ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 82

Гликокаликс

Гликокаликс - барлық жасушалар плазмолеммаларымен тығыз байланысып, олардың сыртқы жарғақұсті қабатын құрайды. Гликокаликс - тарамдалған тым жіңішке күрделі көмірсулар - гликопротеидтер мен гликолипидтер жіпшелерінен тұрады. Гликокаликсте жасуша ...

Глобулалы лейкоцит

Глобулалы лейкоцит ; - цитоплазмасындағы ірі қосындыларының қасиеттері шырлы жасуша дәншелеріне ұқсас, эпителий ұлпасында кездесетін, пішіні дөңгелекше келген қозғалмалы лейкоцит. Глобулалы лейкоцит жануарлар ащы ішегінің бастапқы және соңгы бөлі ...

Глобулдар

Глобулдар - сферолиттермен, аксиолиттермен немесе пизолиттермен салыстырғанда ішкі құрылысы мүлдем қарапайым болып келетін өте ұсақ домалақ пішінді тасберіш түрлері.

Глобулдер

Глобулдер – Сферолиттермен, аксиолиттермен немесе пизолиттермен салыстырғанда ішкі құрылысы мүлдем қарапайым болып келетін өте ұсақ домалақ пішінді тасберіш түрлері.

Глоссарий

Глосарий - белгілі бір шығармада кездесетін, сирек қолданылатын сөздердің түсіндірме сөздігі. Глосарий де қазіргі кезде түсініксіз көне сөздер мен сөз тіркестеріне, көне жазу ескерткіштерінің тіліне т.б. түсінік беріледі. Сирек кездесетін кейбір ...

Глоттализация

Глоттализация - дыбыстардың айтуының тәсілі. Бұл тәсілде кеңірген белсенді сөйлеу мүшесі болып, ауа үшін бөгетті жасайды. Глоттис - дауыс түтігі. Глоттогенез гр. glotta - кеңірдек, тіл + genesis - пайда болуы- адамның табиғи дыбыстық тілінің қалы ...

Глухов артезиан алабы

Глухов артезиан алабы, Шығыс Қазақстан облысында Семей қ-нан солт батысқа қарай 30 – 35 км жерде, Ертістің оң жағалауында, Батыс Сібір артезиан алабының оңт шығысында, 1962 – 67 ж. анықталды. Сазбен табылған неоген-төм. антропоген құмдары су сыйы ...

Глюкурон қышқылы

Глюкурон қышқылы - Глюкурон қышқылы - глюкозаның тотығуы нәтижесінде түзілетін бірнегізді органикалық қышқьш. Жануарлар мен өсімдіктер күрделі көмірсулары құрамына кіреді. Глюкурон қышқылының адам мен жануарлар қаны мен зәрінің құрамында болатынд ...

Глюон

Глюон - спині бірге тең, нөлге тең тыныштық массалы, кварктар арасындағы күшті өзара әсерлесулердің тасымалдаушысы болатын электр бейтарап бөлшек. Кванттық хромодинамикада, кванттық электродинамикадағы сияқты, кварктар өзара әсерлесу өрісінің ква ...

Гляциалдық селдер

Гляциалдық селдер - бастауын таулардағы нивалдық-гляциалдық белдеулерден алатын лайлы тасты тасқындар. Таудағы мұздықтардың тез еруінен пайда болады. Гляциалдық селдер мұздық маңындағы көлдерді жарып өтіп, көршілес мореналар мен зандрлық шөгінділ ...

Гляциодислокация

Гляциодислокация - мұз қысымының әсерінен мұздық тосенішін құрайтын тау жыныстары жатысының бұзылуы. Әдетте, мұздық массасының жылжуына бөгет жасайтын түпкі табан бедерінің едоуір кедір-бұдырлығынан пайда болады. Ол бедерде көбінесе қысымның доға ...

Гляциодислокациялар

Гляциодислокациялар - таужыныстар жатысының мұздық қысымынан бүлінуі. Гляциодислокациялар қатпарлар немесе шағын бастырмалар түрінде білінеді, олардың тектоникалық бүзылыстардан айырмашылығы - терең жатқан қабаттарды қамтымайды, таралымы шектеулі ...

