ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 29

Ашық кеуектілік

Ашық кеуектілік - тау жынысытардағы бір-бірімен өзара байланысқан кеуектер көлемінің сол тау жынысытардың жалпы көлеміне қатынасы. Нашар дәнекерленген құмтастардың Ашық кеуектілік. көрсеткіші мен нақты кеуектілік көрсеткіші бір-біріне сәйкес келе ...

Ашық паша

Ашық паша - түрік ақыны, шейх. Анадолыға Хорасаннан келген шейхтар әулетінің ұрпағы. Әкесі Конйада 6 ай патшалық құрған соң тақты өз еркімен Қараманоғулларына берді делініп жүрген Мұхлис паша. Өлеңдерін" Ашық” лақап атымен жариялаған. Жүніс Әміре ...

Ашық тау кен ісі

Ашық кен өндіру - жер қойнауындағы қатты пайдалы қазындыларды жер бетіндегі ашық тау-кен қазбалары арқылы алу тәсілі. А. к. ө. тәсілі жер бетіне жақын жатқан кен байлықтарды өндіру үшін ертеден қолданылған. 6 - 11 ғ-ларда Қазақстанның Саяқ, Жезқа ...

Ашық университет

Ашық университет - медиахолдинг жанынан 5 жыл мерзімге есептеп, аптасына 55 сағат эфир арқылы теледидар мен радио жайында дәрістер оқылатын сырттай оқу университеті. Мұндай жүйе Би-Би-Си-де 1971 жылдан бастап жұмыс істейді. Телерадиода "Власть", ...

Ашық хат (мақала)

"Ашық хат", жазушының мақаласы. "Қазақ тілі" газетінің 1922 жылғы 17 тамыз күнгі 64-санында жарияланды. Әуезовтің шығармалар жинағының 50 томдық толық басылымының 2-томында жарық көрді. 1922 ж. сәуір айы мен қазан айының аралығында Қазақ автономи ...

Ашық қатысу тұжырымдамасы

Ашық қатысу тұжырымдамасы - жарнама берушінің өзіне бағдарламаның мазмұны жайында ешқандай міндеттеме қабылдамастан, уақытты сатып алуға рұқсат беру туралы коммерциялық саясат. Мұндай саясат АҚШ-та 60 жылдарың ортасында кең тараған.

Ашық қоғам

‎ Ашық қоғам - мемлекеттің ішкі саяси, экономикалық, әлеуметтік және мәдени жүйелерінің деңгейін білдіретін ұғым; Карл Поппердің "еркін қоғам" концепциясы, мұнда білімнің барлық түрлері және кез-келген әлеуметтік саясат ашық сыналады. Ол оны фаль ...

Ашғари мазһабы

Ашғария - Әбул-Хасан әл-Ашғари негізін қалаған "Кәләм" мектебі. Бастапқыда мутазила жолын ұстанған ол, артынан бұл пікірлерден бас тартады. Ашғари кәләмы Құран мен Сүннетте келген Аллаһтың "келу, түсу, разы болу, көтерілу" және т.б. сипаттарын са ...

Ашқарақ

Сөз төркіні бұдан бұрын шыққан бір еңбекте талданған болатын. Қазіргі қазақ тіліндегі мағынасы "Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі" мен осы сөзді төркіндетуші авторлар мақаласында анық, айқын, дұрыс берілген. Мәселе, сөздің мағынасында емес, оның ш ...

Ащы ангостур арағы

Ащы ангостур арағы - хинин тамыры, ангостур ағашының қабығынан дайындалған экстракт және т.б. эссенциялар салып тұндырылған арақ. Басқа алкогольді ішімдіктерге тамызады.

Ащы сорпа

Ащы сорпа. Етті құйрық майымен қоса кеспе түрінде 15 г-нан тіліктеп кеседі. Одан кейін оны тұздайды, бұрыштайды, туралған жуа, ұзыншалап туралған тұрма қосып тағы да 8 - 10 мин қуырады. Одан соң қызанақ, ұсақтап туралған сарымсақ, лавр жапырағын, ...

Ащысай көшесі (Астана)

Ащысай көшесі - Бұрынғы атауы Линейный көшесі. "Железнодорожный" тұрғын алабы. Ащысай көшесі В.Маяковский көшесінен басталады. Ұзындығы - 394.8 м. Ащысай - елімізде кездесетін бірнеше жер-су атаулары. Осы аттас өзендер мен елді мекендер бар.

