ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 326

Эндогендік Процестер

Эндогендік Процестер – Жердің ішкі энергиясына, ауырлық күшіне және Жер айналған кезде пайда болатын күштерге байланысты оның қойнауында жүретін геологиялық процестер. Эндогендік процестерге радиоактивті заттардың ыдырауы, әр түрлі химиялық реакц ...

Энергетикалық спектр

Энергетикалық спектр - 1. жүйенің қабылдай алатын энергия мәндерінің жиынтығы; 2. электромагниттік немесе корпускулярлық сәулелену энергиялары мәндерінің жиынтығы.

Энергияның сақталуы

Энергия жоқ болып кетпейдi. Ол бiр түрден басқа түрге ауысады. Мысалы: су электр станцияда судын кинетик энергиясы электр энергияга. Iшкi жану двигателiнде жылу энергиясы механикалык энергияга ауысады. Керiсiнше механикалык энергияны жылу энергис ...

Энергияның тығыздығы

Энергияның тығыздығы - ортаның немесе өрістің кейбір көлемінің ішіндегі энергияның осы көлемнің шамасына қатынасы. W = 1 2 τ i j ε i j = 1 2 c i j k l ε i j ε k l {\displaystyle W={\frac {1}{2}}\tau _{ij}\varepsilon _{ij}={\frac {1}{2}}c_{ijkl}\v ...

Энтони Вон Чжоусон

Энтони Вон Чжоусон – Гонконг актері, режиссер және сценарийші. 1961 жылы 2 қыркүйекте Гонконгта дүниеге келген. Жүздеген кинофильмдерге түскен. 13 киносыйлықтың және 8 жүлденің иесі. Әкесі – ағылшын, анасы – қытай болған. 4 жасында отағасы оларды ...

Энциклопедиялық мақала

Энциклопедиялық мақала - материалды сығымдап, бірақ толық түрде ғылыми стильмен және бейтарап жеткізуді көздейтін мақала. Уикипедияда бұл термин мақалаға қойылатын талаптың бірі ретінде қолданылады. Яғни, Уикипедиядағы мақалаға арқау болатын тақы ...

Энь Шао

Энь Шао – Қытай дирижері. Бейжің консерваториясын тәмамдаған. 1954 жылы 3 қазанда Тяньцзиньде дүниеге келген. Қытай радиосының Симфониялық оркестрінде екінші дәрежелі дирижер болып қызмет атқарған. 1988 жылы Еуропада шығармашылығын бастаған. 1989 ...

Эолдық бедер пішіндері

Эолдық бедер пішіндері - көбінесе аридтік климатты аймақтарда, сондай-ак теңіз, көл, өзен жағаларында жел әрекетінен пайда болатын бедер пішіні. Бедердің аккумуляциялық және аккумуляциялық-дефляциялық пішіндері, соның ішінде, құмды қырқалар, төбе ...

Эолдық көп қырлы денелер

Эолдық көп қырлы денелер - желмен айдалған құмның тас жақпарларына соғылып, оларды қажаудан пайда болған қырлы тас формалары. Бұлардың кепшілігі анық түзілген қырларына байланысты пирамидаларға ұқсап тұрады.

Эолдық процестер

Эолдық процестер - жел әрекетінен пайда болатын бедер түзуші процестер: кұмның ұсақ түйіршікті фракцияларының үрленуі, қайта үрленуі және эолдық материалдардың бастапқы шөккен жерінен біраз қашықтыққа орын ауыстыруы есебінен ұшуы. Эолдық процесте ...

Эолдық шөгінділер

Эолдық шөгінділер – жел әсерінен қалыптасқан борпылдақ түзілімдер. Эолдік шөгінділер құм мен тозаңды жел ауаға көтеруі немесе жер бетінде ұшырып, оны қайтадан түсіруі нәтижесінде қалыптасады. Үлкен аймақтарды қамтитын Эолдік шөгінділер аридтік кл ...

Эолдық қалалар, тас қалалар

Эолдық қалалар, тас қалалар - қарқынды физикалық үгілудің және жел ұшырған құм массаларының механикалық әсерінен жалаңаштанған түпкі тау жыныстары таңданарлық пішіндерге айналып, қираған қалаларды елестететін шөл зонасының телімдері.