Гляциосфера

Гляциосфера - Жер бетіндегі, атмосферадағы, гидросферадағы және литосферадағы карлы-мұзды түзілімдердің жиынтығы. Гляциосфераның өзіне тән қасиеттері - судың қатты күйінде болуы, масса алмасуының баяулығы, шағылыстыру қабілетінің жоғарылығы, затт ...

Гнейс-гранит

Гнейс-гранит - құрамы жағынан гранитоидтерге сәйкес келетін магмалық тау жынысы. Бітімі гнейс тәрізді, жолақты, жолақты-линзалы, тақтатасты, құрылымы ұсақ түйірліден ірі түйірліге дейін. Гнейс-граниттер гнейстердің граниттену процесінде қалыптасады.

Гномондық проекция

Гномондық проекция - проекциялау орталығы шардың ортасында орналасқан перспективалық картографиялық проекция. Үлкен шеңбердің барлық нүктелерінің проекциялау сәулелері бір жазықтықта жатады, сондықтан гномондық проекция сферасының кез келген үлке ...

Го Можо

Го Можо – қытай жазушысы, ақын, тарихшы, археолог және мемлекет қайраткері, ҚХР ғылым академиясының тұңғыш президенті, Халықаралық Сталин сыйлығының лауреаты. 1892 жылы Сычуань провинциясының Лэшань уезінде туған. Го Можоның ата тегі кедей хаккал ...

Гобустандағы тастағы суреттер

Гобустандағы тастағы суреттер – мезолит дәуірінде салынған, Гобустан қорығында орналасқан тастағы суреттер. Бұлар Беюкдаш, Кичикдаш тауларының аймағында орналасқан. Ерекше суреттер үңгірлер мен жартастарда көптеп кездеседі. Суреттер сол заманның ...

Говоров атындағы көше (Алматы)

Көшеге Кеңес Одағының Батыры, маршал Леонид Алесандрович Говоровтың есімі берілген. Говоров Леонид Алесандрович Киров облысының Бутырки деревнясында дүниеге келген. Көше Медеу ауданында орналасқан. Кәрімбаев, Сабыр Шәріпов, Саттаров, Верненская а ...

Годограф

Годограф. Сейсмикалық толқындардың қадағалау нүктесіне келіп жету жылдамдығы мен қадағалау нүктелері координаттары арасындағы байланыс графигі; "беткейлік годограф және "түзу сызықтық годограф болып екі түрге бөлінеді. Беткейлік годографты алу үш ...

Голдбах есебі

Голдбах жорамалы былай дейді: Әрбір 2 ден үлкен жұп сан екі жай санның қосындысына жіктеледі. Гольдбах мәселесі – алтыдан үлкен артық немесе оған тең кез ө келген бүтін санның – үш жай санның қосындысына тең болуы немесе тең болмауы жайындағы мәс ...

Голицын деңгейі

Голицын деңгейі – жер бетінен шамамен 400 500 км терендікте орналасқан, сейсмикалық толқындар жылдамдығының күрт өсуімен сипатталатын жоғарғы мантия қимасының шартты деңгейі. Бұл деңгейді 1916 жылы орыс ғалымы Голицын ашқан. Шет ел әдебиетінде бұ ...

Голицын шекарасы

Голицын шекарасы – Жер бетінен шамамен 400 - 500 км тереңдіктегі сейсмикалық толқындар жылдамдығының күрт өсуімен сипатталатын жоғарғы мантия қимасының шартты деңгейі.

Голландиялық гамбит

Голлландиялық гамбит - дебют, келесі жүрістермен басталады: 1. d2-d4 d7-d5 2. c2-c4 e7-e6 3. Kb1-c3 Kg8-f6 4. Cc1-g5 c7-c5 5. c4:d5 c5:d4 жабық бастамаларға жатады.

Голландиялық қорғаныс

Алғашында Голландиялық қорғаныс голландиялық шахматшы Элиас Стейнның Elias Stein "Nouvel essai sur le jeu des Echecs" кітабында 1789 жылы сипатталған. кең тараған нұсқалары болып голландиялық қорғаныста: Стаунтон гамбиты, Ильин-Женевский нұсқасы ...

