ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 351

Құйма қорамасы

Құйма қорамасы - құйма өндірісінде құйма жасау үшін пайдаланылатын қорама әбзел. Құйма қораманың ішкі жұмыс қуысына балқытылған қорытпа құйылады. Қораманың жұмыс қуысында құйылған қорытпа суып қатаяды да құйманың қажетті пішіні мен өлшемдері қалы ...

Құйма үлгісі

Құйма үлгісі - құйманы жасау үшін құйма қораманың жұмыс қуысын қалыптастыруға арналған айлабұйым. Әдетте құйма үлгі жинағының бөлшегі болып есептеледі. Құйма үлгісін жасағанда құйылатын қорытпаның қатайғанда шөгіну қасиетін және құйманы келесі ме ...

Құйма өзегі

Құйма өзегі - құймалардың ішкі қуыстарын қалыптастыратын құйма қораманың алмалы - салмалы бөлігі. Егерде құйманың сыртқы пішіні өте күрделі болып құйма үлгісін қораманың жұмыс қуысынан шығару қиын болса, құйма өзегі құйманың сыртқы беттерін қалып ...

Құйрықтөбе

Құйрықтөбе – ортағасырлық қалашық. Түркістан облысы Отырар ауданы Қоғам ауылынан солтүстік-батысқа қарай 3 км, ортағасырлық Отырар қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 5 км жерде, Арыс өзенің Сырдарияға құяр сағасында орналасқан. Қаланы 1949–51 ж. Оң ...

Құйынды қозғалыс

Құйынды қозғалыс - кішкентай элементтері тек кана ілгерілемелі орын ауыстырмай, сонымен бірге қандай да бір мезеттік осьтің маңайында сұйық немесе газ қозғалысы.

Құйып беретін жабдықтар

Құйып беретін жабдықтар - ұрыстық және көліктік машиналарға отын және май құюга, ұшатын аппараттарга жанармай, сығылған газ бен арнайы сұйықтар құюга арналған арнайы агрегаттар, жүйелер және құрылғылар. Құйып беретін жабдықтар қозғалмайтын және ж ...

Құл-құтан

Құтан, құл-құтан. Қос сөз қалпындағы мағынасын - малшы-жалшы, кедей-кепшік деп ұғындырады түсіндірме сөздікте. ".Кешегі есіктегі құл-құтандар, Бас жейді төрде отырып, енді бүгін. Қазақ атаулыға қос сөздің алғашқы сыңары - "құл" түсінікті әрі оның ...

Құла түз

Құла түз. Тіркестегі екінші сөз - "түз" жеке тұрып та қолданыла беретіндігін әрі "дала" сөзінің синонимі екендігін кез келген адам біледі. Оның төркінін іздестіру қажет те бола бермес. Әрине, "құланың" жеке тұрып та, басқа сөзбен тіркесіп те қолд ...

Құлагер көшесі (Астана)

Құлагер көшесі Көкорал көшесінен басталып, Шалгөде, Атамұра, Шарбақты көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 1533.7 м. "Пригородный" тұрғын алабы. Құлагер - Ақан серінің әйгілі, жүйріктігі жыр болған тұлпары. Қазіргі Астананың солтүстігіндегі Жолымбет ...

Құлама

Құлама -1) опырылмалы массалардың жинақталуы нәтижесінде өзен аңғарларында таужыныстардың мүлдем өңделмеген үшкір кесектері есебінен қалыптасқан шағын белдер мен жартылай конустар түріндегі шоғыр; 2) тау қазындыларының ернеуі мен жақтауларының оп ...

Құлама үйінді

Құлама үйінді - тау жыныстарының опырылып құлауынан аңғар түбінде түзілген және оны түгелдей немесе жартылай бөгеп қалатын сынған материалдардың екшеленген үймесі. Үйінділердің мұндай типі сейсмикалығы жоғары атыраптарға тән. Тауларда құлама үйін ...

Құлан Алдабергенов

Алдабергенов Құлан - ақын. Замандастары Шораяқтың Омары, Кете Жүсіп, Тұрмағанбет, Мәделі, Майлықожа, Құлыншақ, т.б. ақындармен кездесіп, өнер сынасқан. Ақын шығармалары туралы Х.Сүйіншәлиевтің "Қазақ әдебиетінің қалыптасу кезеңдері" монограмасынд ...