Эолдық үйінді жазықтар

Эолдық үйінді жазықтар - желдің үруінен жиналған үйінділерден пайда болған жазықтар. Бірақ кейбір пікірлер бойынша мұндай жазықтар тура эолдық үйінділерден ғана түзілмеуі мүмкін: алдымен олардың негіздері сулық шөгінділерден құрылады, одан кейін ...

Эон

ЭОН - халықаралық дәрежеде келісілген бірегей жержылнамалық шкаланың ең ірі бірінші дәрежелі бірлігі немесе бөлімшесі бірнеше эраны біріктіретін жержылнамалық бірлік. Жержылнамалық шкалаға сәйкес үш эон дараланған, олар архей эоны, протерозой эон ...

Эонотема

Эонотема - халықаралық дәрежеде келісілген бірегей жержылнамалық шкаланың ең ірі бірінші дәрежелі бірлігі немесе бөлімшесі болып табылатын эонның стратиграфиялык баламасы. Екінші сөзбен айтқанда, "эон" түсінігі белгілі бір геологиялық уақыт аралы ...

Эоцен

Русско-казахский толковый географический словарь. Под общей редакцией академика АН КазССР, проф. С. К. Кенесбаева и кандидата филол. наук А. А. Абдрахманова. Алматы, Изд-во "Наука", 1966, стр. 204. Академия наук Казахской ССР. Институт языкознани ...

Эоцен кезеңі

Эоцен кезені – палеоген немесе үштік кезеңнің 35 – 56 млн. жылдар аралығын алып жатқан бөлігі. Эоцен кезенінде құрлықтардың көп жерін басып жатқан теңіз суы азайып, континенттік құрғақ, ыстық климат орын ала бастады. Тетис теңізінің деңгейі төмен ...

Эпейрогендік қозғалыстар

Эпейрогендік қозғалыстар - жер қыртысының баяу, өте ұзақ уақыт бойы жоғарылайтын және төмендейтін қозғалыстары. Эпеирогендік қозғалыстар тектоникалық құрылымын өзгертпестен, ауқымды аумақты қамтиды. Синонимі: Тербелмелі тектоникалық, қозғалыстар, ...

Эпигендік

Эпигендік - минералдардың, шөгінділердің, тау жынысының және т.б жаралуынан кейін деген мағынаны білдіретін анықтауыш; сингендік терминіне қарама-қарсы мағынада қолданылады.

Эпигенетикалық аңғарлар

Эпигенетикалық аңғарлар - өзендердің аралық аңғарлары, тау жыныстарының құрамы мен құрылымына байланысы жоқ, бейне бір қазіргі жердің үстіңгі бетіне қолмен салынған тәрізді болып көрінетін аралық аңғарлар. Олар басында платформаның бетіндегі жұқа ...

Эпигерциндік платформа

Эпигерциндік платформа. Кристалдық іргетасты құрайтын жаралымдар палеозой эрасының аяқ шенінде қатпарлануын аяқтаған, мезозойлық және кайнозойлық түзілімдер платформалық тыс рөлін атқаратын жас платформа.

Эпигондар

Эпигондар – 1) ежелгі грек мифологиясындағы Фивы циклы деп аталатын Фивы қ. қоршауда сәтсіздікке ұшыраған жеті аргосстық батырлардың ұлдары. Эпигондар 10 жыл өткен соң Фивыны қайтадан қоршап, қаланы басып алды; 2) Александр Македонскийдің әскерба ...

Эпидемиология

Эпидемиология ” – жұқпалы ауруулардың пайда болуын, таралуын зеттейтін, алдын алу және күрес шараларын ұсынатын ғылым. Эпидемиология екі бөлімінен тұрады: 1) жалпы Эпидемиология – жұқпалы аурулардың заңдылықтары мен олармен күресу, жою және олард ...

Эпидемияға қарсы шаралар

Эпидемияға қарсы шаралар - бөлімдер мен бөлімшелер жеке құрамынын денсаулыты мен ұрысқа қабілеттігін сактауға бағытталған шаралар жиынтығы. Эпидемияға қарсы шаралар әскердің жеке құрамы арасында қарсыластар бактериялық құралдар қолданған жағдайда ...

Эпикаледондық платформа

Эпикаледондық платформа. Кристалдқ іргетасты құрайтын жаралымдар палеозой эрасының орта шенінде қатпарлануын аяқтаған, жоғарғы палеозой, мезозой және кайнозой түзілімдері платформалық тыс рөлін атқаратын жас платформа.

