ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 354

Үгілу қабаты

Үгілу қабаты - құрлықтар өніріне тиесілі литосферанын беткі бөлігінде әртүрлі үгу факторлары әсерінен өзгерістерге ұшыраған магмалық, шөгінді және өзгерген жыныстар есебінен қалыптасқан тау жыныстарының бірлестігі.

Үгілу қабығы

Үгілу қабығы - ауаның, судың және организмдердің бірігіп әсер етуі салдарынан, жер бетінде тау жыныстарының өзгеруінен пайда болатын борпылдақ қабат. Ыстық және ылғалды климатта үгілу қабығының қалыңдығы 100 - 200 м не одан да көп болуы мүмкін.

Үгіт

Үгіт - бұқара халыққа саяси әсер ету, белгілі бір мақсатқа бағыттау құралы. Үгіт көпшілікті белсенді әрекетке итермелейтін белгілі бір идеяны, ұранды тарату арқылы көрінеді. Саяси үгіт саяси топтардың мүддесін көздеп, белгілі бір топтың немесе ад ...

Үзіктер

Үзіктер - көбінесе жеке, кейде бұлт қабатына қосылып көшетін бұлт үзіктері. Бұлттардың халықаралық жіктемесі бойынша қосымша түрінің бірі. Халықаралық атауы: panus.

Үзіліссіз білім беру

Үзіліссіз білім беру - жеке тұлғаның шығармашылық мүмкіндігін дамытуды және оның рухани әлемін жан-жақты байытуды қамтамасыз ететін сатылық және тұтас өмірлік үрдіс.

Үзіліссіз топ

Үзіліссіз топ - топ ұғымы сияқты түрлендіру кезінде пайда болатын математикалық ұғым. Үзіліссіз топты топологиялық топ деп те атайды, өйткені оның элементтері топологиялық кеңістікті құрайды. М жиынындағы х1, х2, …, хп,… элементтерінің тізбегі те ...

Үзілістер мен үйлесімсіздіктерді талдау

Үзілістер мен үйлесімсіздіктерді талдау. Жер қыртысының жекелеген аймақтары өңірінде белгілі бір уақыт аралығында болып өткен тектоникалық козғалыстар табиғатын қалпына келтіру барысында қолданылатын өте маңызды тәсіл. Бұл тәсіл өткен дәуірлерде ...

Үзілу беті

Үзілу беті 1. соққы толқындар таралған кезде қысымнын секірмелі түрде жоғарылауы өтетін бет; 2. ортаны сипаттайтын электромагниттік шаманың мәні секірмелі түрде өтетін электр өткізгіш ортадағы бет.

Үзір қайы

Үзір қайы, И т и х а д а - құрсақтан емес, дененің бір тамырынан ағатын қан. Балиғат жасына жеткен әйелдің үш күннен аз, он күннен артық аққан қайы Үзір қайы болып табылады. Нифас болған әйелдің қырық күннен кейінгі және жүкті кезіндегі қайы да Ү ...

Үй артында қол ағаш

"Үй артында қол ағаш" - ұлттық ойын. Бұл ойынды 10 - 15 жас өспірім, кейде одан да көп бала, топтасып ойнайды. Ойын тәртібі: Қатынасушылар бірінің қолынан бірі ұстап дөңгелене тұрады. Ойын бастаушы не белбеу, не орамал алады да, дөңгелене тұрған ...

Үй жағдайындағы білім беру

Үй жағдайындағы білім беру - отбасы жағдайында жалпы білім беру дайындығы түрі. Білім беру жүйесі қалыптасқанша сословиялық кәсіби білім беруде зор роль атқарды.

Үй Патшалығы Кітабы

Үй Патшалығы Кітабы” - үй патшалығының қытай тілінде жазылған тарихы. Үйсін патшалығы 386 - 534 жылдар аралығында Қытайдың солтүстік-батыс өңірінде өмір сүрген мемлекет. Кітаптың авторы - Үй Шу. Қазақша" Үйнама” деп те қолданылады. Бұл еңбектің Б ...

Үй тапсырмасы

Үй тапсырмасы - сыныптағы сабақтардан кейін мұғалімнің тапсырмасы бойынша оқу және тәжірибелік жұмысты оқушының өздігінен орындайтын оку процесінің құрамдас бөлігі. Сабақта бекітілген білім көлеміне тура тәуелділіктегі үй тапсырмасының педагогика ...