Голоскоков ақүрпегі

Голоскоков ақүрпегі – астралылар тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Жетісу, Іле Алатауы, Батыс Тянь-Шаньда кездеседі. Биікт. 30 – 75 см. Сабағы тік, ұшына жақындаған сайын бұтақтары жиілей түседі. Жапырақтары таспа пішінді болғаныме ...

Голыш

Голыш - Башқұртстанның Благовар ауданындағы ауыл, Благовар ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 0 адамды құрады. Пошта индексі - 452730, ОКАТО коды - 80214810002.

Гомогендік қабат

Гомогендік қабат - көлдегі, теңіздегі және мұхиттағы температурасы мен тығыздығы бойынша біртекті будың үстіңгі қабаты; мұнда тығыздық градиентінен туындайтын қозғалыстар болмайды.

Гомогендеу

Гомогендеу - гетерогендік немесе әртекті жүйенің гомогендік немесе біртекгі жүйеге айналуы. механикалық, температуралық не химиялық амалдар арқылы құрамы мен құрылымы біртекті өнім алу процесі; кұйма қорытпалардың қоспалы болаттардың химиялық құр ...

Гомогенизатор

Гомогенизатор - тамақ өнеркәсібінде дисперстік эмульсиялар алуға арналған аппарат. Гомогенизатор жоғары қысымды сорғы пайдаланылуы мүмкін. Мұндайда сұйықтың үлкен жылдамдықпен қылтамыр тесіктер арқылы немесе өлшемі 2 - 7 мкм тар саңылаулар арқылы ...

Гонзо-журналистика

Гонзо-журналистика – кез келген болған оқиғаны сипаттау автордың өз атынан, яғни бірінші жақта жүзеге асырылады. Сонымен қоса репортаж жасаушы болған оқиғаға өзі қатысып, ондағы жағдайлардың барлығын әзіл, қалжың немесе ашу, ыза секілді эмоциялар ...

Гониометр

Гониометр - қатты денелердің жазық жақтарының аралығындағы бұрыш мөлшерін өлшеуге арналған аспап; кристаллографияда, геодезияда және тағы басқа қолданылады.

Гонконг университеті

Гонконг Университеті – Гонконгтағы көне жоғары оқу орны.Оқыту – ағылшын тілінде жүргізіледі. Британ "Times Higher Education" журналының рейтингісі бойынша Гонконг университеті Азияда 1-орында, ал әлем бойынша 21-орында.

Гончаров атындағы көше (Алматы)

Көшеге Қазақстанның еңбек сіңірген жол маманы Леонид Борисович Гончаровтың есімі берілген. Гончаров Леонид Борисович Украинада дүниеге келген. Қазақ КСР Көлік министрі қызметін атқарған. Көше Алмалы ауданында орналасқан. Федров, Казаков, Скрябин ...

Гордон Пири Дуглас Алистер

Гордон Пири Дуглас Алистер - ағылшын жеңіл атлеті, стайер. 1931 жылы 10 ақпанда Англияда дүниеге келген. XX ғасырдың 50-жылдарындағы ең атақты спортшылардың бірі. 5 дүркін әлемдік рекорд орнатқан. 1956-1962 жылдары 3000 метрге жүгіруден рекорд жа ...

Горизонталдар

Горизонталдар - картада жер бетінің абсолюттік биіктіктері бірдей нүктелерін бір-бірімен қосатын және жинақталғанда бедердің нысанын білдіретін сызықтар. Топографиялық карталарда горизонталдар арқылы нақтылы ауданның жербедер ерекшеліктері кескін ...

Горизонталь бұрыштарды өлшеу

Горизонталь бұрыштарды өлшеу - теодолиттің құрылмасына, өлшеудің шарттарына және қойылатын талаптарға байланысты горизонталь бұрыштарды өлшеудің жеке бұрыш, айналма, қайталаулар әдістері бар. 1. Жеке бұрыш өлшеу әдісі - теодолиттік жүрістерде жоб ...

Горизонтальдар

Горизонтальдар - жер бетіндегі абсолюттік биіктіктері бірдей нүктелерді қосатын және жинақталғанда бедер нысанын беретін картадағы сызықтар. Қима биіктігін тандау бедердің, масштабтың сипатына және картаның арналу мақсатына байланысты. Горизонтал ...