Эпикуреизм

Эпикуреизм - Эпикур негізін қалаған, соның атымен аталған ежелгі гректік және римдік философиядағы материалистік бағыт. Эпикурлықтар Афинада эпикурдың өз мектебіне қалдырған бақшасында жиналатын. Бұл бақша ежелгі заманда "Бақша" деп аталды.

Эпимезозойлық платформа

Эпимезозойлық платформа. Кристалдық іргетасты құрайтын жаралымдардың ақырғы қатпарлану уақыты мезозой эрасының кезеңдеріне сәйкес келетін, платформалық тыс қабаты кайнозойлық түзілімдерден ғана тұратын жас платформа.

Эпиплатформалық орогенез

Эпиплатформалық орогенез - бұрын ұзақ геологиялық уақыт бойы платформалық режім жағдайларында болған, жер қыртысының бір бөлікшесінде көрініс берген тау түзуші тектоникалық қозғалыстар. Геологиялық тарихтың жаңа кезеңінде Эпиплатформалық орогенез ...

Эпископ

Эпископ - сызбаның мөлдір емес түпнұсқасынан масштабты бір қалыпты өзгертіп экранда бейнесін алуға мүмкіндік беретін проекциялық аспап. Маркшейдерлік практикада картографиялық вертикаль проектор қолданылады, ол план масштабын 0.22-ден 5,б-ға дейі ...

Эпифора

Эпифора - өлең тармақтарының соңында бір сөздің тіркесінің бірнеше қайталанып келуі. Бұл қажетті бір ойға, құбылысқа ерекше назар аударып, сөз әсерін арттыру үшін қолданылады. Қазақ өлеңінде эпифора сөздің кезекті қайталау үлгісіне жатады. Мысалы ...

Эпи…

Эпи… – қандай да болмасын бір нәрсенің үстінде, маңында екендігін не бір нәрседен кейін орналасқандығын көрсететін күрделі сөздердің бастапқы бөлігі.

Эпсомит

Эпсомит, рейхардтит, зиландит, күйдіргіш тұз – сульфаттар класына жататын минерал. Хим. формуласы: MgSO47H2O; құрамы: MgO – 16.3; SO3 – 32.5; H2O – 51.2; қоспалары: Fe, Nі, Mn. Ромбылық сингонияда кристалданады. Жеке кристалдары қысқа призма, ин ...

Эрве Базен

Эрве Базен, 17 сәуір 1911 жыл – 17 ақпан 1996 жыл) – француз жазушысы, Қарсыласу қозғалысына қатысушы, Гонкуров академиясының президенті. 1980 жылы Халықаралық "Ленин" сыйлығын иеленеді. 1946 жылы "La Coquille" атты поэтикалық журнал шығарады. 19 ...

Эрвин Андреевич Зейбель

Зейбель Эрвин Андреевич – сәулетші. Ақмола ауыл шаруашылығы институтын бітірген 1973. Павлодар облысында "Казсевсельпроект" мекемесінде 1973 – 76, 1976 жылдан "Целингипросельхоз" жобалау институтында аға сәулетші, жетекші маман, топ жетекшісі, ба ...

Эргономика

Эргономика – еңбек құралдары мен үдерістерін оңтайландыру арқылы еңбекке қолайлы жағдай жасау мақсатымен адамды және оның қазіргі заманғы өндірістің еңбек үдерістеріне қатысуын зерделейтін ғылыми пән." Адам – машина ”‚" адам – орта” жүйелеріндегі ...

Эрих Помме

Эрих Помме – неміс және ағылшын кинематографиясының қайраткері. 1951 жылы Эрих Помме Мюнхен қаласынан "Intercontinental Film GmbH" компаниясын ашқан. Бірнеше фильм түсірген: Nachts auf den Strassen 1951 and Kinder, Mütter und ein General 1955 т.б.

Эрозия базисі

Эрозия базисі – су ағыны құйылатын айдын деңгейі. Дүниежүз. мұхит деңгейі тұрақты Эрозия базист болып саналады. Жергілікті Эрозия базистне ағынды көлдер, басты өзенге саланың құйған жері, т.б. жатады. Эрозия базист биіктігінің өзгеруі аңғарлардың ...

Эрозия фазасы

Эрозия фазасы - бірінен кейін бірі белгілі бір реттілік бойынша кезектесіп жүретін эрозиялық циклдің бөлігі. Осының нәтижесінде өзен аңғары бірқатар өзгерістерден өтіп, өзінің даму күйіне қайта келеді. Әр эрозиялық цикл 4 кезеңге немесе Эрозия фа ...

