ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 268

Сұйықтың тұрақтанған қозғалысы

Сұйықтың тұрақтанған қозғалысы. Сұйықтың жерасты ағымының бүкіл элементтері - бағыты, жылдамдығы, көлденең қимасы, арындық градиенті және шығыны ешбір өзгеріссіз өтетін қозғалыс түрі.

Сұлбалық карта

Сұлбалық карта - Жер қыртысының белгілі бір бөлікшесінің геологиялық құрылысы, тектоникалық, палеогеографиялық т.б. ерекшеліктері жайлы жалпылама мағұлмат беретін, осы бөлікшенің басты сипаты ерекше көрсетілетін сызба; әдетте топографиялық негіз ...

Сұлтан

Сұлтан - тәуелсіз ақсүйек билеушінің атағы. Құранда Сұлтан сөзі өзінің бастапқы "билік", "құдіреттілік" мағынасында және басқа хадистерде және көркем әдебиеттерде "саяси билік", соның ішінде халифа билігі мәнінде қолданылды. Сонымен қатар X ғ-да ...

Сұлтан (журнал)

Сұлтан - ер-азаматтарға арналған қазақ тіліндегі алғашқы және көркем иллюстрациялы журнал. Журналдың Бас редакторы Әсия Нұрали. Меншік иесі -" Қызылжар қызы” жауапкершілігі шектеулі серіктестік. 2006 жылдан бастап шығады.

Сұлтан епе жер асты мешіті

Сұлтан епе жер асты мешіті – діни сәулет өнері ескерткіші. Форт-Шевченко қаласының солтүстік-шығыс жағынан 57 км жерде, Сарытас шығанағына таяу, Сұлтан епе сайының Жоғарғы. жағында орналасқан. Сайдың Жоғарғы. жағынан ойып жасалған мешіт бір-бірін ...

Сұлтан Махмұдұлы Кемелбаев

Сұлтан Махмұдұлы Кемелбаев, журналист, Қарағанды тау-кен техникумын, Ленинград мемлекеттік университетін, 1982 жылы Алматы Жоғары партия мектебін бітірген. Облыстық "Индустриальная Караганда" газетінің тілшісі, бөлім меңгерушісі болады. 1989 - 19 ...

Сұлтан Шәріпұлы Оразалинов

Сұлтан Шәріпұлы Оразалинов - жазушы, сыншы, теледраматург, өнертану саласының профессорі. Қазақстанның еңб. сің. мәдениет қызметкері, "ҚР еңб. сің. қайраткері", Халықаралық телевизия және радио академиясының акад. ҚазҰУ-ды бітірген. 1964 - 1984 ж ...

Сұлтан Қали

Сұлтан Қали Қалиұлы - ақын. Әкесі - Есенаманов Қали, марқұм, жылқышы болып жұмыс істеген. Анасы - Есенаманова Айғаным Күлешқызы, марқұм, жылқышы болып жұмыс істеген.Абай атындағы педагогика училищесінің филология факультетін және С.М. Киров атынд ...

Сұлтанбек Қожахметов

Қожахметов Сұлтанбек – алғашқы педагог-ғалымдардың бірі, педагогика ғылымдар кандидаты. Петропавл пед. техникумын бітіріп, осы оқу орнында қызмет етті. 1932 – 37 жылы Қарағанды қалалық халық ағарту бөлімінде инспектор, КСРО Ұлт жастары институтын ...

Сұлтанәлі

Сұлтанәлі – түркі жұрты ислам дінін қабылдағаннан кейін ел ішінде кең тараған есім. Арабтың "султе" және "а‘ли" сөздерінің бірігуінен құралған. Жаңа туған сәбиге мерейі үстем, асқақ, абыройлы болсын деп осындай есім береді. Сұлтанәлі – қазақ арас ...

Сұлукөл көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы Олимпийский көшесі. Сұлукөл көшесі Болашақ көшесінен басталып, Алмалық көшесін қиып өтіп, Ардагерлер көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 828.6 м. "Сұлукөл" - көл аты. Көлдің ғажаптығына, сұлулығына байланысты қойылған атаұ. Еліміздің бі ...

Сұлутөр көшесі (Алматы)

Сулутөр көшесі. Көшеге Сұлутөр атауы берілген. Көше Алатау ауданының "Айгерім-2" шағын ауданында орналасқан. Көшенін ұзындығы - 450 метр.