Құлан ауыл шаруашылығы колледжі

Құлан ауыл шаруашылығы колледжі –Тұрар Рысқұлов ауданында Құлан аулындағы орта кәсіптік білім беретін оқу орны. Ол 1930 ж. Әулиеата қаласында зооветеринарлық техникум болып ашылған. Осы оқу орнының алғашқы түлектерінің бірі – атақты жазушы, қоғам ...

Құланөтпес көшесі (Астана)

Құланөтпес көшесі Айдарлы көшесінен басталып, Саумалкөл көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 254.8 м. Бұрынғы атауы №5 көше. "Көктал" тұрғын алабы. Құланөтпес - Теңіз көлі алабындағы өзен. Қарағанды облысының Нұра, Ақмола облысының Қорғалжын аудандары ...

Құлақша

Амортизатор құлақшасы - бекіту үшін тесігі бар амортизатор тұлғасының жоғарғы және төменгі бөлігі. Буын құлақшасы - өзара саусақтар көмегімен бекіту үшін саңылау мен трактор шынжыр табаны бөліктерінің қосылуы.

Құлболды Ишан

Құлболды Ишан Сұлтанұлы – діни қайраткер. Жасында Бұқара медресесінде оқыған. Кейін туған жеріне келіп, мешітке имам болады. Әрі бала оқытып, Сыр бойына ислам дінін уағыздаған. Құлболды Ишанның имандылық жолындағы іс-әрекеттері Сыр бойы ақындары ...

Құлмұхаммед

Құлмұхаммед – Тәуекел ханның 1594 жылы Мәскеуге жіберген елшісі. Құлмәмбет өкілдігі Орыс мемлекеті мен Қазақ хандығының арасындағы саяси байланыстың дамуына негіз болды. Құлмәмбеттің мақсаты қазіргі қару-жарақпен қазақ жауынгерлерін қаруландыру т ...

Құлмұхаммед елшілігі

Құлмұхаммед елшілігі – 1594 жылы Тәуекел хан Мәскеуге жіберген елшілік. Елшілік алдында патшалық Ресеймен тығыз саяси қарым-қатынас орнату, әскери одақ құру және Тәуекелдің інісі Ораз-Мұхаммедті Ресей тұтқынынан босату міндеті қойылды. Ресей бұл ...

Құлынды көшесі (Астана)

Құлынды көшесі Космонавтар көшесінен басталып, Наркескен көшесінде аяқталады. Балауса, Н.Оңдасынов, Е.Тайбеков көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 374.2 м. Бұрынғы атауы Летний көшесі. Құлынды даласы - Батыс Сібір жазығының оңтүстік бөлігіндегі өңі ...

Құлқын

Құлқын - қара бастың қамы, пайдасы. "Өз құлқыны. үшін қандай болса да сатып кете беретін жігіт". Сырт қарағанда, қазіргі түсінігіміз - туынды, ауыспалы мағына нәтижесі. Дәл осы тұлғалас араб сөзі "құлқум" -ның мағынасы - жұтқыншақ, адамның тамағы ...

Құм қайраң

Құм қайраң - теңіздің таяз жағасы. Ол тасқынды ағындардың құмды шая отырып, иірім жасайтын тұсында, сол ағындардың үдемелі қозғалысы мен қайтуының түйіскен жерінде пайда болады.

Құм қайыр

Құм қайыр - теңіз, көл, өзен жағалауын бойлай созылып, бір жағы жағаға тіреліп жататын енсіз, аласа таспа тәрізді өңір. Ол құмнан, малта тастан, ұсақ қабыршақтардан тұрады. Толқындар мен ағындардың алып келген тосқындарының жиналуының салдарынан ...

Құмайтпелит

Құмайтпелит. Мөлшері 0.01 - 0.05 мм аралығындағы кұмайт түйіршіктері мен ұсақтығы 0.01 мм-ден аспайтын пелит түйіршіктерінің өзара астасуы нәтижесінде түзіліп жымдасқан шөгінді тау жынысы.

Құмайттас

Құмайттас. Жымдасып бірегейленген кұмайттар. Құрамы бірнеше тау жыныстары түйіршіктерінен тұратындарын полимикті, ал екі-ақ минерал түйіршіктерінің өзара астасуынан түзілетіндерін олигомикті К тар деп атайды.

Құмайтты құмтас

Құмайтты құмтас. Диаметрі 0.05-0.01 мм аралығындағы құмайт түйіршікгері мен 0.1-0.15 мм аралығындағы құм түйірлерінің өзара ұстасуы нәтижесінде түзіліп жымдасқан шөгінді тау жынысы.

