ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 336

Қамауға алу

Қамауға алу - Қылмыстық іс жүргізуде - алдын ала тексеру және қылмыстық іс бойынша соттын іс жүргізу кезеңінде мәжбүрлі түрде бостандығын шектеуден тұратын бұлтартпау шарасының бірі. Соттың шешімі немесе прокурордың санкциясы бойынша қолданылады.

Қамба зиянкестері

Қамба зиянкестері - қамбадағы азық-түлік дақылдарын бүлдіретін зиянкес жәндіктер. Мысалы: қамба және күріш бізтұмсықтарының дернәсілдері, қамба күйесінің жұлдызқұрты қамбадағы астықтың тұқымын зияндайды; тиірмен қанкөбелегінің жұлдызқұрты ұнды зи ...

Қамба қанкөбелегі

Қамба қанкөбелегі – кәдімгі күйе көбелектер тұқымдасына жататын ұсақ көбелек. Бұлар жер шарында өте көп тараған. Дән, тұқым, азық-түлік өнімдері мен саңырауқұлақтарды зақымдайды. Денесінің ұзындығы 6 – 8 мм, қанаттарының өрісі 9 – 14 мм. Жылына 1 ...

Қамбар төбе

Қамбар төбе - ортағасырлық қалашық орны. Талапты ауылынан солтүстікке қарай 2 км жерде. 2002 жылы Отырар мемлекеттік археологиялық қорық-музейінің археологиялық экспедециямен зерттеген. Қазіргі орны оңтүстіктен солтүстікке қарай созыла жатқан төб ...

Қамтамасыз ету алқабы

Қамтамасыз ету алқабы - қарсыласпен түйіспейтін тысқары жерде қорғанысқа көшу кезінде, әдетте бірінші эшелонда, қорғалатын әскерлердің маңдайшебінің алдында, ал кейбір жағдайда қашықтықтағы қорғаныс шебінің алдында құрылатын алқап. Қамтамасыз ету ...

Қамшы қайтару

Қамшы қайтару - қазақ халқының ұлттық салт-дәстүрі. Аталған дәстүр - құдалық, яғни, құда түсу жолында жасалатын таза қазақи ұғымды көрсететін жолдардың бірі. Мұның жөн-жосығы былай. Ұлына қалыңдық іздеген жігіт әкесі ауылдың ақсақалы мен азаматта ...

Қамысты көшесі (Астана)

Қамысты көшесі Шет көшесінен басталып, Көксеңгір, Арқарлы көшелерімен қиылысады. Ұзындығы -1725.9 м. Бұрынғы атауы Гидростроительдер көшесі. Қамысты - "қамысы мол" деген мағынаны білдіреді. Республиканың Қызылорда, Орал, Қостанай, Шығыс Қазақстан ...

Қамқалы орамы (Астана)

Қамқалы орамы Бұрынғы атауы №І34 қысқа көше. Қамқалы орамы Сарыарқа ауданындағы орам. Ұзындығы - 201.3 м. Қамқалыдағы "қамқа" сөзі түркілерге иран тілінен ауысқан. Қамқалы атауы "құндызды" сөзіне пара-пар. Зер талшықтары қосылып, тоқылған жібек м ...

Қан сынамасын алу

Криминалистикада - айғақты дәлелді қамтамасыз ету үшін медицинаның адам ағзасына ену жағдайы. Тірі адамның қан сынамасын дәрігер иненің көмегімен шынтақ күре тамырынан алады. Өліктің қан сынамасын жүректен, жарақаттан және қойылған қаннан алуға б ...

Қан қысымы

Қан қысымы - қан тамырларының қабырғаларына түсетін күш немесе қан қысымы: адамның жасы мен денсаулығына байланысты болады.Ол қантамырларда бірдей болмайды. Қан қысымы артерияларда,әсіресе,қолқада барынша жоғары болады. Қан жүректен алыстаған сай ...

Қанапия Қойдасов

Қойдасов Қанапия – қоғам қайраткері. Торғайдың 2 кластық училищесін бітірген соң, уездік сотта аудармашы болды. Қойдасовтың саяси көзқарасының қалыптасуына Амангелді Иманов, Әліби Тоқжанұлы Жанкелдин әсер етті. 1916 жылы қазақ халқының ұлт-азатты ...

Қанатсыздар

Қанатсыздар - үлкендігі тауықтай, салмағы 2 - 3 кг келетін қанатсыз құстардың бір отряды. Негізгі белгілері: мойны мен аяғы қысқалау, тұмсығы ұзын. Тыныс тесігі тұмсығының дәл ұшында, құйрықсыз. Жаңа Зеландияда тіршілік етеді. Көбінесе насекомдар ...

