасатын қатпарлы егіз жүйенің бір-бірімен тоқайласу пішіні. Термин авторы Обуэнның топшылауынша, бұл жағдайдағы құрылымдар табиғаты ор ...

Дивергенция

Дивергенция - екі не одан көп тіл құбылыстарының бір-бірінен ажырасуы. Дивергенция ұғымы глоттогониялық және құрылымдық-диахрониялық болып екі тұрғыда қаралады. Құрылымдық-диахрониялық Дивергенция тіл жүйесіндегі айырмашылықтардың көбеюіне әкеп с ...

Диверсант

Диверсант - шетел агенттіктерінің, саяси құрылысқа қас ұйымның барлау жасау, бүлдіру, зиян келтіру, өрт қою, әскери маңызы бар орындарды, өнеркәсіп орындарын қопарушы адамы.

Диверсия

Диверсия - қарсылас тылындағы әскери, өнеркәсіп және басқа нысандарды істен шығару, әскерлерді басқаруға кедергі жасау, коммуникациясын бұзу, адам күші мен әскери техниканы жою мақсатына сай қимыл жасайтын жеке адамдар, топтар. Диверсия тікелей ш ...

Дивидендтер

Дивидендтер – акциялар, оның ішінде депозитарлық қолхаттардың базалық активтері болып табылатын акциялар бойынша төленуге жататын табыс; қордың басқарушы компаниясы пайларды сатып алған кезде олар бойынша табысты қоспағанда, пайлық инвестициялық ...

Дивизион

Дивизион - 1) Ракеталық әскер мен артиллериялық және қазіргі заманғы армияның негізгі атыс және тактикалық бөлімшелері. Дивизион әскери бөлім полк т.б. құрамына енеді немесе өз алдына дербесте бас командованиенің резервінде болуы мүмкін. Ракеталы ...

Дивизия

Дивизия - көптегeн мемлекеттердің қарулы күштері түрлерінің негізгі тактикалық бірлестігі. Дивизия Ресейде және Францияда 18 ғасырдың басында пайда болыл, 19 ғасырда көптеген мемлекеттерде түпкілікті орнады. Қарулы Күштер түрлеріне және әскер түр ...

Диглоссия

Диглоссия - ұғымын және терминін Ч.А. Фергюсон енгізген, Дж. Фишман, А.В. Исаченко және Б.А. Успенский зерттеулерінде жалғасын тапкан. Қажеттілікке орайтілдерді бөлудің функциялық қасиеттеріндегі және бір тілдің өмір сұру формаларындағы қостілділ ...

Дидактика

Дидактика – білім беру, оқыту, тәрбиелеу теориясы; педагогиканың үйренушілерге білімді, машық пен дағдыны меңгерту және тәрбиелеу заңдылықтарын зерттейтін, әр кезеңде берілетін білім мазмұнының көлемі мен құрылымын айқындайтын, білім берудің әдіс ...

Дидактикалық (оқу) материал

Дидактикалық материал - сыныпта немесе үйде өздігінен жұмыс істеу үшін оқушыларға таратылатын немесе бүкіл сынып алдында мұғалімнін көрсететін көрнекі оқу құралының ерекше үлгісі.

Дидактикалық ережелер

Дидактикалық ережелер - оқыту қағидасын қолданудың жекелеген кандай да бір жағын ашуда бастылыққа алынатын ережелер. Мысалы, көрнекілік қағидасын іске асырудың бір ережесі: түрлі көрнекіліктерді қолдануға болады, бірақ олардың санын көбейтудің қа ...

Дидактикалық поэзия

Дидактикалық поэзия - үгіт-насихаттық, өсиет сарын - сипатында түзілген, поэзиялық жанрда жазылған шығармалар. Атап айтқанда, дидактикалық - философиялық толғаулар, мысалдар, термелер, баталар, қанатты, нақыл сөздер, ғылыми-танымдық немесе қоғамд ...

Дидактикалық қағидалар

Дидактикалық қағидалар - оқу процесінің мазмұнын, ұйымдастыру түрлері мен әдістерін оның жалпы мақсаттары мен заңдылыктарына сәйкес анықтайтын негізгі ережелер.

Диетолог

Диетолог, емдәмгер - ауруханаларда немесе санаториялық-курорттық мекемелерде қызмет істейтін, тиімді емдік-тамақтану мәселелері бойынша дайындалған дәрігер-маман.

