ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 284

Теңіз операциясы

Теңіз операциясы (Морская операция; - белгілі бір оперативті және стратегиялық мақсатқа жету жолында ортақ бір мүдде мен жоспар бойынша әскери теңіз флотының оперативтік құрамалары мен бірлестіктерінің жүргізетін теңіздегі ұрысы, шайқас және мане ...

Теңіз орамы (Астана)

Теңіз орамы - бұрынғы атауы Л.Чайкина қысқа көшесі. Теңіз орамы Шиелі көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 160.1 м. Теңіз - Қорғалжын алабындағы көл. Ақмола облысының оңтүстік-батысында орналасқан. Теңізге Нұра, Құланөтпес өзендері қүяды.

Теңіз паркі

Теңіз паркі - ерекше қорғалатын табиғи аумақтар мен айдындар санаты. Әдетте, теңіз айдынының бір бөлігін, материктің немесе аралдың теңіз жағалауы телімін қамтиды. Дүние жүзіндегі жалпы саны 200-ге жуық.

Теңіз регрессиясы

Теңіз регрессиясы - теңіз суының құрлық бетінен тартылуы; көбінесе құрлықтың көтерілуі, кейде Дүниежұзілік мұхит суының азаюы салдарынан туындайды; құрылықтар өңіріндегі теңіздердің регрессиясы климат жағдайының өзгерістерінен де болуы ықтимал. Т ...

Теңіз саздары

Теңіз саздары. Сазды материалдың теңіз түбінде тұнбалануы нәтижесінде түзілетін саздар атауы; жағалау өңірінің саздары және теңіздің терең белдемдерінің саздары болып екі түрге жіктеледі.

Теңіз суындағы кремний

Теңіз суындағы кремний - теңіз суында еріген түрде және қалқымалы титтей-титтей қатты түйіршіктер түрінде ұшырасады; қалқымалы гельдер есебінен теңіз жәндіктерінің қаңқалары қалыптасады. Теңіз суы құрамындағы еріген кремний қышқылының жалпы мөлше ...

Теңіз суының тығыздығы

Теңіз суының тығыздығы - теңіз суының сыбағалы салмағы, басқаша айтқанда бұл судың белгілі салмағының температурасы бірдей сондай көлемді суға қатынасы. Теңіз суының тығыздығы теңіз бетінде 1.0275-тен 1.0220-ға дейін өзгереді. Оның ең аз тығыздығ ...

Теңіз тактикасы

Теңіз тактикасы - әскери-теңіз өнерінің құрамдас бөлігі. Ол теңіздегі ұрысты ұйымдастыру мен жүргізуді қарастырады және әскеритеңіз қарулары мен ұрыс техникасын қолдану тактикасынан, флот күштері түрлерін қолдану тактикасы мен әскеритеңіз флотыны ...

Теңіз террасалары

Теңіз террасалары - теңіздің қазіргі деңгейінеи жоғары және темен орналасқан байырғы жағалаулық бедер. Әдетте, теңіз бетінен жоғары немесе су асты жағасының беткейінде орналасқан бірнеше саты түрінде түзілген. Теңіз террасалары кейде бірнеше жікқ ...

Теңіз террасасы

Теңіз террасасы - теңіз жағалауында құрлықтың тектоникалык көтерілуінен немесе теңіз деңгейінің эвстатикалық төмендеуінен қалыптасады.Абразиялық немесе аккумуляциялық жазықтардың қалдығы. Биіктіктері әр түрлі.

Теңіз тралы

Теңіз тралы судағы миналарды табу мен жою үшін кемелер мен тікұшақтардан қолданылатын миналы бөгеттермен күресу құралы. Теңіз тралы түйіспелі және түйіспейтін болып бөлінеді. Түйіспейтін Теңіз тралы магнитті, акустикалық және басқа болады. Түйісп ...

Теңіз түбінің геоморфологиялық картасы

Теңіз түбінің геоморфологиялық картасы - су асты бедерінің морфологиясын, генезисін және даму тарихын бейнелейтін карта; бірнеше типі бар. Жалпыға ортақ шартбелгісі жоқ.

Теңіз түзілімдері

Теңіз түзілімдері. Ауқымы әртүрлі су қоймаларда - ауданы жағынан теңіздерге шамалас континенттік көлдерден бастап мұхиттарға дейінгі алап түптерінде қалыптасатын түзілімдер. Түзілу тереңдігіне байланысты теңіз түзілімдері: батиальдық гемипелагиал ...