Горизонттар жиынтығы

Горизонттар жиынтығы - Бірнеше үйлесімді астасқан горизонттарды біріктіретін аймақтық стратиграфиялық бөліміне өзінің көлемі жағынаң жікқабаттың бір бөлігіне, жекелеген жікқабатқа, немесе бірнеше көршілес жікқабаттар жиынтығына сәйкес келуі мүмкін.

Горн

Горн - Башқұртстанның Уфим ауданындағы ауыл, Краснояр ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 181 адамды құрады. Пошта индексі - 450516, ОКАТО коды - 80252830002.

Горная көшесі (Алматы)

Бұл атау кешенін тауға қарай Достық даңғылымен қатар жалғасуына байланысты берілген. Кеше Медеу ауданында орналасқан. Батысында Абай даңғылымен, шығысқа қарай Достық даңғылымен шектеседі. Кешенін ұзындығы - 1300 метр.

Горнер схемасы

Горнер схемасы - P n = a 0 x n + a 1 x n − 1 +. + a n − 1 x + a 0 {\displaystyle ~P_{n}{\big }=a_{0}x^{n}+a_{1}x^{n-1}+.+a_{n-1}x+a_{0}} көпмүшенің x {\displaystyle ~x} – c {\displaystyle ~c} екімүшесіне бөлгенде шығатын толымсыз бөліндіні және қ ...

Горный Ключ

Горный Ключ - Башқұртстанның Куюргазин ауданындағы ауыл, Бахмут ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 143 адамды құрады. Пошта индексі -?, ОКАТО коды -?.

Город 312

"Город 312" – поп-рок стилінде ойнайтын Бішкек қаласының тобы. Топ 2001 жылы құрылады. Бастапқыда топ "Мангра" атын таңдайды, кейін телефон коды – 312 болған Қырғызстан астанасы – Бішкек қаласының құрметіне байланысты аталады. Топтың алғашқы құра ...

Госпитализм

Госпитализм - адамның ауруханалық стационарда немесе жабық мекемеде жақын адамдардан бөлек ұзақ болуымен және жеке тұлғалык эмоционалдық қарым-қатынастың тапшылығымен шартталған психикалық және соматикалық бұзылулардың жиынтығы. Терминді австроам ...

Госпиталь

Госпиталь - әскери қызметшілер емделетін арнайы емхана. Кейбір елдерде жай азаматтарды да, әскери қызметшілерді де емдейтін мекеме. Госпиталь - 1988 ж. ашылған емдеу мекемесі. Орал облысы ішкі істер басқармасына қарайды. Онда терапевтік және невр ...

Госпитальдық база

Госпитальдық база - жараланған және ауру әскери қызметшілерге мамандандырылған медициналық көмек көрсетуге және оларды емдеуге арналған майдан тылы немесе орталық құрамындағы медициналық құрылым. Құрамы: басқарма, түрлі мақсаттағы госпитальдар, қ ...

Гот Киелі кітабы

Гот Киелі кітабы немесе Вульфиланың аудармасы - Вульфиланың мәсіхшілердің Киелі кітабын шығыс германдық гот тайпалары сөйлеген гот тіліне жасаған аудармасы.

Гравий

Гравий - ірілігі 2-10 мм жұмырланған қиыршық сынықтардан тұратын болбыр шөгінді тау жынысы. орта 2.5-5 мм ұсақ 2-2.5 мм болады. Тасқиыршықтардың басым ірілігіне қарай гравий ірі 5 - 10 мм Түзіліміне қарай гравий өзендік Тасқиыршықтардың аралығынд ...

Гравийлі-малтатасты шөгінділер

Гравийлі-малтатасты шөгінділер - ірі түйірлі шөгінділер, негізінен жұмырланған гравий және тасмалта өлшемді сынықтардан тұрады. Континенттік, жағалаулық және теңіз терригендік, вулканогендік-терригендік шөгінділер арасында кең таралған. Қазіргі т ...

Гравиметр

Гравиметр – ауырлық күші үдеуін салыстырмалы түрде өлшеуге арналған аспап. Гравиметр дәл көрсететін серіппелі немесе бұралмалы таразы түрінде жасалады. Гравиметрдің жерүстілік, ұңғымалық, теңіздік және аэрогравиметр деген түрлері бар.