Сұлы тағамдары

Сұлы тағамдары - дүние жүзі асханаларында сұлыдан көптеген тағамдар әзірлейді. Сұлы ұнынан тағам дайындар алдында оны күрделі жылулық өңдеуден өткізеді. Сұлы ұнынан Шотландияда майқоспалы нан жабады, ол үшін 350 г бидай ұнын, 100 г сұлы ұнын, 300 ...

Сұрала қаз

Сұрала қаз - қаздар отрядына жататын ірі құс. Салмағы 4.5 кг. Денесінің үсті қоңырлау, бауыры ақшыл-сұр, тұмсығы қара, табаны сары болады. Тундрада, Шығыс Сібірде, Исландияда, Орта Азияда, Гренландияда, Қытайда болады.

Сұрамақ

Сұрамақ – мазмұн, тақырып жағынан тақпақтармен үндескенмен, композициялық құрылымы, орындалу мәнерi жағынан олардан ерекшеленедi. Сұрамақтар диалогқа құрылып, екi баланың кезектесiп айтуына ыңғайлы болып келедi, бiрақ кезектесiп орындау мiндеттi ...

Сұраншы батыр

Сұраншы Ұлы жүз Шапырашты ішінде Еміл-Есқожа руынан шыққан батыр. Арғы атасы – Қарасай батыр. 1848 – 60 жылдары Қоқан билеушілерінің Жетісуға басып кіруіне қарсы күресті. 1864 – 65 жылдары Ресей әскері сапында Ұзынағаштан Сайрамға дейінгі қазақ а ...

Сұраныстар кітапханасы

Сұраныстар кітапханасы - сұраныстарды жүйелі сақтауға арналған кітапхана. Жүйе міндетті түрде сүраныстар тілінде құрастырылады. Қажетті ақпаратты алуға компьютермен жұмыс істейтін адам осы кітапханада сақталып тұрған сұраныстың атауын енгізсе бол ...

Сұранысты өңдеу

Сұранысты өңдеу - сұранысты орындауға дайындық кезіндегі операциялық жүйенің, диалогтық жүйенің немесе мәліметтер базасын басқару жүйесінің әрекеті, сондай-ақ аяқтау операцияларын жүргізу. Дайындық кезіндегі әрекеттер: сұранысты оқу және түсінікт ...

Сұрау

Сұрау - Информатикада Қоғамда: сұрақтардын стандартты жүйесін қою арқылы алғашқы мәліметтерді жинау. Сұрау әдістемелері екі негізгі түрге бөлінеді: сауалнама және сұхбаттасу. 1) енгізу- шығару құрылғыларын басқару тәсілі, мұнда программа кезекпен ...

Сұрау белгісі

Сұрақ белгісі жауап алу мақсатында қойылады. Сұрау белгісі мынадай жолдармен жасалған сұраулы сөйлемдерден соң қойылады: Сұрау есімдіктері арқылы жасалған сұраулы сөйлемдерден соң қойылады. Құрмалас сөйлем құрамында бірнеше сұраулы жай сөйлем бол ...

Сұрақ

Сұрақ - сөйлеушіге белгісізді тыңдаушыны хабарлауға итермелейтін сөйлем не сөйлеушінің анықтама алу ұшін талабы. Қосарлы сұрақ - Алтернативті сұрақ - берілген екі салыстырманың тек біреуін нақтылауды ұсынатын сұрақ түрі Бұл ақ па, әлде қара ма?. ...

Сұрыпталым

Сұрыпталым - бір атаудағы өнімнің жиынтығы, түр-түрі. Ол атаулары, түрлері, сұрыптары, таңбалары, мөлшерлері, артикулдары т. б. бойынша нақтыланады.

Сұрыпталған түзілімдер

Сұрыпталған түзілімдер. Таужынысты құрайтын түйірлердің басым көпшілігі өздерінің мөлшері мен пішіні жағынан біркелкі болып келетін түзілімдер.

Сұрыптауыш

Сұрыптауыш Nаңдау операторы берген баламалар катарындағы балама. Cүйемелдейтін импульстердің бар болуына байланысты кірістік электр сигналдарын бір немесе екі шығыстық желіге автоматты түрде бағыттайтын құрылғы; Tаңдау операторы. Берілген жағдайғ ...