Диетология

Диетология – сау және науқас адамның тиімді тамақтануын, дұрыс тамақтандырудың ғылыми негіздерін және оны ұйымдастыру әдістерін зерттейтін ғылым. Диетологияның ғылым ретінде пайда болуы Гиппократ есімімен байланысты. Диетология тағам гигиенасымен ...

Дизельді электр стансасы

Дизельді электр стансасы – электр генераторларының жетегі ретінде дизель қозғалтқыштарын пайдаланатын жылу электр стансасы. Дизельді электр стансасы дербес жұмыс істейді әрі икемді болады. Сондықтан олар біртұтас электр тораптары тартылмаған шалғ ...

Дизъюнктивті дислокациялар

Дизъюнктивті дислокациялар – геологиялық денелердің жарылуы және осылайша дараланған дене бөлшектерінің жарылым бойымен жылжуы нәтижесінде қалыптасатын тектоникалық бұзылыстар жиынтығының жалпылама атауы. Жыртылып-ажырау құрылымдарын құрайтын гео ...

Дикаин

Дикаин. Тиген жерін жансыздандыратын күшті дәрі. Кюретаж алдында, кариес, пульпит ауруларын емдегенде қолданылады. Ауыз шырышты қабығын жансыздандырып ауыртпайтын әсер береді.

Дилер

Дилер – бағалы қағаздар нарығына кәсіпқой қатысушы. Ол лицензия бойынша дилерлік қызметті жүзеге асырады; тауарларды‚ бағалы қағаздарды‚ валютаны сатып алу-сату мәмілесі кезінде делдалдық міндеттерді жүзеге асыратын заңды немесе жеке тұлға. Делда ...

Дилерлік

Дилерлік - маклерлік фирма акция сатып алу және сату жөнінде өзі және өз қаражаты есебінен жүзеге асыратын операциялар. Егер фирмаға акция сатып алу жөнінде көп тапсырыс түсе қалса, оларды бірден биржаға беру қауіпті. Мұндай жағдайда акция бағасы ...

Дилтиазем

Дилтиазем – дәрілік зат, кальций каналдарының бөгегіші ретінде танымал дәрілік препаррат, артериалды гипертензия, стенокардия және аритмия кезінде қолданылады Саудалық атаулары: Progor, Herben, Altiazem, Cardizem, Cartia XT, Tiazac, Tiazac XC, Ti ...

Дина Букаева

Дина Букаева - тележурналист. Алматы шет тілдер педагогикалық институтын, ҚазМУ-дың, 1992 жылы "The Voice Of America" - "Америка дауысы" радиостанциясында журналистерге арналған курсын бітірген. 2005 жылы Каир университетінде бұқаралық коммуникац ...

Динамикалық аудару буфері

ДИНАМИКАЛЫҚ АУДАРУ БУФЕРІ - өзіңше қауымдастырылған сақтауыщ құрылғы ретінде сынылатын буфер. Ол беттердің физикалық адрестері мен оған сөйкес виртуальдық жадтың логикалық адрестерін сақтауға арналған.

Динамикалық ауыстыру

ДИНАМИКАЛЫҚ АУЫСТЫРУ - активті программаның немесе оның бөлігін бір сақтауыш құрылғыдан басқа сақтауыш" құрылғыға ауыстыру. Программаны жаңа орынга ауыстырғаннан кейін оның орындалуын жалғастыруды жасақтайтын адрестерді қажетті қайта баптаудан өт ...

Динамикалық байланыс

ДИНАМИКАЛЫҚ БАЙЛАНЫС - OLE технологиясы іске қосылған программаларда - біртектес мәліметгері бар үзінді алынатын блок пен ол қойылатын блокты бір-бірімен байланыстыру арқылы ақпарат алмасуды ұйымдастыру. Мысалы, диаграмма, график, мәтін үзіндісі ...

Динамикалық бағдарламалау

Динамикалық бағдарламалау - математика, компьютер ғылымы, және экономика ғылымдарында күрделі есепті қарапайым кіші есептерге бөлу арқылы шығарылатын метод.

Динамикалық бағдарлау

ДИНАМИКАЛЫҚ БАҒДАРЛАУ - компьютер желілеріндегі байланыс арнасында мәліметтердің артық жүқтелгені және оның қабылданбағаны жайлы хабар берілген кезде ақпарат жеткізілетін маршрутты автоматты түрде өзгертетін тәсіл; дестелерді қоммутациялау желіле ...