Теңіз түзілімдерінің жіктемесі

Теңіз түзілімдерінің жіктемесі - қазіргі теңіз түзілімдерін топтарға, типтерге және типшелерге бөлу жүйесі. Ең соңғы Т.т.ж. кешенді сипатты, шөгінділердің заттық генетикалық және түйірөлшемдік құрамдарын ескереді. Бұл жіктеме бойынша қазіргі шөгі ...

Теңіз шабуылы

Теңіз шабуылы - кемелердің тактикалық топтарының қарсылас объектілеріне қарсы қару колдана отырып ұрыстык маневр жасауы. Қару түрі бойынша ракеталық, артиллериялық, торпедалық, тереңге тасталатын бомбалар қолданылатын немесе аралас болуы, орындау ...

Теңіз шолғыны

Теңіз шолғыны - кемелер мен жағадағы объектілерді күзетудің бір түрі. Бейбіт және соғыс кезеңінде ұйымдастырылады; белгіленген аудандарда, шолғын шекараларында базаға кірер позицияларда, тар өтпе түстарда қарсылас соқкысынан флот күшін хабардар е ...

Теңіз шөгінділерінің құрамбөліктері

Қазіргі теңіздер түбінде түзіліп жатқан, өздерінің мөлшері, құрамы және жаралу тегі тұрғысынан сан алуан шөгінділердің құрамдас бөліктері. Мұндай құрамбөліктерді жиі-жиі екі бөлікке жіктейді, олар - теңіз алабына оның жағалауларынан жеткізілген " ...

Теңіз экожүйелері

Теңіз экожүйелері - континенттік қайраңдардың, терең сулы пелагиальдық қабаттардың және інжулік кедертастардың организмдерінен тұратын теңіздер мен мұхиттардың экожүйелері. Бұл экожүйелер өте бай биотаны құрайды. Теңіздерде аралдық экожүйелер де ...

Теңіз қайраңы шөгінділері

Теңіз қайраңы шөгінділері. Материктердің су астындағы бөлігінде негізінен 150- 200 м, сиректеу 1500-2000 м тереңдіктерде түзілетін құмайтты, сазды теңіз шөгінділері. Мұнда мұнай және газ, басқа да пайдалы қазбалар өндірілетін жерлер кездеседі.

Теңіздік арктикалық ауа

Теңіздік арктикалық ауа - Арктика атырабында пайда болып, ашық теңіз үстімен едәуір ұзақ жерге орын ауыстырған, соның нәтижесінде біршама жылынған және ылғалданған ауа массасы. Еуропаға солтүстік-батыстан, Гренландия мен Норвегия теңіздері аркылы ...

Теңіздік климат, мұхиттық климат

Теңіздік климат, мұхиттық климат - атмосфераға мұхиттық кеңістіктің әсері басым жағдайда қалыптасатын климат. Мұхиттар мен ішкі үлкен теңіздердің, сондай-ақ теңіз өңірінде пайда болған ауа массаларының басым ықпалындағы материк бөліктерінің клима ...

Теңіздік тропиктік ауа

Теңіздік тропиктік ауа - субтропик белдеуіндегі антициклонда қалыпасатын ауа массалары. Еуропаға Атлант мұхитындағы Азор антициклоны атырабынан және Жерорта теңізінен келеді. Солтүстік Америкаға Теңіздік тропиктік ауа, Тынық мұхиттық және Атлант ...

Теңіздегі үстемдік

Теңіздегі үстемдік - теңіздегі немесе олардың бөліктеріндегі қарсылас екі жақтың біреуінің шешуші басымдығы; ӘТФ-ның негізгі ұрыстық міндеттерді орындауда қолайлы жағдайда болуын қамтамаеыз етеді теңіздегі үстемдікке қарсыластың аймактық сол теңі ...

Теңіздердің жіктемесі

Теңіздердің жіктемесі - теңіз сушараларын табиғи белгілері бойынша типтерге бөлу жүйесі. Жалпыға ортақ Т.ж. жоқ. Теңіздер жекелеген белгілері бойынша жіктеледі. Крюммель мен Шокальский теңіздерді олардың орналасу жағдайы бойынша жерорталық және ш ...