Қанбаба

Қанбаба - ортағасырлык бекініс орны. Көксарай ауылының 3-бөлімшесінен солтүстік-шығыска қарай 3 км жерде. 2002 - 2003 ж. Отырар мемлекеттік археологиялық қорық- музейі мен Шымкент қаласы Археология және этнология ғылыми-зертттеу орталығы жасақтағ ...

Қандауыршалар

Ланцетниктер - хордалы жануарлардың бассүйексіздер тип тармағының бір тұқымдасы. Денесі ұзындығы 8 см-ге дейін мөлдір, ланцет пішінді болып келеді. Қоңыржай аймақтар мен жылы теңіздерде тереңдігі 10 - 30 м тіршілік ететін 30-ға жуық түрі белгілі ...

Қанды дақ

Қанды дақ. Қан тамырлардың зақымдануынан теріде немесе шырышты қабықта пайда болатын қанталау. Қанды дақтың үстін басқанда қанды дақ кетпейді. Қан құйылудың уақытына байланысты реңдері алғаш қызыл, кейін қызыл-көк, жасыл-сары болып келеді.

Қанжар

Қанжар – қару. Екі жүзі бар, кесу-түйреу арқылы жарақат салады. Қоладан, темірден, мыстан, болаттан соғылады. Қазақ қанжарлары балдақсыз, түзу, негізінен екі жүзді, кейде бір жүзді болып, саптары ағаштан, мүйізден, сүйектен жасалған.

Қанипа Әбдірахманқызы Бұғыбаева

Қанипа Әбдірахманқызы Бұғыбаева - ақын, Қазақстан Жазушылар одағы¬ның мүшесі. "Мамания" мектебін бітіргеннен кейін өзі туып-өскен ауылда мәдениет үйінің меңгерушісі бсшған. Жамбыл қаласындағы мәдени-ағарту училищесін бітірген соң Абай атындағы Қа ...

Қаниса Қанышқызы Сәтбаева

Қаниса Қанышқызы Сәтбаева, физиолог, медицина ғылымының докторы професор. Онжылдық мектепті 1939 ж. Қарсақбайда бітірген. Алматы мемлекеттік медецина институтын бітірген 1943 жылдан институттың қалыпты физиология кафедрасының ассистенті, доценті, ...

Қант өндірісі

Қант өндірісі - қант қызылшасы мен қант құрағынан кристалды ақ ұнтақ қант және шақпақ-қант өндіру. Біздің елімізде қант құрамында 17.5% қант болатын қант қызылшасынан өндіріледі. Қант өндірісінің негізгі процестері: қызылшаны жуу, жапыр ақшалап т ...

Қанығу ядролары

Қанығу ядролары - бұлттар мен тұмандар түзілуіне қажетті ауада қалқып жүретін қатты сұйың және газ тәрізді күйінде тараған ұлпа бөлшектер. Ылғалды ауада қанығу ядролары бар кезінде оған тамшы немесе ұлпа мұздақ күйінде қаныққан ылғал пайда болады ...

Қанығу қысымы

Қанығу қысымы. Мұнайдың немесе қойнауқаттық су массаларының изотермалық көмпиюі салдарьшан олар сіңіріп алған газдардың бөліне бастауын қамтамасыз ететін қысым мөлшерінің ең жоғары дәрежесі.

Қанық, бояуы қанық

Қанық, бояуы қанық. Түсіндірме сөздік анықтамасы бойынша, мұның мағынасы - кемеліне келген, бабына жеткен. ".өрелі ізденіс коллективтегі ізденіске ұласқанда ғана қанық бояулы спектакльдер туатынын тәжірибеден. көріп жүрміз". Түркі тілдеріне, оның ...

Қанықпаған көмірсутектер. Этилен

Құрамындағы көміртек атомдары еселі байланыстар арқылы жалғасқан қанықпаған көмірсутектерді қарастырамыз. Қанықпаған көмірсутектердің үш түрі болады. Олардың қарапайым өкілдері: этилен, бутадиен, ацетилен. Қанықпаған қосылыстар көмірсутектер арас ...

Қаныққан көмірсутектер

Молекуласындағы бүкіл көміртек атомдары бір-бірімен қарапайым байланыста болатын, сондықтан да қосып алу реакциясына және полимерлену процесіне қабілетсіз көмірсутектер. Қаныққан көмірсутектерге метанды және нафтенді көмірсутектер жатады. Көмір а ...

Қап киіп жарысу (ойын)

Қап киіп жарысу - ойын көгалды жазық далада, клуб немесе дене шынықтыру залдарында өткізіледі. Ойын ашық алаңда өткізілгенде оған қатынасушылар 50 метрдей жерден сөре жасайды. Ойын залдарда өтетін болса, сөре оның мүмкіншілігіне қарай жасалады. Ж ...

