ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 35

Ақша жүйесі

Ақша жүйесі - белгілі бір елде қалыптасып, әдетте заңмен бекітілетін ақша айналымын ұйымдастыру түрі. Елдегі жалпыға бірдей балама ретінде қабылданған асыл металға және ақша айналысының негізіне қарай ақша жүйесі екі түрге бөлінеді. Ақша жүйесі д ...

Ақша массасы және ақша базасы

Ақша массасы - жеке тұлғаларға, кәсіпорындарға және мемлекетке тиісті және шаруашылық айналымына қызмет ететін сатып алу және төлем құралдарының жиынтығы. Белгілі бір күндегі және белгілі бір кезеңдегі ақша айналысының сандық өзгерісін талдау үші ...

Ақша Сейітқұлұлы

Ақша Сейітқұлұлы – Қоқан ханы. Сыр бойында дүниеге келген. Атақты Әйтеке Байбекұлының атасы. Әлім тайпасының құрамындағы Төртқара руынан. Әкесі Сейітқұл 1590 - 1620 ж. Самарқан мен Бұқара аймағындағы 40 мың үйлі қазақ, 35 мың үйлі қарақалпақ, 100 ...

Ақшалай-заттай лотерея

Ақшалай-заттай лотерея – лотерея билеттерін тарату, сату арқылы халықтың ақшалай қаражатын ерікті түрде игілікті іске тартудың бір түрі. Түскен қаражаттың бір бөлігі заттай немесе ақшалай ұтысқа ойналады. Қалған бөлігі елде спортты, өнерді, т.б. ...

Ақшам соқыр және ксерофтальмия

Ақшам соқыр және ксерофтальмия - бұл көбінесе 1 жастан 5 жасқа дейінгі балаларда кездесетін көз ауруы. Ол құрамында А витамині аз тағамдарды аз қабылдаудан пайда болады. Бұл ауруды ерте анықтап, емдеу сәбиді зағип болып қалудан сақтайды.

Ақшаның "жылыстауы"

Ақша сомаларынын мақсаты немесе нақты түсу көзін жасыруға арналған және оған рұксат етілген сипат беруге тырысатын операциялар жиынтығы; қылмыстық іскерліктін кекінен таралған кеп түрлерінің бірі. Ақшанын "жылыстауында" банктер мен басқа қаржы ме ...

Ақшаның экономикадағы рөлі

Ақша экономикадағы рөлін өзінің атқаратын негізгі қызметтері арқылы орындайды. Ақшаның әр қызметі тауар айырбасы үдерісінен туындайтын тауар өндірушілердің нысаны ретінде ақшаның әлеуметтік және экономикалық мазмұнының белгілі бір жақтарын сипатт ...

Ақшаның қажеттігі және шығу тегі

Ақшаның, өндіргіш күштер мен тауар қатынастарының біршама жоғары дамуы нәтижесінде пайда болғандығы ертеректен бізге белгілі. Ақша жаратылысын зерттегендегі басты анық болғаны, ол оның тауарлы шығу тегіне байланыстылығын көрсетеді. Тауар - сатуға ...

Ақшатай

Ақшатай, құмағаш таспасы - бұршақ тұқымдасына, таспа туысына жататын бұта. Қазақстанның Батыс Қазақстан, Мұғаджар алқаптарында, Солтүстік Арал маңы мен Қызылқұм өңірінде өседі. Ақшатайдың сабағы ақшыл-қоңыр, биіктігі 30 см-ден 1 м-ге дейін жетеді ...

Ақшатау орамы (Астана)

Бұрынғы атауы №10 қысқа көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы. Ақшатау орамы Үштөбе көшесінен басталып, Айнакөл көшесінде аяқталады. Таскескен көшесімен қиылысады. Ұзындығы - 197.5 м. Ақшатау - Сарыарқаның оңтүстік-шығысындағы жота. Шығыс Қазақстан о ...

Ақшомшы

Ақшомшы - дәстүрлі қазақ 117 қоғамындағы кәсіптің бір түрі. 19 ғасырда егін екпейтін ауылдардың тұрғындары күзгі орақ кезінде егіншілерге барып көмек көрсетіп, малын айырбастап, шом салынған түйелеріне астық артып қайтатын болған. Осыдан бұл көсі ...

Ақшора баба

Ақшора баба - Тәуке ханның замандасы, көріпкел әулие, емші. Жас кезінен алыстағы құбылыстарды көріп-сезуімен" көріпкел әулие” бала атанған. Өсе келе бұл қасиеті дами түскен. Оның осы қасиеттері" жеті иірге қол берген, жеті өлікке жан берген, Ақшо ...