Үй қоянын өсіру

Үй қоянын өсіру - ет, тері, түбіт алу мақсатында қоян өсіретін мал шаруашылығының бір саласы. Қазақстанда жеке үй шаруасында үй қоянын өсіру 1927 - 29 жж. өріс алды. 1970 ж. қоян өсіруші әуесқойлардың ұйымы құрылып, олар жеке адамдардың тұқымдық ...

Үйімнің үстіндегі кім?

"Үйімнің үстіндегі кім?" - бұл ойынды ойнау үшін қатынасушылардың бірі жұдырығын түйеді де, столдың үстіне қояды оның үстіне 2, 3, 4, 5-ші ойыншылар да өздерінің бір-бір жұдырықтарын қояды. Бірінің үстіне бірі қойылған жұдырықтар бірнеше қабат үй ...

Үйінді

Үйінді - жер бетінде арнайы бөлінген орынға бос тау жыныстарынан, есептен тыс кедей кендерден және өндіріс қалдықтарынан жасалған үйме. Үйіндінің жасанды және су шайып әкелген түрлері болады. Кенді ашық әдіспен өндіру кезінде Үйінділерді кеніштің ...

Үйінді вулкандар

Үйінді вулкандар - жер бетіне құйылған лаваның қатынасынсыз тек борпылдақ сынық материалдан тұратын вулкандар. Үйінді вулкандардың күлден немесе вулкан бомбаларының және лапилдердің ірі сынықтарынан тұратын конусы болады.

Үйінді Жасағыш Машина

Үйінді Жасағыш Машина, кеніштерден қазылып алынған бос тау жыныстарын үйіндіге тасымалдап жеткізуге арналған. Үйінді жасағыш машинаның үздіксіз әрекет ететін рельсті, шынжыр табанды, адымдағыш, адымды-рельсті түрлері бар. Оның конвейермен жабдықт ...

Үйірім

Үйірім - руданы байыту нәтижесінде алынатын енім,ЯРНН руда құрамынан зиянды керексіз түрбөлшектерді компонент аластау нәтижесінде алынған пайдалы түрбөлшектер жиынтығы.

Үйірімділік

Үйірімділік - күрделі құрамды заттардың белгілі бір өлшеміне тиесілі оның нақтылы құрам-бөлшегініңмөлшері; салмақ, процентімен немесе молекулалық процентпен кескінделеді.

Үйге берілген оқу жұмысы

Үйге берілген оқу жұмысы - оқу процесін ұйымдастыру түрі, оқушылардың мұғалімнің басшылығынсыз, бірақ соның ықпалымен сыныптан тыс тапсырмапарды орындауы. Үйге берілген оқу жұмысы түрлері: танымдық қызмет сипатына қарай - репродуктивтік және шыға ...

Үйде қамап ұстау

Үйде қамап ұстау Қамауға алу түріндегі бұлтартпау шарасын тандауға мүмкіндік беретін шарттар болған, бірак адамды толыкғай оқшаулау қажет бола қоймайтын немесе жасы,денсаулыкжағдайы, отбасылық, жағдайы және басқа мәнжайлар ескеріле отырып, дұрыс ...

Үйек

Үйек. Түсіндірме сөздіктегі түсінікті қысқарта айтсақ -.табиғаты қолайлы, күні жылы, шөбі шүйгін жер. "Ол. ыстық үйекке саяхат жасады". Көп реттерде "үйек" сөзі біздің тілімізде алдына "жер" тұлғасын сала отырып, "жер үйек" тұрақты тіркес қалпынд ...

Үйектегіш

Үйектегіш - петрографиялық микроскоптарда үйектелген жарық алу үшін қолданылатын құрал. Оған кальциттің мөлдір кристалынан жасалған Николь, Пренс, Глан, Празмовский призмалары жатады. Осы кезде олардың орнына поливинил тілімшесінен жасалған поляр ...

Үйектелген жарық

Үйектелген жарық – жарық толқынының тербелісі белгілі бір бағытта болады, егер жарық толқынының тербелісі белгілі бір жазықтықта болса, онда оны жазық үйектелген жарық дейді. Үйектелген жарық сәуленің тегіс беттен шағылғанында, не анизотроп крист ...

Үйкеліс тереңдігі

Үйкеліс тереңдігі - суқоймада жел ағысының бағыты Кориолис күшінің әсерінен 180°-қа өзгеретін тереңдік. Бұл тереңдікте жел ағысының жылдамдығы жер беткі жылдамдықтың 4.32%-ын ғана құрайды. Үйкеліс тереңдігін теориялық тұрғыдан швед геофизигі В. Э ...