Қапал көшесі (Астана)

Қапал көшесі М.Төлебаев көшесінен басталады. Ұзындығы - 491.7 м. Бұрынғы атауы Е.Зайчукова көшесі. Қапал - Ақсу алабындағы, Алматы облысының Ақсу ауданындағы өзен. Ұзындығы - 42 шақырым. Ол Жетісу Жоңғар Алатауының оңтүстік-батыс сілемі - Қаратау ...

Қапал таспасы

Қапал таспасы - бұршақ тұқымдасына жататын бұта. Сирек кездесетін эндемикалық Биіктігі 50 см. Бұтақтарының түсі күрең сұр. Бір жылдық, бұтақтары қысқа, ақ үлпілдек түкті болады. Жапырақтарының Ұзындығы 10 см, 6-7 жүп жіңішке қандауыр тәрізді жапы ...

Қапал уезі

Қапал уезі – әкімшілік аудан. 1869 ж. құрылып, Жетісу облысының құрамына кірген. Жер аумағы 74100 км². Уез халқының саны 180 мың, оның 158 мыңы – қазақтар болды.

Қапал-Арасан

"Қапал-Арасан" - санаторий. Ақсу ауданындағы Бүйен өзені бөліп тұрған Қаракүнгей және Баянжүрек тауының аралығында, теңіз деңтейінен 975 м биіктікте, Талдықорған қаласынан 100 км қашықтықта орналасқан. "Қауылы" мекенінің адам ағзасына шипалылығы ...

Қапам ата

Қапам ата – Бозащы түбегіндегі Сарытас шығанағының оңтүстік-батысындағы аңғар. Оның батысындағы жол Қапам атаның құламасы деп аталады. Аңғар ішінде оңтүстікке қарай сұғына біткен ұшында жер асты мешіті бар. Аңызда Қапам ата мешітте намаз оқып тұр ...

Қапан Сатыбалдин

Қапан Сатыбалдин - жазушы. ҚазҰПУ-ды бітірген. Москва мемлекеттік кинематогрофы институтында оқыған. 1937 - 1959 жылдары "Егеменді Қазақстан", "Жас Алаш" газеттерінде әр түрлі қызмет істеген және "Қазақ әдебиеті" газетінің бас редакторы болған. " ...

Қапсағай

Қапсағай. Түсіндірме сөздіктегі мағынаға қарасақ - зор денелі, биік те жуан. "Бойы екі метрге жақын, кең жауырынды қапсағай жігіт. өзі сұранып балуандыққа түсті". "Қапсағай" сын есімінің берер мағынасы зор, биік болуы мүмкін, бірақ "жуандық" қаси ...

Қапсыру

Түсіндірме сөздікте екі түрлі мағынасы көрсетілген: бір нәрсені есікті т. б. жабу. ".Ана есікті қапсыра салыңызшы. деді Майлық" А. Нұрманов, Құлан. қамтып, қапсыра ұстау; Сөздіктегі алғашқы мағына соңғысының туындысы. Сондықтан біздің баса көңіл ...

Қапшағай

Қапшағай - Қазақстан Республикасы, Алматы облысы, Алматы қаласынан 53км қашықтықта орналасқан қала. Қазақстандағы құмар ойындар ойнатуға рұқсат етілген екі қаланың бірі. Қапшағай қаласы 1970 жылдары құрылған. Қапшағай 3600 шаршы м құрайды. Қапшағ ...

Қапшағай аңшылық-қорық шаруашылығы

ҚАПШАҒАЙ АҢШЫЛЫҚ-ҚОРЫҚ ШАРУАШЫЛЫҒЫ, арқар, қарақұйрық, құлан, қарабауыр бұлдырық, т.б. жануарларды сақтап, одан әрі көбейту үшін, сондай-ақ қырықбуын, қылша, Іле бөріқарақаты, Іле көкжалбызы, Іле ұшқаты, Іле сасыр шөбі сияқты өсімдіктерді қорғау ...

Қапыл ақша

Елдерде валюта бағамдарынын өзгеруінен немесе кірістеріндегі айырмадан алыпсатарлық, немесе төрелік операциялардың нәтижесінде, пайда алу мақсатымен, осы елдердін бірінен екіншісіне тез аударылатын қысқа мерзімді қаражат. Қапыл” ақша," кезбе” кап ...

Қар шекарасы (сызығы)

Қар шекарасы - қатты жауын-шашынның жиналып қорлануы - оның еруі мен булануынан артық бола бастайтын биіктік деңгейі. Экваторлық ендіктерде 4600 м, тропиктік ендіктерде 5000-6000 м шамасында болса, Арктикада 500-200 м-ге дейін, Антарктикада теңіз ...