Аэд

Аэд - Ежелгі Грекиядағы жыршы-орындаушылар. Олар көлемді эпикалық жырларды лира, кифара, форминга секілді аспаптардың сүйемелдеуімен айтатын болған. Аэд бейнесі әйгілі грек дастаны "Одиссеяда" мүсінделген. Аэдтер грек эпосын қалыптастырып, дамыту ...

Аэрация белдемінің сулары

Аэрация белдемінің сулары - жер беті мен грунт сулары деңгейінің аралығында қалыптасқан сулар. Оларға топырақ, қалқыма үстіңгі және капиллярлық жиек көмкерме сулары жатады.

Аэровокзал

Аэровокзал – әуе көлігі жолаушыларына қызмет көрсететін ғимарат, аэропорт кешенінің құрамдас бөлігі. Құрамына маңындағы алаң, перрон, тех. қызмет көрсету үйлері, борт тағамдарын дайындайтын цех, қонақүй, б

Аэрогамма түсіру

Аэрогамма түсіру - барлаудың радиометрлік одісі; таужыныстардың гам- ма-соулелендіру қарқындылығын үшаққа орнатылған радиометр арқылы өлшеуге негізделген. А.т., одетте, баска аэрогео- физикалық одістермен кешендендіріледі. А.т. жерде іздеу жүргіз ...

Аэрогеофизикалық барлау

Аэрогеофизикалық барлау, әуегео-физикалық картаға түсіру - ұшақта немесе тікұшақта орнатылған аппаратура арқылы Жердің табиғи не жасанды түрде қоздырылған физикалық өрістерін өлшеу әдістерінің жиынтығы. Пайдалы қазба кенорындарды іздестіруде, тек ...

Аэрология

Аэрология – метеорологияның атмосферадағы физикалық құбылыстарды және оларды зерттеу әдістерін қарастыратын бөлімі; метеорологияның бір бөлімі. Ол құбылыстар сипаты туралы ақпаратты өздігінен жазып алып, жерге радио арқылы жіберетін арнайы автома ...

Аэромеханика

Аэромеханика - тепе-теңдікті газ тәрізді ортаның қозғалысын және механикалық ортаның қозғалысын және механикалық ортаның ішіндегі орналасқан қатты денеге әсерін зерттейтін механикалық бөлім. Аэромеханика - газ тәрізді ортанын тепе-теңдігі мен қоз ...

Аэронавигация

Аэронавигация белгіленген уақытта, берілген траектория бойынша бір пункттен екінші пунктке әуеде ұшу аппараттарын нақты, сенімді және қауіпсіз жүргізу туралы колданбалы ғылым. Аэронавигацияда навигациялық құралдарды және әдіс-тәсілдерді колданады ...

Аэросурет

Аэросурет - әуеде суретке түсіру жолымен алынған жергілікті жердің бейнесі. Аэросурет қарсыластың тұрғынықты жерін зерттеу, топографиялық және арнайы карталар жасау, сонымен бірге бірқатар арнайы тапсырмаларды орындау үшін қолданылады. Картамен с ...

Аэрофото барлау

Аэрофото барлау - әуеден суретке түсіру аркылы қарсылас туралы дәл мәлімет алу. Оған арнаулы аэрофотоаппараттармен жабдықталған ұшақтар мен ғарыштық барлау аппараттары пайдаланылады. Аэрофото барлау - әуе барлау тәсілдерінің ішіндегі ең тиімдісін ...

Аэрофотоаппарат

Аэрофотоаппарат - ұшақтан немесе қандай болса да басқа ұшатын аппараттан жергілікті жерді суретке түсіруге арналған оптикалық-механикалық аппарат. Аэрофотоаппарат негізінен, алынатын аэрофотосурет мөлшерімен және объективтің фокустық қашықтығымен ...

Аэрофотосуретке түсіру

Аэрофотосуретке түсіру - ұшу аппараттарынан жергілікті жерді және кейбір заттарды суретке түсіру. Аэрофотосуретке түсіру уақытына, орындау тәсіліне, аэрофотоаппараттың оптикалық осінің орналасуына, экспонирлік әдісіне және фотоматериалдарына қара ...

Аэрофотосуреттерді анықтау

Аэрофотосуреттерді анықтау - аэрофотосуреттегі бейнелер арқылы обьектілердің сандық және сапалық сипатын танып білу, анықтау. Әскери обьектілерді анықтау терең білімді, әскерді ұйымдастыру зандылықтарын және қарсыластың әрекетін, сондай-ақ оларды ...