Үйлесімді астасу

Үйлесімді астасу – тау жынысы қабаттарының беткі және табан жазықтықтары бір-біріне параллель, яғни стратиграфиялық тұрғыдан дәйекті түрде астасу пішіні.

Үйлесімділік

Үйлесімділік - бүтіннің бөлшектерінің өзара үндесуін, белгілі бір тәртібін, көптүрліліктің біртұтастығын, объектінің формасы мен мазмұны арасындағы сәйкестікті анықтайтын категория. Ежелгі Грек философиясында үйлесімділік ұғымы ғарыш үйлесімі мен ...

Үйлесімсіз астасу

Үйлесімсіз астасу. Тау жыныстарының қимасында жемірілу жазықтығының ұшырасуымен, тұнбаланудағы, яғни шөгінделуіндегі үзілістермен немесе қима ауқымында бұзылыстардың көрініс беруімен анықталатын түзілімдер қалыптасуындағы геологиялық кезектілікті ...

Үйлесімсіз астасу (үйлесімсіздік)

Үйлесімсіз астасу - тау жыныстарының бір-бірімен жымдасқан екі қабатының жапсарласу өңірінде астыңғы қабат бетінің шайылу белгілерінің болуы немесе түзілімдер қалыптасуында үзіліс болғандығының байқалуы. Таужыныстардың үйлесімді астасу құрайтын е ...

Үйлеспеушілік арқылы оқшаулану

Үйлеспеушілік арқылы оқшаулану - бір түрге жататын, табиғи жағдайда аралас тіршілік ететін организмдердің бірімен-бірі еркін шағылысуының қиындауы немесе шағылысу мүмкіндігінен айырылуы. Нәтижесінде түр ішіндегі жекелеген популяциялар оқшауланып, ...

Үйреншікті мағына

Үйреншікті мағына орыс узуальное значение - сөзді колдануда орныккан, көпшілікке немесе жекелеген адамдар тобына дағдылы мағынасы. Мысалы: таңертең сөзінін "ертенгі мезгіл", жымсөзінін "аңның ізі, жолы" мағыналары. Ср. Тосын сөздер окказионал сөздер.

Үйрету жолы

Үйрету жолы - келіп қараушылар белгілі бір ауданда кездесетін өсімдіктер мен жануарлар түрін, табиғат объектілерін және оларды қорғау жөніндегі жұмыстарды көріп, зерттеуі үшін жасалған маршрут.

Үйрету әлеуметтану

Үйрету дегеніміз - үйретудің идеологиясы мен бағдарламасын, сондай-ақ шынайы білім беру мен үйретуте басылык жасаудың тұлға мен мәдениетті әлеуметтік тұрғыдан калыптастырудың педагогикалык әдістерін анғартатын философиялық, сондай-ақ әлеуметтануш ...

Үйсін антропологиялық типі

Үйсін Антропологиялық Типі - б.з.б. 3 - б.з. 4 ғасырларда Оңтүстік-Шығыс Қазақстан жерін мекендеген тайпалардың негізгі тұрпаты. Үйсін антропологиялық типі Балқаш көлінен бастап Тянь-Шань таулы аймақтарын мекендеген тайпалар арасында жиі кездесед ...

Үйшік

Үйшік - Атырау қаласының лақап атауы. Қызыл балық аулау үшін Жайық өзенінде салынған шарбақтан аталған. Бұл сөздің түпкі негізі учуг. Учуг дегеніміз су астына тартқан решеткалар. Оны сымнан да, жиі талдан да, қамыстан да тоқып, мықтап бекітіп тас ...

Үйғарақ

"ҮЙҒАРАҚ – ерте темір дәуірінің қорымы. Қызылорда облысы, Төменгі Сыр бойына жататын Шығыс Арал өңіріндегі Үйғарақ қыратында орналасқан. С.П.Толстов басқарған Хорезм археологиялық экспедицисының далалық ізденістері барысында ашылып, осы экспедици ...

Үкім

Үкім - соттық қылмыстық істі сотта талқылау нәтижесінде шығарған және кінәсіздікті немесе кінәліге жазалау шарасын белгілейтін, сондай-ақ сотталушыны кінәсіз немесе кінәлі деп танудың басқа да салдарын белгілейтін шешім. Үкім қаулысының ережелері ...

Үкім (Икаб)

Үкім - жазалау, фикһтың маңызды категорияларының бірі. Заңды өрескел бұзғаны үшін үкім тек заңды түрде, соттың шешімімен имамның, қадидің, әділқазының не қоғамдық тәртіпті бақылаушы басқа да адамдардың жарлығымен шығарылуы мүмкін. Жазаның барлық ...