Ақшора-белтұран

Ақшора-белтұран – ескерткіш-белгі, мазар. Таушық пен Форт-Шевченко жолы бойының екі қапталында аралары 3 км-дей, батыс жағында Ақшора ескерткіші, шығысында Белтұран ескерткіші орналасқан. Халық арасында тараған аңыз бойынша бір-біріне қосыла алма ...

Ақшоқы (құдық)

Ақшоқы – Үстірт жазығының батыс бөлігіндегі құдық. Маңғыстау облысы Маңғыстау ауданында орналасқан. Теңіз деңгейінен 150 м биіктікте. Құдықтан жер асты су жолы жүргізілген. Солт-нде Маңғыстау – Бейнеу т. ж. өтеді.

Ақшоқы таулары (Қарағанды облысы)

Ақшоқы – Қарағанды облысындағы таулар мен шоқылардың атауы. Қойтас тауының оңтүстік сілемі. Қарқаралы ауданының оңтүстік-батысында. Абсолюттік биіктігі 1148 м. Оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай 4 км-ге созылып жатыр, енді жері 2 км. Тас к ...

Ақшуғақ

Ақшуғақ – астралылар тұқымдасының жусан туысына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік немесе шала бұта. Ақшуғақтың түк басқан сабағы жас кезінде боз болады да, кейін түгі түскен соң қоңырланады. Тамыры жуан, қысқа жапырақты, жеміс шығатын өркендері ...

Ақыл көші

Ақыл көші – ел немесе өлкеден саяси, экономикалық, дiни немесе басқа себептер бойынша мамандар, ғалымдар және білікті жұмыскерлердің кетiп қалуымен сипатталатын эмиграциялық процесс. Мамандардың кетуi орын алған елдерге АҚЫЛ КӨШІ үлкен экономикал ...

Ақыл-ой дамуы

Ақыл-ой дамуы - адамның интеллектуалдық іс-әрекетінде ол өмір сүретін қоғамдық-тарихи жағдайларға, психикасының жас және жеке ерекшеліктеріне сәйкес тәжірибені меңгеру нәтижесінде болатын сандық және сапалық өзгерістердің күрделі динамикалық жүйесі.

Ақыл-ой тәрбиесі

Ақыл-ой тәрбиесі - балалардың ойлау қабілетін дамыту, интеллектуалдық ақыл-ой санасын, дүниеге ғылыми көзқарасын жетілдіру, ой еңбегі мәдениетін қалыптастыруға бағытталған іс-әрекет. Ақыл-ой тәрбиесі жеке тұлғаны қоғамның өркениетті даму бағытына ...

Ақылбек Алтынбекұлы Садырбаев

Ақылбек Алтынбекұлы Садырбаев - 1971 жылы 19 мамырда Жамбыл қаласында туған. Жамбыл гидромелиорация-құрылыс институтын бітірген, мамандығы - "Экономика". 1986-1989, 1991-1993 жылдары - Жамбыл гидроме- лиорация-құрылыс институтының студенті. 1989- ...

Ақылбек Төлегенұлы Тәңірбергенов

Ақылбек Төлегенұлы Тәңірбергенов - 1961 жылы 23 қыркүйекте Павлодар облысы Ертіс ауданының Қайманашы ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Тәңірбергенов Төлеген Тәңірбергенүлы. Анасы - Тәңірбергенова Зылиха Абдрахманқызы. К.А. Тимирязев атындағы Мәскеу ...

Ақылбек Қабиұлы Ахметов

Басқа мағыналар үшін Ахметов деген бетті қараңыз. Ақылбек Қабиұлы Ахметов – физик-ғалым, физика ғылымының докторы1997. Нью-Йорк ғылым академик мүшесі 1994. 1971 – 1993 жылдары Атырау педагогика институтында оқытушы, деканның орынбасары, кафедра м ...

Ақылжан Мәсімханұлы Бейсебаев

Ақылжан Мәсімханұлы Бейсебаев – тех. ғыл. докт., проф. Қазақ таукен металлургия ин-тын 1960, қазіргі Қазақ ұлттық тех. ун-ті бітірген соң, "Қарағандыкөмір" комб-тында тау-кен шебері, 31-шахта бастығының көмекшісі, қауіпсіздік бөлімінің жетекші ин ...

Ақылы телевидение

Ақылы телевидение - теледидар қыз-мәтін көрсетудің ақысы белгілі бір бағдарламаны көруге жазылу немесе қандай да бір арнаға қосылуға ақы төлеу жолымен болатын, коммерциялық теледидардың бір түрі.

Ақын Арап

Ақын Арап - ақын, әнші, саяси қуғын-сүргін құрбаны. Найман руының Тоқпақ атасынан шыққан. Өлең жазуға жас кезінен құштар бол­ған. Сәмет төремен айтысқа түскен. Әсет Найманбайұлымен хат жазысып тұрған. 1935-37 жылдары Қазақ музыкалық драма театрын ...