Эрозиялық шекара

Эрозиялық шекара - әр турлі тау жыныстарын бөлетін кедір-бұдыр бет; көне таужыныстар денудациялық процестерден немесе судың шаюынан қираған жағдайда, жас түзілімдерге дейін жаралады. Эрозиялық шекара шөгінді жиналу процесінде үзіліс болғанын көрс ...

Эротикалық фильм

Эротикалық фильм – үш жақты жазықтықты қамтитын эротикалық фильм Гонконгта түсірілді. Идея авторы, фильмнің режиссері әрі продюсері кіші Стивен Шиу жаңа туындының махаббатқа толы көріністерін көрерменнің неғұрлым шынайы қабылдауына ынғайлы етіп ж ...

Эрратиктік қойтастар

Эрратиктік қойтастар - ежелгі мұздықтармен едәуір қашықтыққа тасымалданған кейбір тау жыныстарының қойтастары; қазіргі табылған жерінде болмайтын тау жыныстарынан тұрады. Олар мұздық арқылы тасымалданып, мұздық ерігеннен кейін сол жерде шөгіп қал ...

Эрхан Бенер

Эрхан Бенер – 1929 жылы Кыбрыста дүниеге келген түрік жазушысы. 1950 жылы Анкара Саяси Білім факультетінің түлегі болған. 1956 жылы Анкара университетіндегі құқық факультетінен магистр дәрежесін алады. Оның ағасы атақты жазушы – Vüsat Orhan Bener ...

Эскалоп

Эскалоп орыс-француздық Петербург асханаларында эскалоп деп бұзау немесе шошқа еттерінің жұмсақ бөліктерінен дайындалатын жалпақ домалақ пішінді дайындамаларды атаған. Қазіргі кезде эскалоп деп ұнға немесе басқа ұнтақтарға аунатылмай жылумен өнде ...

ЭСКАТО

ЭСКАТО - Біріккен Ұлттар Ұйымының Азия және Тынық мұхиты өңіріне арналған экономикалық және әлеуметтік комиссиясы. Бұл мәртебелі комиссия 1947 жылы ЭКОСОС қарарына сәйкес Шанхай қаласында бекітілген еді. 1974 жылға дейін ол Азия мен Қиыр Шығысқа ...

Эсна қаласы

Эсна қаласы – Нілдің батыс жағалауындағы қала. Халық саны 30 000 адам шамасында. Ежелгі египеттіктер қаланы Иунит немесе Та-Санит деп атаған. Эсна – копт христиандарының орталығы. Қаланың грекше атауы "Латес", бұл тілімізде "алабұға" деген мағына ...

Эссе жазудың шарттары

Көңілдегі көркем ойды қағаз бетіне сол қалпында түсіру кез келген адамның қолынан келе бермейді. Ол шығармашылықты талап ететін қиын жұмыс. Оқытушы ретінде алдыма қойған мақсатым: "Қазақ тілі мен әдебиет сабақтарында студенттердің шығармашылық қа ...

Эссенция

Эссенция. Шамалы мөлшерде қосқанда тағамға немесе кондитер өнімдеріне хош иіс, жағымды дәм және түс беретін сұйықтықтар немесе қоймалжың массаларды осылай атайды. Осы мақсатта сірке су эссенциясы жиі қолданылады. Кулинарияда эссенция деп тағамға ...

Эт-Тур

Эт-Тур қаласы – Египеттегі Оңтүстік Синай провинциясының әкімшілік орталығы. Халық саны 16 129 адам 2007 жылғы халық санағы бойынша. Халқының көпшілігі Савалаха, Аликат, Мазина, Ауарама, Саид, Карараша, Джибалия және Хувитат бедуин тайпаларынан ш ...

Этаж биіктігі

Этаж биіктігі - этаждағы тасымалдау мен желдету штректерінің жобада көрсетілген тік жазықтағы ара-қашықтығы. Тіке қашықтық, көлбеуге қарағанда пластың сырт пішініне байланысты емес, тұрақты шама болып келеді. Этаж биіктігін есептегенде кенді ашу, ...

Этикалық тәрбие

Этикалық тәрбие – тәрбиеленушілерде әдептілікті, мінез-құлық және қарым-қатынас мәдениетін қалыптастыруды көздейтін тәрбиешілер мен тәрбиеленушілердің мақсатты ықпалдасуы.