Теңге ілу

"Теңге ілу" - ұлттық ойын. Ойынға қатынасушылар тепе-тең екі топқа бөлінеді. Әрқайсысы жеке-жеке шыбықты "ат" қып мінеді. Ойынды бастаушы жүргізеді. Ойын кезегі басталатын жерге сызық сызылады. Одан әрі 20 - 30 метрдей жерден тереңдігі бір қарыст ...

Теңдестірілетін шамалар

Теңдестірілетін шамалар - теңдестіру есептеулерінде қатысатын шамалар мәндері. Бұларға әр түрлі шамалардың өлшенген өлшеулері де және есептелген мәндері де жатады. Практикада өлшенген нәтижелердің көпшілігі бірге теңдестіруге дейін математикалық ...

Теңдестіру

Теңдестіру – геоморфологияда: бірінші аймақта тау жыныстарының мұжылуы, ал екіншісінде осы мұжылған түйіртпектер мен кесектердің қайтадан түзілуі жузеге асуы салдарынан тектоникалық қозғалыс нәтижелерінің тенесуі, яғни бұрынғы көмпимелер орныңда ...

Теңдестіру есептеулері

Теңдестіру есептеулері - белгісіз теңдеулер жүйесін, теңдеулер жүйесін n > r кезінде n немесе белгісіздерімен шешуге әкеледі. Мұнда тендеулер жүйесінің бір қатарлы шешуі болмайды, оны толып жатқан әдістермен шешуге болады және әрбір әдіс өзіні ...

Теңдесу

Теңдесу - физикалық немесе физикалық-химиялық ортада тұрақты тепе-тендік жағдайдың қалыптасу процесі. Мәселен, еріген заттардың түрліше бөлшектенген үйірімділігінің диффузия нәтижесінде бірқалыпты жағдайға келуін, немесе әркелкі температура өрісі ...

Теңесбаев Қайырлы Данабекұлы

Теңесбаев Қайырлы Данабекұлы – тарих ғылымының докторы. Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері. ҚазМУ-ды бітірген. Алматы облысында мектеп-интернатта меңгеруші, Түркістан мемлекеттік университетінде оқытушы, кафедра меңгеруш ...

Теңестіру сыныптары

Теңестіру сыныптары - бейімделу сыныптары, оқытудың жеке-даралык нысаны. Теңестіру сыныптары мөлтек ауданның бір немесе бірнеше мектептері негізінде медициналық-педагогикалык алқаның ұйғаруымен мектепке барар алдында әдеттегі жағдайларда жұйелі о ...

Ти-Ви-Би

Ти-Ви-Би – Гонконгтағы ірі телестанциялардың бірі. Жылына 5000 сағатқа дейін хабар тарату мүмкіндігіне ие. Ти-Ви-Би телеөнімдерді арнайы тапсырыс бойынша даярлайды. Тайваньға жергілікті қытай тілінің диалектісі негізінде экспорт жасайды. Гонконг ...

Тиімді қысым

Тиімді қысым. Геостатикалық қысым мен жинауыш тау жынысытар ауқымындағы тау жынысы түйірлеріне тікелей әсер ететін сұйық қысымының өзіндік үлесін белгілейтін коэффициент және қойнауқаттық қысым көбейтіндісі арасындағы айырма.

Тигізудің орташа нүктесі

Тигізудің орташа нүктесі - орташа траекторияның нысана бетімен қиылысу нүктесі. Бұл нүктеге оқтың тимеуі де мүмкін. Тигізудің орташа нүктесі ату құралының дәл атысын тексеру барысында 4 оқтесігі бойынша анықталады. Ол үшін тік сызықпен екі оқтесі ...

Тигель әдісі

Тигель әдісі - өкпені алып тастағанда кеңірдек тарамдарын өңдеу тәсілі, оның шырышты қабықтарың қырғанда және күйдіргенде екі циркулярлық жібек жіппен таңады және де екі жағын қатты тартып байлайды. ол жоғарғы жағын жансызданбау үшін ақырына жетк ...

Тигмотропизм

Тигмотропизм, гаптотропизм - кейбір субстраттармен механикалық жанасқанда өсімдік мүшелерінің бұрылуы және айналуы, оратылуы.

Тиджания тариқаты

ат-Тиджанийа - XVIII ғасырдың соңында шыққан Солтүстік Африкадағы сопылардың ықпалды бауырластығы. ат-Тиджанийаның негізін қалаушы Ахмет ат-Тиджани Алжирдің оңтүстігін мекендейтін шағын дәулетті бербер от басынан шыққан. Бастауыш Құдайтану білімі ...