Аэрофототопография

Аэрофотосуретті топография - әуеден суретке түсіру материалдары бойынша топографиялық карталар жасау әдістері мен тәсілдерін қарастыратын техникалық пән. Қазіргі кезде барлық топографиялық карталар аэросуретті топография әдістерімен жасалады. Аэр ...

Аюбалдырған

Аюбалдырған, сыбызғы қурай – шатыршагүлділер тұқымдасына жататын формасы шатырша келетін гүлшоғырының диаметрі 25 сантиметрге дейін жететін көпжылдық және екіжылдық балдырған сияқты өсімдік. Ерекше иісі бар, жемісінен эфир майы мен сұйық май шыға ...

Аюп

Аюп - Башқұртстанның Мечетлин ауданындағы ауыл, Юнус ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 330 адамды құрады. Пошта индексі - 452563, ОКАТО коды - 80242850002.

Аягөз көшесі (Астана)

Аягөз көшесі - Бұрынғы атауы Ы236-2 көше. "Қараөткел" шағын ауданы. Аягөз көшесі Мәртебе орамы мен Атырау, Шарбақкөл, Таңбалытас көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы - 634.2 м. Аягөз - Алматы, Шығыс Қазақстан облыстары аумағы арқылы ағатын өзен. Тарбағ ...

Аяз

Көктемгі соңғы қатқақ үсік пен күзгі алғашқы кара суық аралығындағы көп жылдық орташа уақыт. Қазақстан аумағында аязсыз кезеңнің ұзақтығы солтүстіктен оңтүстікке қарай 4.7 айдан Петропавл 7 айға Шардара дейін артады. Осыған байланысты Аязсыз кезе ...

Аязбай Қайырғалиұлы Усманғалиев

Аязбай Кайырғалиұлы Усманғалиев - 1963 жылы 29 қарашада Орал облысы Шыңғырлау ауданының Шелек кентінде туған. Қазақ. Әкесі - Усманғалиев Қайырғали Усманғалиұлы, марқұм, шопан болған. Анасы - Досмұханбетова Айжамал Сарықызы, зейнеткер, шопан болға ...

Аяздық мору

Аяздық мору - таужыныстардың жарықтарына кірген судың мезгіл-мезгіл қатуы нотижесінде қирауы. Бүл процесс суық жоне қоңыржай алқаптарда жақсы білінеді. Аяздық мору - физикалық морудың бір түрі.

Аяздық үгілу

Аяздық үгілу - су қату нүктесінің маңында температураның жиі ауытқуынан тау жыныстарының механикалық үгілуі, бұзылуы. ЯСыныстардың жарықшақтары мен кебірлеріндегі су мұзға айналып. жынысты жа рады да, одан кесектерді беліп түсіреді. Аяздық үгілу ...

Аялдау базасы

Аялдау базасы - әскери жүктерді көліктің бір түрінен екінші түріне тиеуді ұйымдастыратын және жүзеге асыратын тылдық мекеме. Олар жүк алмастыру ауданында орналасады. Аялдау базасы құрамына жүк көтеру және көтеру-көліктік техникамен жарақталған же ...

Аян Төлеубайұлы Тұрарбеков

Аян Төлеубайұлы Тұрарбеков. 1973 жылы 3 қарашада Талдықорған облысы Андреев ауданының Жыланды ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Тұрарбеков Төлеубай, инженер. Анасы - Тұрарбекова Шарбану, Алакөл СЭС зертханашысы. Әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік ...

Аяу

Аяу - Атырау облысының Құлсары қаласы мен облыс аймағына күн сайын қазақ тілінде хабарлар тарататын телеарна. Меншік иесі - ЖШС "Аяу". Қоғамдық-саяси саладағы бағдарламалар тасқынына эфирден мол орын берілген. Телеарна ұжымының күшімен даярланып, ...

Аяулы анам менің

Аяулы анам менің -"Қазақтелефильм" студиясының түрлі түсті, 2 бөлімді, қазақ-орыс тілдеріндегі фильмі. Ауыр қара жұмыс әйелдер үшін қалыпты жағдай болған тұста бүкіл КСРО экономикасын мойындарымен көтерген, бірақ отбасы үшін сүйікті жар, аяулы ан ...

Аяш Қуанов

Аяш Қуанов – соғыс ардагері. Бозащы ұжымшарының зоотехник-ұйымдастырушысы, 1950 – 1956 жылдары Адай жылқысын асылдандыру мекемесінің 1942 – 1945 жылдары Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1929 – 1942 жылдары ауылдық кеңестің хатшысы 1945 – 1950 жылдары ...