Ақын Жұбан Молдағалиев (фильм)

"Ақын Жұбан Молдағалиев" - "Қазақтелефильм" студиясының түрлі түсті, 3 бөлімді, қазақ-орыс тілдерінде фильмі. Фильм ақын Жұбан Молдағалиев, оның өмір және шығармашылық жолдары, майдандық "Отан үшін" газетіндегі жұмыстары жайлы. Кадрларда: Молдаға ...

Ақын Сара ескерткіші

Ақын Сара ескерткіші - белгілі қазақ ақыны Сара Тастанбекқызының мүсіні. 1972 жылы Қапал ауданындағы Абай ұжымшарында орнатылды. Авторы - Петербургтік мүсінші М.Ващенко. Сондай-ақ, арқалы айтыскер ақынға Ақсу ауданының Жансүгіров ауылында да еске ...

Ақын-Баба

Ақын-Баба Ақсұңқар - ақын, журналист, аудармашы. Талдықорған қаласындағы Илияс Жансүгіров атындағы университетті екі мамандық бойынша қызыл дипломға бітірген. 1997 - 2010 ж. "Қазақстан 1" телерадио компаниясында еңбек тәжірибесінен өтіп, "Жетісу" ...

Ақын-баба

Ақынбаба Ақсұңқар - тележурналист. Ілияс Жансүгіров атындағы Жетісу Мемлекеттік университетін қызыл дипломға тәмамдады. 1998 жылы Қазақстан телерадио компаниясында "Шапағат" таңғы бағдарламалар редакциясында тәжірибеден өтіп, редакторлық қызмет а ...

Ақындар атасы

Ақындар атасы” - 1) "Қазақ-телефильм студиясының 3 бөлімді, қазақ-орыс тілінде, ақ-қара түсті фильмі. Фильм халық ақыны Жамбыл мен оның кіндікқаны тамған Жетісу өлкесінің әсем табиғаты, ақынның шығармашылық өмір жолдарына арналған. Кадрда - Жамбы ...

Ақындар көшесі (Алматы)

Көше жыршы, суырыпсалма ақын, Қазақстан және Орта Азиядағы түркі тілдес халықтардың эпикалық және лирикалық шығармаларын шебер орындаушылардың құрметіне аталған. Көше Шолохов көшесінен басталып, Толстой көшесіне дейін созылып жатыр. Чернышевский; ...

Ақындық тіл (Абай)

Абай Құнанбаев екі сөзінің бірінде тіл табиғатын толғанады. Көркем әдебиеттің тілден шыңдалатынын білетін зерек зергер сол тілдің халықтығын, құнарлылығын, дәмділігін, бейнелілігін уағыздайды. Қазақ топырағында "мақсатым тіл ұстартып, өнер шашпақ ...

Ақыпбеков Өтепберген

Ақыпбеков Өтепберген - акын. 1973 - 1985 жылдары "Қапал еңбеккерлері" газетінде аға тілші, бөлім меңгерушісі, редактордың орынбасары, "Октябрь туы" газетінде жауапты хатшының орынбасары, бөлім меңгерушісі, 1985- 1995 ж. "Қазақ әдебиеті", "Жалын", ...

Ақыр заман

Ақыр заман, заманақыр - адам баласының және бүкіл әлемнің ең соңғы тағдыры туралы ерте замандардан бері қалыптасқан түсінік. Әділдік пен зұлымдықтың, жақсылық пен жамандықтың, жарық пен түнектің көрінбейтін, жасырын күресінен бастау алады. Жер бе ...

Ақырет

Ақырет - мәңгілік өмір, ахирет, о дүниедегі өмір, бақи өмір, яғни" осы өмірдің” кері мағынасы. Ақыреттің синонимі - миъад. Ақырет күні адамдар қайта тіріліп, мәңгі өмір сүреді, сол күні жақсы-жаман іс-әрекеттер таразыланып, әділ жаза беріледі. Ақ ...

Ақырғы оператор

Ақырғы оператор - программада ең соңында жазылатын және оның логикалық шетін көрсететін оператор. Әдетте, бұл END.

Ақышев Төлеутай

Ақышев Төлеутай - оқытушы, ғалым. КазМУ-ді бітірген. Техника ғылымдарының кандидаты, профессоры. Еңбек жолын Павлодар индустриалдық институтының Екібастұз жалпы техника факультетінде ассистент, аға оқытушы, декан орынбасары болып қызмет еткен. 19 ...

Аққайың санаторийі

Басқа мағыналар үшін Аққайың деген бетті қараңыз. Аққайың – аяқ-қол, буын, жүйке жүйесі және әйел ауруларын, еркектердің урологиялық науқастарын емдеуге арналған санаторий. Іле Алатауының солтүстік бөктерінде, теңіз деңгейінен 1450 м биіктікте Ал ...