Тиеу (түсіру) ауданы

Тиеу ауданы) - әскерлер мен материалдық құралдарды тиеу жүргізілетін аумақ. Тиеу ауданының құрамына бірнеше темір жол станциясы, тиеу алдындағы күту ауданы, автомобильдік қатынас жолдары, ал теңіз арқылы тасымалдау кезінде рейдтік және порттық ти ...

Тиеу-түсіру станциясы

Тиеу-түсіру станциясы - әскери тасымалдау кезінде әскерлерді және материалдық кұралдарды тиеуге арналған темір жол станциясы, тиеу ауданының элементі. Әдетте ол тиеу-түсіру платформалары, өту және жүру көпірлері, тасымалданатын техникаларды тиеу ...

Тикрит

Тикрит қаласы – Ирактың солтүстігіндегі Тигр өзенінің бойындағы қала. Халық саны 28 900 адам 2002 жылғы халық санағы бойынша. Қала Саддам Хуссейн мен Саладиннің туған қаласы ретінде танымал. Тикрит – жиырма ғасырлық тарихы бар қала. Біздің заманы ...

Тиксотропия

Тиксотропия – механикалық әсер етуден бұзылған дисперсті жүйелердің алғашқы құрылысының қайта қалпына келу қабілеттілігі. Гелдерді, жағылмаларды, пасталарды, суспензияларды, т.б. коагуляциялы дисперсті қосылыстарды жеткілікті қарқынмен сілкігенде ...

Тиллиттер

Тиллиттер – көне кезеңдердің аздап тығыздалған, кейде метаморфизмге шалынған мореналық шөгінділері. Тиллиттердің ұсақ түйірлі массасында мөлшері мен құрамы әр түрлі дөңбек тастар кездесіп, қабаттастық байқалмай, дөңбек тастардың бетінде мұздықтар ...

Тильда

Тильда - лингвистикалық транскрипцияда әртүрлі мәңдерде, соңдай-ак сөздіктерде қайталанған сездерді немесе бөліктерді белгілеу үшін қолданылатын қысқа толқынды сызықша түріндегі диакритикалық белгі.

Тиләуләт сәждесі

Тиләуәт сәждесі. Құран Кәрімде он төрт жерде сәжде аяты бар. Бұларды оқыған, естіген адамның сәжде етуі - уәжіп. Тиләуәт сәждесін жасайтын адамның дәреті болу керек, әурет жерінің жабық болуы тиіс. Ниет етіп, құбылаға қарап, қолдарын көтермей "Ал ...

Тимаршы

Тимаршы - Османлы сұлтанына қызмет еткен, сол қызметі үшін timar деп аталатын иелік алған тұрақты емес атты әскер түрі. Тимаршылар соғыс басталған кезде әскерге барып қосылып, бейбітшілік кезінде өздеріне берілген жерді бағып-күтуге міндетті болғ ...

Тимбалэнд

Тимбалэнд ; 10 наурыз 1971 жыл, Норфолк, Виргиния, АҚШ) – американдық рэппер, музыкалық продюссер, аранжировка жасаушы және әндердің авторы. Mosley Music Group лейблінің негізін қалаушы, екі рет "Грэмми" сыйлығы на ие болған. Мансабын 1990 жылдар ...

Тимир ауылдық кеңесі)

Тимир - Башқұртстанның Бурзян ауданындағы ауыл, Тимир ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 528 адамды құрады. Пошта индексі - 453584, ОКАТО коды - 80219830001.

Тимоти Хаттон

Ти́моти Ха́ттон – америка актері және кинорежиссер. 20 жасында екінші пландағы ең үздік ер адам рөлі үшін "Оскар" сыйлығын иеленеді. Кино дебюті 1980 жылы шыққан Роберт Редфордтың "Обыкновенные люди" фильмі болған. Дәл осы фильмдегі рөлі үшін "Ос ...

Тип (информатика)

Құрылғының типі - енгізу-шығару амалдарын программалауда қолданылатын бір типті сыртқы құрылымдардың тобына берілетін жалпы атау.

Тип (определение)

Тип программалау тілдерінде - мөндер жөне оларға қолданылатын амалдар жиыны; жүйелеу бірлігі. қандай да бір заттың белгілі бір қасиеттерді иеленген пішіні; объектінің нақты жиыны, сипаттамасы;