Қаріп

орысша: шрифт, нем. Schrift - белгілі бір алфавитті, цифрларды және белгілерді көрсететін литерлар жиынтығы. Қаріп бейнелеуіне гарнитура, көлбеуіне тік курсив, жуан-жіңішкелігіне қара, жалпақ сондай-ақ өлшем мөлшеріне кегль қарай ерекшеленеді. ор ...

Қара алма

Қара Алма немесе Қырғыз алмасы – алманың бір түрі. Биіктігі 8 – 10 м-дей, діңінің жуанд. 50 – 65 см, қабығы сұр түсті. Өркендері ұзын, жіңішке тікенексіз болады. Жапырақтары ірі, ұзындығы 5 – 10 см, ені 5 – 6 см, шеті иректелген, сабаққа кезектес ...

Қара арша

Қара Арша – кипарис тұқымдасы, арша туысына жататын мәңгі жасыл қылқан жапырақты бұта. Алтайдан Батыс Тянь-Шаньға дейін созылған кең алқапта, Батыс және Орталық Қазақстанда таралған. Таулы аймақтардағы тау шатқалдары мен тасты жерлерде өседі. Биі ...

Қара басу

Біздің түсіндірме сөздігіміздегі мағынасы - албасты басты, Құдай ұрды, жолы болмады, оңбады. "Көшкенде қара басып, тарс есімнен шығып кеткен". Сырт көзге түркі тілдерінің сөзі әрі екі түбірдің тіркесінен туған сияқты. Осылай деп ойлағандықтан да ...

Қара жусан

Қара Жусан – астралылар тұқымдасы, жусан туысына жататын көп жылдық өсімдік. Қазақстанда Каспий маңының құмдарында, Мұғалжар, Торғай, Ұлытау, Зайсан, Балқаш – Алакөл ойысында өседі. БИІКТІГІ 25 – 30 см. Сабақтары көп бұтақты, түкті. Жапырағы ұсақ ...

Қара маржан

"Қара маржан" – Шерхан Мұртазаның эпикалық жанрда көлемді жазылған алғашқы туындысы. Бұл романға бүгінгі заман шындығы, өндіріс тақырыбы, сол өндірісте еңбек етіп жүрген жұмысшылар тағдыры арқау болған. Шығарманың басты кейіпкері – Нариман. Оқиға ...

Қара сиыр

"Қара сиыр" - ұлттық ойын. Ойын көбінесе далада, көгалды жерде, кең аулада ойналады. Ойынға кіші, орта буын мектеп оқушылары қатынасады. Ойынға 3 не 10, одан да көп ойыншы қатынасады. Көбінесе ойынға қара зат таңдап алынады ескі малақай, құм салғ ...

Қара түс

Қара түс - денелердің жарықты көрінетін спектрдің кез келген нүктесінен түсірмейтін немесе тойтармайтын түстің аты; бұл түс жарықтың барлық түрлерін жұтып алады. Кейде қара түсті "ахроматты түс" деп атайды, бірақ, ол "қара мысық" немесе "қара сыр ...

Қара қарақат

ҚАРА ҚАРАҚАТ Шығыс және Орталық Қазақстанның орманды дала және таулы аудандарындағы едәуір танымал бұта. Батыста ол Орал өзенінің бассейніне дейін тараған, ал оңтүстік-шығыста Жоңғар Алатауына дейін тараған. Алдыңғы түр сияқты, ылғалды жерді жақс ...

Қараала сиыр

Қараала сиыр – сүт бағытындағы тұқым. Голланд тұқымы мен одан тараған остфриз тұқымдарының бұқаларын жергілікті сиырмен ұзақ уақыт бойы өндіре будандастыру арқылы шығарылған. Жаңа тұқым ретінде 1959 ж. бекітілді. Қазақстанға тың игеру жылдары әке ...

Қарабалық

Қарабалық – тұқылар тұқымдасының бір туысы. Бұларды көкбаспен бірге "тілікшелілер" деп атайды, себебі, бұлардың аналь тесігі мен аналь қанаты ірі қабыршақтармен қоршалған. Қазақстанда Қарабалықтың кәдімгі Қарабалық және Қарабалық деген түрлері ба ...

Қарабауыр (жон)

Басқа мағыналар үшін Қарабауыр деген бетті қараңыз. Қарабауыр Жоны – Қазақстан және Қарақалпақстан жеріндегі қыратты жон. Үстірттің оңтүстік-шығысында, Мұзбел жонына іргелес. Маңғыстау облысы Қарақия ауданында орналасқан. Биік жері – Ақмешіт тауы ...

Қарабұдыр

Қарабұдыр – Нарын құмының оңтүстік-батысындағы құмды алқап. Батыс Қазақстан облысы Бөкей ордасы ауданы Бисен ауданының оңтүстік-шығысында 55 км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен ең биік жері 11 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта 30 км-ге со ...