Аяқ астындағы қазына

Аяқ астындағы қазына - "Қазақтелефильм" студиясының ақ-қара түсті, 1 бөлімді, қазақ-орыс тілдерінде фильмі. Жол салу ісінде құрамында битумы бар табиғи жыныс - кирлер пайдалану жайлы фильм. Кадрларда: КСРО орынбасары А.Коротков, "Мұнайлы мола" ке ...

Аяқтайтын өңдеу

Аяқтайтын өңдеу - тапсырманы немесе сұранысты орындағаннан кейін жүйемен орындалатын операциялар жиынтығы. Бұл операциялардың қатарына нәтижелерді шығару, қорларды босату, компьютердің жедел жадынан тапсырмаларды жою кіреді.

Аяққы

Аяққы жасақтама обеспечение; terminal equipment) - мәліметтерді жеткізу желісіне қосылған жабдық; пайдаланушыны мәліметтерді жеткізу жүйесінің стандартты интерфейсімен жасақтайтын жабдық.

Аға және кішілер

Аға және кішілер. Әскери қызметшілер өз қызмет бабына және әскери атағына қарай өзге әскери қызметшілерге бастық немесе бағынышты болады. Ағалық әскери қызметшінің әскери атағымен анықталады. Атағы жағынан жоғарылар өзінен кішілерден жауынгерлік ...

Аға мирек

АҒА МИРЕК - парсы кескіндемешісі, сүйектен бұйым жасайтын зергер. 16 ғасырда Шығыс елдеріне кең тараған тебриз мектебінің өкілі. Қолтаңбасының әсемдігімен, нәзік нақышымен ерекшеленеді. А.Мирек 1539 - 1543 жылдары Низамидің" Хамса” қолжазбасын бе ...

Аға Реза

АҒА РЕЗА - парсы миниатюрашысы. Ирандағы Қашанқаласынан шыққан Али Асғар Мавлянның ұлы. Алғашында Мешхед қаласында, 1858 - 1600 жылдары Исфаһанда Аббас І шаһтың сарайында тұрған. Сурет салудың графикалық үлгісін миниатюрада қолданды. АҒА РЕЗА әсі ...

Ағайын

АҒАЙЫН - туыстық жақындықты білдіретін ұғым; Бауырлас адамдар." Туысы бірдің - уысы бір” деп бірігіп, ынтымақтасып өмір сүреді, ұсақ-түйек дау-шар, өкпе-назды елемеуге тырысады. Қазақта" Ағайын тату болса - ат көп, абысын тату болса - ас көп” дег ...

Ағайынды Нобельдер Серіктестігі

Ағайынды Нобельдер Серіктестігі, Ағайынды Нобельдердің мұнай өндіру Серіктестігі - ағайынды швед кәсіпкерлері Роберт, Альфред және Людвиг Нобельдер Бакуде құрған мұнай өндіру және сатумен айналысатын кәсіпорын. Бакуде мұнай өндіретін зауыт ашып, ...

Ағартқыш заттар

Ағартқыш заттар - мақта мен маталарды, жібекті, жүнді, теріні, жасанды және синтетикалық талшықтарды, пластикалық заттарды, лактарды, сабынды, балауызды, майларды, азық-түлік заттарын т.б. ағартуға пайдаланылатын әртүрлі органикалық және бейорган ...

Ағартқыш саздар

АҒАРТҚЫШ САЗДАР, адсорбент- т - табиғи күйінде не өңдегеннен кейін әр түрлі заттарды құрамындағы бөгде қоспалар мен зиянды бөлшектерден тазартын, олардың сапасын жақсарту үшін қолданылатын тау жыныстарыныц тобы. А. с-ға флоридиндер, бентониттер, ...

Ағаттық

"Ағаттық ісімізді білмедік пе? Көңілін бір нәрседен кірледік пе?". Поэма үзіндісінен тіліміздің түсіндірме сөздігінде берілген "әбестік, қателік, жаңсақтық" мағыналарын ұғынамыз. Бірақ "ағаттық" сөзінің тұңғыш мағынасын басқа түркі тілдері дерект ...

Ағаш ат

Ағаш ат - Қазақстанның оңтүстік-батыс өңірлерінде, қарақалпақтарда қайтыс болған кісіні салып көтеретін табыт. Ғалымдар мұны ежелгі көшпенділердің - сақ, ғұн, түркі, қыпшақ т.б. тайпалардың қайтыс болған адам о дүниеге ат мініп барады деген наным ...