Құмар ойын бизнесі салығы

Құмар ойын бизнесі сферасындағы қызметті жүзеге асыруға байланысты қоғамдық қатынастарды реттейтін құмар ойын бизнесі салығы 2007 жылғы каңтардын 12-сінде енгізілген. Казино, ойын автоматтарының залы, тотализатор, букмекерлік кеңсе қыметтерін көр ...

Құмбел ауылы

Құмбел - Арасан өзенінің жоғарғы ағысының солтүстік жағындағы асу. Арасан тауының шығыс бөктерінде, 2600 м биіктікте орналасқан. Жын бойы өтуге жарайды. Палеозой эрасының герцин тау жасалу кезеңінде пайда болған. Беті төрттік шөгінділермен жабылғ ...

Құмбел көшесі (Астана)

Құмбел көшесі Ә.Ермеков көшесінен басталып, Құлагер көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 154.3 м. Бұрынғы атауы Летный көшесі. Құмбел - Қырғыз Алатауындағы асу. Қазақстан мен Қырғыз Респұбликалары шекарасында. Жамбыл облысы, Мерке ауданында орналасқан.

Құмбел саршатыры

Құмбел Саршатыры - күрделігүлдер тұқымдасына жата-тын көп жылдық өсімдік. Іле және Күнгей Алатауларының орманды, шалғынды даласында өседі. Биіктігі 50 см. Тамыр сабағы қысқа, көптеген жіңішке қосалқы тамырлары бар. Сабағы тік, жіңішке. Дегелек жа ...

Құмберіш

Құмберіш - құртқашаш туысына жататын тамырсабағы қысқа әрі жіңішке көп жылдық өсімдік. Биіктігі 20-40 см. Жапырағы жіңішке таспа пішінді, ұзындығы 20-40 см, ені 2-4 мм. Гүлі көкшіл, көгілдір, күлгін секпілді. Гүл серігі түтікшесінің ұзындығы 4 - ...

Құмды топырақ

Құмды топырақ - өзара байланысы жөқ, су өткізгіш, мұзданғанда ылғалдылыкты жинауға бейімделмеген, ылғалды жерге себуге үшін ең жақсы материал, бірақ су бұзып кететіндіктен бекітуді талап етеді.

Құмды қорамаға құю

Құмды қорамаға құю - құймаларды құмды қорамаларға құю арқылы жасау тәсілі. Бұл тәсілде қорама бір ғана құйма жасауға пайдаланылады. Онан кейін қорама қиратылады. Бұл тәсіл құйатын қорытпалардың түрлері, құйманың пішіндерінің күрделілігі жоғары жә ...

Құмкент көшесі (Астана)

Құмкент көшесі Айнакөл көшесінен басталып, М.Төлебаев көшесінде аяқталады. Қордай, Бесшалқар көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 1452.8 м. Бұрынғы атауы №35 көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы.

Құмсуат орамы (Астана)

Құмсуат орамы Бұрынғы атауы №140 қысқа көше. Құмсуат орамы Сарыарқа ауданында орналасқан. Ұзындығы - 378.3 м. Құмсуат - Ақмола облысы Жарқайың ауданындағы елді мекен. Аудан орталығынан шығысқа қарай 70 шақырым жерде орналасқан.

Құмшық ата мешіті

Құмшық ата мешіті - 10-12 ғасырларда салынған жер асты археологиялық ескерткіш. Түркістан қаласындағы Қожа Ахмет Ясауи кесенесінен оңтүстікке қарай 1 км-ге жуық жерде, ашық далада орналасқан. Сопылардың діни рәсімдер өткізуіне арналған. Құмшық Ат ...

Құмырсқа қышқылы

Құмырсқа қышқылы - қарапайым карбон қышқылы, химиялық формуласы - НСООН. Кейбір жәндіктер, әсіресе, қызыл құмырсқалар бөліп шығарады. Өндірістік ерітінді және аралық зат ретінде тоқыма және былғары өнеркәсібі тәрізді өнеркәсіп түрлерінде кеңінен ...

Құмықтар

Құмықтар - Дағыстанның байырғы түркі тілдес халқы. Құмықтардың қазіргі жалпы саны 500 мыңнан астам. Негізгі бөлігі Ресей Федерациясының Дағыстан Республикасында, қалғандары Ичкерия, Солтүстік Осетия мен Ставрополь өлкесінде қоныстанған. Өте шағын ...

