ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 36

Аңшылар (ойын)

Жануарлар дүниесінен, аңшылықтан туындайтын ұлттық ойындарының бірі - "Аңшылар" ойыны. Ойынға қатынасушылар араларынан біреуін ойын жүргізуші етіп сайлап алады да, кең жазық алаңға жиналады. Жүргізуші күні бұрын белгіленіп сызылған шеңбердің ради ...

Аңызақ климат

Аңызақ климат – топырақ дымкылдылығы мейілінше мардымсыз, күннің көзі өте қатты қыздыратын жылдық жауын-шашын мөлшері де 150 - 200 мм-ден аспайтын аймақтар климаты.

Аңырақай атындағы көше (Алматы)

Көшеге қазақ тарихындағы аса бір күрделі "Ақтабан шұбырынды Алқакөл сұлама" кезеңіндегі бетбұрыс жасалған киелі аймақтық Абылай ханның басшылығымен қазақ сарбаздарының 1730 жылы жоңғар әскерлеріне күйрете соққы берген жері - Аңырақайдың атауы бер ...

Аңысын аңдау

Тұрақты тіркестің қазіргі мағынасын бір істін бет алысын, ыңғайын байқау деп түсінеміз. Мысалы: "Бұлар әлі істеліп жатқан ұлы жұмыстың құшағынан аулақ жатқандар; ұлы думанның аңысын аңдай алмағандар". Тұрақты тіркестегі "аңыс" сөзінің тілімізде ж ...

Аңғарлардың жіктемесі

Аңғарлардың жіктемесі - аңғарлардың морфологиялық, генетикалық, даму сатысы бойынша және т.б бірқатар жіктемесі бар. І Тек қана эрозиялық проңестер жасаған аңғарлар: каньондар; сайлар; жыралар; жайылмалық; террасаланған; көне мүзбасулар алқабында ...

Аңғарлық шашылымдар

Аңғарлық шашылымдар - аңғардың табанында орналасады. Аңғар бойымен және кейде оған қиғаш орналасқан созылған жолақтар пішінді. Көбінесе аллювийдің төменгі арна түбі бөліктерінде жинақталады, кейде түпнүсқа таужыныстардың қираған жоғарғы жағында ш ...

Аңқа

Аңқа - иран аңыздары бойынша Қап тауында жүретін алып құс. Оның екінші түрі - самұрық. Қазақ пен алтай халықтары ертегілерінде оған теңдестіріліп айтылатын ертегі құстар: қартлан, көкжөре, құмай.

Б. Жарбосынов атындағы Урология ғылыми орталығы

Урология ғылыми орталығы - Б.О.Жарбоснов атындағы – Алматы қаласындағы урологиялық қызметті дамытудың стратегиясын айқындайтын, урологиялық ауруларды емдеудің осы заманғы озық технологияларын қолданатын және тарататын ғылыми мекеме. 1990 жылы 14 ...

Бёф-брезе

Бёф-брезе - етті күрделі қайнату және нәтижесінде тағам алу. Бёф-брезе үшін етті алдын ала дайындайды: сүйегінен ажыратады, ұрады да тығыз орап, пісіру кезінде жайылып кетпеу үшін байлайды. Сонымен қатар шағын ыдысқа етті салып су емес, брёз құяд ...

Біз айтсақ.

Аптаның бас тақырыбы, одан қалса мемлекет алдында тұрған ұзақ мерзімді мәні бар мәселенің мән-жайын талқылап, астарын ашуға бағытталған бағдарлама өзіне зор міндет жүктеп отыр. Талқыға түсетін тақырып тек сыңаржақ пікірмен қалмай, студия мінберін ...

Біз бейбітшілікті жақтаймыз (мақала)

Біз бейбітшілікті жақтаймыз – Қаныш Сәтбаевтың публицист, мақаласы. Жеңіс күні құрметіне жазылып, 1955 жылы 8 мамырда "Біздер бейбітшілікті жақтаушылармыз" деген тақырыппен "Социалиста Қазақстан" газетінде жарияланған. Талым мақаласын 2-дүниежүзі ...

Біз де (ойын)

"Біз де" - ұлттық ойын. Көбіне балалар, жастар ойнайды. Ойынға қатынасушылар қаз-қатар отырады. Ойын бастаушы жиналғандардың алдына шығып, әңгіме айта бастайды. Егер бастаушы ойнаушылар қосылатын сөз айтса, басқалар "біз де" деп қосылып айтады да ...