Үкімет басшысы

Үкімет басшысы - мемлекеттегі жоғарғы алқалы органының атқарушы билігінің немесе оның өзін-өзі басқаратын бөлігінің басшысы. Үкімет басшысы, конституциялық құқықта - мемлекеттік биліктің жоғары атқарушы органының жетекшісі: парламентарийлер басқа ...

Үкіметаралық халықаралық ұйымдар

Үкіметаралық халықаралық ұйымдар - мемлекеттер тобының өзара келісімімен құрылады. Бұл ұйымдардың шеңберінде мүше-мемлекеттердің өзара қарым-қатынасы орнайды және мемлекеттің ресми сыртқы саясатының шеңберінде жүргізіледі. II дүниежүзілік соғыста ...

Үкіметаралық ұйымдар

Үкіметаралық ұйымдар. Әмбебаптық сипаттағы жетекші және жалғыз ұйым. Білім, ғылым және мәдениет мәселелері бойынша Біріккен Ұлттар Ұйымы болып табылады. БҰҰ-ның балалар корының қызметінде жаппы білім беру мен кәсіптік-техникалық білім беру саласы ...

Үлгі оқу-жаттығуы

Үлгі оқу-жаттығуы - әскерлермен жүргізілетін тактикалық оқу-жаттығудын, ал жекелеген жағдайларда басшылық-штабтық оқу жаттығуларының түрі. ҚР қарулы күштерінде Үлгі оқу-жаттығуы әдетте, белгілі бір дәрежедегі өнер алдар мен офицерлерге командирле ...

Үлгі сабағы

Үлгі сабағы - үлгілі іс-қимылдар мен оқу-үйрету әдістемелерін көрсету мақсатында жүргізілетін оқу сабақтарының түрі. ҚР Қарулы күштерінде Үлгі сабағы әдетте командирлік дайындық жүйесінде көптеген пөндерді оқу кезінде ұйымдастырылып, жүргізіледі. ...

Үлгілі бала

"Үлгілі бала" – 1912 жылы Қазанда басылып шыққан, Спандияр Көбеевтің мектептегі қазақ оқушыларына арналған хрестоматиясы. Көбеев ұстазы Ыбырай Алтынсарин үлгісін пайдалана отырып бұл кітапқа өзі аударған Крылов мысалдарын, орыс классиктерінің бал ...

Үлек

Үлек - сыңар өркеш түйенің ұрпағы. Шоқтығына дейінгі биіктігі 183 см, тұрқы 155 см, салмағы айыр түйеден жеңілдеу, мойны ұзын әрі жіңішке, қамыттығының жүні бұйра, тамағының асты мен желке жүні қалың әрі шудалы. Үлек 5 - 6 жасында қаңтардан сәуір ...

Үлестік жауапкершілік. Үлестік міндеттеме

Үлестік жауапкершілік Міндеттемеде борышқорлар көп болған кезде, яғни бірнеше борышқорлар қатысқан кездегі азаматтық жауапкершіліктің бір түрі. Жалпы тәртіпке сәйкес, мұндай міндеттеме үлестік деп есептеліп, зан немесе шартта басқаша ешнәрсе жазы ...

Үлестіруші

Үлестіруші - энергия, жұмыс сұйығы, газ, электр тоғы тасушының қозғалыс бағыт өзгертуге арналған басқару жүйесінің құрылғысы. Оталдыру үлестіргіші - керек тәртіппен іштен жанатын қозғауыш білтелерімен оталдыру катушкасынан жоғары кернеуді үлестір ...

Үлкен Алматы бөгеті

Үлкен Алматы Бөгеті, Үлкен Алматы өзенінің аңғарында тұрғызылған. Алматы қаласына қауіп туғызатын сел тасқынын бөгейді. Бөгеттің жобасын С.Я. Жук атындағы" Гидропроект” институтының Қазақ бөлімшесі 1974 - 75 ж. жасады, құрылысы 1976 - 79 ж. жүргі ...

Үлкен Алматы каналы

Үлкен Алматы Каналы - гидротехникалық құрылыс. Шілік және Шамалған өзендері аңғарларын қосады. Алматы облысындағы Еңбекшіқазақ, Талғар, Іле, Қарасай, аудандары жерімен ағады, Алматы қаласын шығыстан батысқа қарай қиып өтеді. Алматы облысы тұрғынд ...