Құмқала 1

Құмқала 1.2 - орта ғасырлардағы қоныс орны.Қызылорда қаласынан батысқа қарай 110 км жерде орналасқан. 1946–48 ж. Хорезм археология-этнографияның экспедиция зерттеп, Құмқала-1 аумағынан бірнеше бекініс мұнараларының орнын тапқан. Қазба жұмыстарыны ...

Құнан жарыс

Құнан жарыс - ертеден келе жатқан халықтық спорттық ойындарының бірі. Құнан жарысқа тай кезінде озып, бәйгеден келіп жүрген екі жасар жылқы қатыстырылады. Құнан жарысқа қосылмай тұрып, күн ілгері әзірленеді - бапталып, жаратылады. Құнан жарысы кө ...

Құнанбай Өскенбайұлы

Басқа мағыналар үшін Құнанбай деген бетті қараңыз. Құнанбай Өскенбайұлы, Құнанбай қажы - би, аға сұлтан, Абайдың әкесі, көрнекті қайраткер.

Құнарлы қабат

Құнарлы қабат,құнарлы свита, құнарлы горизонт - шөгінді жыныс қабаты; құрамында көмір, су, мұнай мен газ, т.б. пайдалы қазындылардың өндірістік мөлшері бар. Әдетте құнарлы қабат деп бейкентасты және жанғыш қазба байлықтары шоғырланған шөгінді, жа ...

Құнды қағаздар

Құнды қағаздар, бағалы қағаздар - мүліктік құқықты куәландыратын, дивиденд және пайыз түрінде белгілі бір ақша сомасын алуға құқық беретін құжат. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексіне сәйкес құнды қағаздардарға" облигация, коносамент, акц ...

Құндылықтық-бағдарлық бірлік

Құндылықтық-бағдарлық бірлік - мүшелерінің жалпы топ үшін ең маңызды іс-әрекет пен құндылықтарға қатысты ұстанымдары мен бағаларының бір-біріне сәйкес келу дәрежесін белгілейтін топ ұйымшылдығының негізгі көрсеткіштерінің бірі. Құндылықтық-бағдар ...

Құнсыздану

Ұлттық валютаның, бұрынырақ - алтынға, шетел валюталары немесе халықаралық есептік ақша бірліктеріне қатысы бойынша бағамынын төмендеуі түрінде көрінген құнсыздануы. Девальвация себептері - инфляция, бөлек елдер дамуының әркелкілігі, төлем баланс ...

Құнттау

Құнттау. Түсіндірме сөздіктегі мағынасы - ынта, ықылас қою, ұқыптау, қадағалау. ". адам нені құнттап, соңына түссе, содан қызықты нәрсе жоқ". "Құнттау" сөзінің алғашқы төркіні моңғол, түркі тілдерінен дерліктей деректер баршылық. моңғол тілінде " ...

Құнығу

Құнығу. Түсіндірме сөздікте берілген мағынамен келісу қиын. Онда - бір нәрсеге мейлінше құмарту, қызығу, дәнігу делінген. "Долгов қымызға құнығып алған". Біздің байқауымызша, құмарту, қызығу дегеннен көрі, қазіргі қазақ тілінің езінде "үйрену, да ...

Құпия

Құпия - өз қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында жеке адам немесе қандай да бір ұйым басқаға білдірмей ұстайтын ақпарат. Әркімнің жеке, отбасылық құпиясын, жеке салымдары мен жинаған қаражатының, жазысқан хаттарының, телефон арқылы сөйлескен сө ...

Құпия ақпарат

Құпия ақпарат - құқықтық режімін меншік иесі коммерциялық, кәсіптік құпия, мемлекетгік қызмет жайындағы және басқа заңнамалық кесімдер негізінде тағайындайтын қызметтік, кәсіптік, өнеркәсіптік, коммерциялық және т.б. ақпарат қорғауды талап ететін ...

Құпия карта

Құпия карта - әскерлерге құпия басшылық жасау үшін қолданылатын карта. Ол топографиялық картаға ұрыс жүріп жатқан жер аймағының бөлігін және объектілерді шартты ат немесе шартты сан түсіру арқылы жасалады.

Құпия тілдер

Құпия тілдер - кезбе саудагерлер, жалданып істеуші қолөнершілер, қайыршылар сияқты оңашаланған әлеуметтік топтар қолданатын жаргондардың дәстүрлі атауы, шартты тілдер. Құпия тілдер кейбір оңашаланған бірлестіктерге қатыстылықтын белгілері ретінде ...