Біз жеңіске жетеміз (сөз)

Біз жеңіске жетеміз – Қаныш Сәтбаевтың сөйлеген сөзі. "Казахстанская правда" газетінің 1943 жылдың 9 ақпанындағы №32 санында жарияланған. 1943 жылы 31 қаңтарда Өзбекстан, Түрікменстан, Тәжікстан, Қазақстан және Қырғызстан халықтары өкілдерінің Та ...

Біздің Сәбит (фильм)

Біздің Сәбит - "Қазақтелефильм" студиясының 1970 туындысы. Фильм Леонид Соболевтен Сәбит Мұқанов туралы жақсы лебізімен басталады. Экранда Л. Соболев өзінің С. Мұқановпен 1934 жылы Жазушылар Одағының сьезінде кездескенін, одан әрі Мұқановтың қанд ...

Біздің қамқорлығымызда

Біздің қамқорлығымызда - "Қазақтелефильм" студиясының 3 бөлімді, орыс тіліндегі, ақ-қара түсті деректі фильмі. Фильм Әскери Қызыл Ту орденді "Киров" крейсерін қазақстандықтардың қамқорлығына алғанына 30 жыл толу құрметіне арналған. Кадрда осы кез ...

Біке Дарабайұлы

Біке Дарабайұлы - би, шешен. Жастайынан Семей өңірінің бай, би, сұлтан, болыстары ортасында өсіп, солардан тәлім-тәрбие алған. Ресми билікке таласпағанымен, бүкіл өңірге ықпалы зор болған. Біке бидің ауылы аға сұлтан Құнанбай елімен аралас, ағайы ...

Білік

Білік - адамның белгілі бір құбылыс не күрделі мәселе жөнінде ой жүгіртіп, өзінше пайымдай білу қасиеті. Білік - машина мен механизмдердің айналдыру моментін жеткізуге және онымен бірге айналатын бөлшектердің айналысын сүйемелдеуге арналған машин ...

Білім беру гранты

Білім беру гранты - Білім алушыларға кәсіптік білімге төлеуі үшін өтеусіз берілетін нысаналы ақша сомасы.

Білім беру кеңістігі

Білім беру кеңістігі - білім беруді орталықсыздандыруды жүзеге асыруда білім беруде жалпы мемлекеттік бірлік сақталатын кеңістік. Бұл мемлекеттің әрбір азаматының тұрғылықты мекеніне қарамастан, толыққанды білім алу құқығын орндалуына және жеке б ...

Білім беру мазмұны

Білім беру мазмұны - оқушылардың меңгеруі, олардың жан-жақты дамуы үшін негіз қамтамасыз ететін, олардың ойлауын, танымдық қызығушылығы мен еңбек іс-әрекетіне дайындығын қамтамасыз ететін білім, іс-әрекет тәсілдері, шығармашылық іс-әрекет тәжіриб ...

Білім беру мақсатындағы ұлттық хабарлар тарату ұйымының ассоциациясы

Білім беру мақсатындағы ұлттық хабарлар тарату ұйымының ассоциациясы - 1925 жылдан бастап коммерциялық емес мақсатта білім беру саласына арнап хабарлар даярлайтын ұйым. "НАЭБ" құрамында екі басқарма бар. Оның бірі теледидарға, екіншісі радиоға ар ...

Білім беру мекемесін лицензиялау

Білім беру мекемесін лицензиялау - экспертиза өткізу мен білім мекемесіне, берілген өтінішке сай, білім беру ісін жүзеге асыруға лицензия беру туралы шешім қабылдау ісі. Білім беру саласын басқару органдары не жергілікті өзін-өзі басқару органдар ...

Білім беру мекемесінің аттестациясы

Білім беру мекемесінің аттестациясы - оның нақты білім беру бағдарламаларын іске асыруға дайындығын бағалайтын процедура, сонымен бірге білім берудің мемлекеттік стандарттарының талаптарына тәлімгерлердің дайындық деңгейінің сәйкестігін бағамдау.

Білім беру қызметін жүргізуге лицензия

Білім беру қызметін жүргізуге лицензия - мемлекеттік білім беру органының немесе жергілікті өзін-өзі басқару органының оқу орнына білім беру қызметін жүргізуге құқық беретін мемлекеттік үлгідегі құжат.

Білім лигасы

Білім лигасы - 1906-1917 жж. Петерборда құрылған бүкіл-ресейлік қоғамдық педагогикалық ұйым. Ұйымдастыру комитеті 1906 ж. наурызда құрылтай өткізген. Онда лига жарғысының жобасы қабылданған.