Аққайың қысқа көшесі (Астана)

Басқа мағыналар үшін Аққайың деген бетті қараңыз. Бұрынғы атауы №11 қысқа көше. "Көктал" тұрғын алабы. Аққайың қысқа көшесі Жаңақоныс көшесінен басталып, Бидайық қысқа көшесімен қиылысады. Ұзындығы - 335.8 м. Аққайың - қайың тұқымдасына жататын а ...

Аққұдық (құдық, Ақтөбе облысы)

Аққұдық – Ақтөбе облысы Ырғыз ауданы Құйылыс ауылының солтүстік-шығысында 55 км жердегі құдық. Шалқарнұра тауының орталығында орналасқан. Оңтүстік-батысынан Торғай өзені ағып өтеді. Құдықтың маңында сұрғылт қоңыр, қоңыр сортаңды топырағында көкпе ...

Аққұдық (құдық, Қарағанды облысы)

Аққұдық – Қарағанды облысы Ұлытау ауданы Мойынқұм құмының солтүстік-батысындағы құдық. Қырқалы-төбелі жерде орналасқан. Жер асты су жолы құдық жанынан өтіп, Сарысу өзеніне құяды. Сортаңды сұр топырағында баялыш, сұр жусан, т.б. өседі.

Аққұм (құмды алқап)

Аққұм - Орал алды үстіртінің оңтүстігіндегі құмды алқап. Ақтөбе облысының Қандыағаш ауданындағы, Темір өзенңнің сол жағалауында, теңіз деңгейінен 200-220 м биіктікте орналасқан. Ұзындығы 23 км, ені 6 км. Аққұмның жер бедері төбешікті келеді. Құм ...

Аққұм шатқалы

Аққұм каньоны – Түркістан облысы, Қазығұрт ауданындағы каньон. Тұрбат ауылынан 5 – 6 км жерде басталып Таң ауылының етегіне дейін жетеді. Негізінен тасқа айналған ақ құмдардан құралған. Жергілікті халық әк орнына осы құмдарды пайдаланады. Каньонн ...

Аққұм қорықшасы

Аққұм қорықшасы - Батыс Қазақстан облысындағы ландшафты қорықша. 1992 жылы құрылған Аққұм қорықшасының қызмет ету мерзімі 10 жыл. Жалпы жер көлемі 7.5 мың км, Аққұм шағылын, Қандықты, Сегізсай, Қаратал және Баянас өңірін алып жатыр. Мұнда өсімдік ...

Аққұяш

Аққұяш - Жетісу өңіріндегі көне қала атауы. М.Қашғаридың жазуына қарағанда, Іле алқабында 11 ғасырда болған. Академиг В.Бартольд Аққұяшты Іле деп жорамалдайды. Ал екінші бір зерттеуінде Сайдхан 6 ғасырдың 30-40 жылында қырғыздар мен қазақтар арас ...

Аңдату

Аңдату – әдеби шығарманың беташары секілді, негізгі оқиғаға тікелей қатынасы жоқ кіріспе бөлігі. Мұнда оқиға желісінің бағыт-бағдарын алдын ала аңғарту мақсатымен бұрынырақ болған кейбір жайлар баяндалады. Мысалы, "Еңлік–Кебек" дастанының бас жағ ...

Аңкөс

Аңкөс - аңдардың әдіс-айласын, сыры мен сипатын терең ажырата білетін және оларды шебер аулай білетін адам. А. адам аңның түріне және жылдың төрт мезгіліне сәйкес аң аулауға таяқ, тор, түтін, тұзақ, қақпан, садақ, мылтық сияқты құрал-жабдықтарды ...

Аңсары ауу

Тіркестегі алғашқы сөз, сырт қарағанда, тіліміздегі "сағыну" сөзінің синонимі - "аңсау" тұлғасымен түбірлес деуге тұрарлық. Алайда, "Түсіндірме сөздікте" бүл тіркестің мағынасы құштар болу, көңілі ауу дегенді аңғартып, өзге түсінікке сілтейді. "А ...

Аңшылар (ойын)

Жануарлар дүниесінен, аңшылықтан туындайтын ұлттық ойындарының бірі - "Аңшылар" ойыны. Ойынға қатынасушылар араларынан біреуін ойын жүргізуші етіп сайлап алады да, кең жазық алаңға жиналады. Жүргізуші күні бұрын белгіленіп сызылған шеңбердің ради ...

Аңызақ климат

Аңызақ климат – топырақ дымкылдылығы мейілінше мардымсыз, күннің көзі өте қатты қыздыратын жылдық жауын-шашын мөлшері де 150 - 200 мм-ден аспайтын аймақтар климаты.