Білім мекемесінің жарғысы

Білім мекемесінің жарғысы - нормативтік құжат, онда мекеменің атауы, мекенжайы, мәртебесі, ұйымдық - құқықтық нысаны, құрылтайшысы, мақсаты мен сипаты, құқықтары мен міндеттері, білім бағдарламаларының үлгілері мен түрлері көрсетіледі.

Білім ортасының бейімделушілігі

Білім ортасының бейімделушілігі - Білім ортасының ұсынылатын білім қызметгері мен жанұяның, қоғамның және жеке азаматтардың білім сұраныстары арасындағы сәйкестілікті қалыптастыру, педагогикалық кадрлардың, баскарушылық және қызмет көрсетуші перс ...

Білім саласындағы мемлекеттік саясат қағидасы

Білім саласындағы мемлекеттік саясат қағидасы - білім саласындағы мемлекеттік саясат негізгі ережеге негізделеді. Білім мекемелерінің дербестігі - тәрбиеленушілердің жүйелі бағалануы аралық аттестациясының мерзімді және тәртіптік, оқу жоспарының ...

Білім толықтығы

Білім толықтығы - оқу материалын жан-жақты меңгеру. Оқытудың әртүрлі әдіс-тәсілдерінің мақсатты түрде үйлестірілуі, оқушылардың оқу іс-әрекеттерін белсендірілуі, оқуда олардың максималды саналылығын өндірілуі, тәжірибеде білімдерді қолдануы. Оқуд ...

Білім туралы құжат

Білім туралы құжат - мемлекеттік аккредитациясы бар және жалпы білім беру мен кәсіптік білім беру мекемесінің қорытынды аттестациясынан өткен адамдарға білімі мен кәсібінің сәйкес деңгейі жөнінде берілетін мемлекеттік үлгідегі құжат.

Білім философиясы

Білім философиясы - білім теориясының тарауы, осы әлеуметтік мекеменің мәнін, қоғамдағы маңызын және адамның дамуындағы рөлін зерттейді. Білім философияның маңызды міндеті - ұзақ перспективаға есептелген білім беру стратегиясының базалық принципт ...

Білім Қайнелұлы Құдайбергенов

Құдайбергенов Білім Қайнелұлы – философия ғылыми докторы, профессор. Орал мемлекеттік университетін және Мәскеу мемлекеттік университетінің аспирантурасын бітірген. Осы оқу орнында ассистент, Қалмақ мемлекеттік университетінде аға оқытушы, доцент ...

Білімді ізгіліктендіру

Білімді ізгіліктендіру - адами құндылықтарды технократтық, өндірістік, экономикалық және т.б. құндылықтардан артық кою идеясы. Адам игілілігін білім беру қызметінің жоғары мақсаты ретінде жариялайтын философиялық және әлеуметтік - саяси доктрина. ...

Білімді игеру

Білімді игеру - кең мағынасында - адамзат жинақтаған тәжірибені жеке тұлғаның игілігіне айналдыру; тар мағынасында - оқушының өзіне керекті тәжірибені актуалдау мүмкіншілігі және оларды проблемалар немесе мәселелерді шешу кезінде белсенді қолдануы.

Білімнің бірегейі

Білімнің бірегейі - әр түрлі кең өзінің пед. тұжырымдамасы мен көп педагогтары бар, авторлық бағдарламалар бойынша жұмыс істейтін оқу орындарының қалыптасуы

Білімнің басқармасы

Білімнің басқармасы - 1. күрделі ұйымдық- құрылым жүйесі,оның ішінде аймақтық білім басқармасының құрылымы, басқарманың муниципалдық жүйесі және білім беретін мекемелердің басқарма жүйесі кіреді; 2. бір - бірімен байланысты өнім процесінің айналы ...

Білгірлер бәйгесі

Білгірлер бәйгесі - танмыдық, интелектуалдық бағдарламасы. Бағдарламаның мақсаты - әр түрлі жастағы қоғам мүшелерінін ой-өрісін арттыру, бағдарлама арқылы түрлі саланы аудиторияға таныту. Хабарға екі топ қатысады. Әр топ үш мүшеден тұрады. Қатысу ...

Білге қаған көшесі (Алматы)

Көшеге Шығыс Түркі қағанатының ұлы билеушісі, елжандылықтың шынайы үлгісі, тарихта аты аңызға айналған Күлтегін мен Тоныкөктің тұстасы, түркі елінің абыройын асырып, даңқын аспандатқан Ұлы қаған - Білте қағанның есімі берілген. Білте қаған шамаме ...

Білге Құтылық

Білге Құтылық, Елтеріс - Екінші Шығыс Түрік қағанатының алғашқы қағаны. Өз есімі - Құтылық, Елтеріс Білге - лауазымы. 682 - 687 ж. шығыс түркілер Қытайға қарсы азаттық күрестің нәтижесінде өз мемлекеттерін қайта құрады. Күлтегін жазбасы бойынша, ...

Білгенге маржан

Білгенге маржан - ұлттық мектепті бітірушілер мен мектеп жасына дейінгі балаларға арналған циклді жоба түріндегі хабар. Хабардың мақсаты - ана тілін жетік білу, әрі осы лексиконды күн сайынғы қолданыста пайдалану. Эфирге берілу мерзімі аптасына 1 ...

Білгенге маржан хабары

Білгенге маржан -айдарымен берілген, 1994-1996 жылдары эфирден жарық көрген хабар. Хабардың авторы және жүргізушісі - "Айтбай Алдоңғаров", режиссері - Үмітжан Сәдуова болды. Хабардың мақсаты - Абай өлендері мен қара сөздерінің педагогикалық және ...

Білдектің тұғыры

Білдектің тұғыры - айналдырық, сайман немесе дайындаманы сүйемелдейтін құрылғы ұшін тірек болып келетін металл немесе ағаш өндеуші білдек бөлігі.

Білектей арқасында өрген бұрым.

"Білектей арқасында өрген бұрым." - Абайдың 1889 ж. жазған өлеңі. Әрқайсысы 4 тармақты 4 шумақтан тұрады, барлығы 16 жол. Сұлу қыздың сыртқы бейнесі суреттеледі. Ақын халық ұғымындағы қыз сұлулығының негізгі белгілерін тізбектеп келіп, жас арудың ...

Білектесу

Білектесу. Бір столдың шетіне қарама-қарсы отырған екі жігіт оң қолдарының шынтағын столға тіреп қояды да, бірінің қолын бірі алақандастыра мықтап ұстайды. Сол жақтағы қолдарын әркім өзінің оң жақ қолтығына тығып алады. Осылай ұстасып алған екі п ...

Білеу

Білеу - шалғы, орақ жануға қолайлы, ұшы сүйірлеу, сабы бар жұмыр қайрақ. Білеу - көлденең қиындысының геометриялық өлшемдері ұзындығына қарағанда кіші келетін дене.

Білеулі

Білеулі, Белеулі - Үстірттің орта тұсындағы мәдени-тарихи кешен. Бостан станциясынан солтүстік-шығысқа қарай 35 км жерде. Білеулі - 14 ғ-да белгілі керуен сарайларымен аты шыққан ескі Ноғай жолы бойындағы маңызды ескерткіш. Кешенді 1946, 1950 ж. ...

Білеулі керуен сарайы

Білеулі керуен сарайы - 14 ғасырдан сақталған сәулет өнері ескерткіші. Жібек жолының бір тармағы, Ноғайлы жолының бойында, Үстірттің Қарақалпақ бөлігінде орналасқан. 1982 жылы Қазақ жобалау, қалпына келтіру комитеті ұйымдастырған экспедиция зертт ...

Білте

Білте - 1) шырағданға салынатын бұйым; шүберектен, жүннен ширатылып жасалады; 2) мақтадан тоқылған зат; шамның ішіне шілтері арқылы өткізіледі: 3) бір ұшы күлдендірілген бау; білтелі мылтыққа от алдыру үшін матадан ширатылып жасалады.

Біләл Назым

Назым Біләл - ақын, ұйғыр әдебиеті классиктерінің бірі. Құлжадағы Байтулла медресесінде оқыған. Шығыс халықтарының тарихы мен әдебиетін жетік білген. Біләлге Ә. Фирдоуси, Ә.Жәми, Ә. Науаи шығармаларының әсері айрықша болған. Біләлдің ақындығы 19 ...

Біләл Қалиев

Біләл Қалиев – Кеңес Одағының Батыры. Ашаршылық жылдары жанұясымен түрікмен жеріне қоныс аударған. Красноводскідегі ұшқыштар мектебін бітірген. 1939 жылы әскер қатарына шақырылып, Чернигов атындағы ұшқыштар училищесіне түсті. Соғыс басталғанда Ба ...