Сұңғақ

Сұңғақ. Ұзын бойлы, бойшаң адам кейде осылай да бейнеленеді. "Абайлар Ділдәның бойын ғана көрді, сырт сымбаты талдырмаш, бірақ аса сұңғақ көрінді". "Сұңғақ", "сұңғақты" сын есімдерінің мағыналарына қай қазақ та қанық. Бірақ оның алғашқы түбірі қа ...

Сәбіз пирогі

Сәбіз пирогі - орыс пирогі. Жіңішке, ұзынша келген, ортасындағы салмасы майда қуырылған және тұздалған сәбіз бен пияздан тұрады. Шығыс Сібір пирогіндегі сәбіз қаймақта езбеленіп піскенше қайнатылады. Балтық жағалауындағы елдерде сәбіз кондитер өн ...

Сәбилік салт жырлары

Сәбилiк салт жырлары. Нәрестенiң дүниеге келуi – қай халықтың салтында болмасын үлкен шаттық, зор қуаныш. Бұл күндi әр отбасы ұлан-асыр той жасап, атап өтедi, оны қазақ "шiлдехана" деп атайды. Шiлдеханада ән мен күйдiң нәрестеге айтылатын ақ тiле ...

Сәду Қайырлапов

Сәду Қайырлапов - ақын. Маңғыстау, Атырау атырабын, Түрікменстан жерін аралап, "Қырымның қырық батыры" цикліндегі жырларды, Абыл, Қашаған, Елубай, Нұрпейіс, Сәттіғұл толғауларын айтып таратқан. 2-дүниежүзілік соғысы жылдарында патриоттық шығармал ...

Сәдуақасов атындағы көше (Алматы)

Сәдуақасов атындағы көше. Көшеге қоғам қайраткері, филология ғылымдарының докторы, профессор, Қазақ КСР Ғылым Академиясының корреспондент-мүшесі, Ш. Уәлиханов атындағы сыйлықтың иегері Қожахмет Сәдуақасовтың есімі берілген. Қожахмет Сәдуақасов Ал ...

Сәйкестікті декларациялау

Сәйкестік туралы декларация - дайындаушы айналысқа шығарылатын өнімнің, көрсетілетін қызметтің белгіленген талаптарға сәйкестігін куәландыратын құжат. Сәйкестікті декларациялау мынандай қажеттіліктен туындайды: тауар айналымын арттырудан; базарда ...

Сәйкестендіру

Сәйкестендіру - баспа-таңбаның қағаз бетіне дұрыс орналасуын, оның екі жақ бетіндегі баспа-таңбаның бір-біріне сәйкес келуін, сондай-ақ көп бояулы басылымда әр бояу таңбаларының бірінің үстіне бірі дәл қабаттасуын қамтамасыз ету. Сәйкестендіру фо ...

Сәкен Әміреев

Сәкен Әміреев – медицина ғылымның докторы, профессор. Алматы мемлекеттік мединалық институтын бітірген. Сол жылдан Қазақ эпидемиология, микробиология және жұқпалы аурулар ғылым-зертеу институтында ғылыми қызметкер, 1975–1995 жылы осы институттың ...

Сәкен Өтегенов атындағы Қазақ соқырлар қоғамы

Сәкен Хайдарұлы Өтегенов атындағы Қазақ соқырлар қоғамы – қоғамдық ұйым. Соқырлар қоғамы Әлемдік және Еуропалық соқырлар одағының мүшесі болып табылады.

Сәлім Әлмағанбетұлы Құрманғожин

Сәлім Әлмағанбетұлы Құрманғожин – саяси қайраткер, дипломат, ҚР дипломат. қызметінің еңбек сіңірген қызметкері. Саясаттану ғылымының кандидаты. Алматы педагогикалық шет тілдер институтын, КСРО СІМ жоғарғы дипломатиялық мектебін бітірген.Петропавл ...

Сәресі

Сәресі - ораза ұстау кезінде түннің үшінші бөлігінде ішетін тамақ. Сәресі тамағының ерекшелігі туралы көптеген хадистер бар. Мысалы, "Сәресі үшін ояныңыздар,өйткені сәресіде береке бар". Сондықтан ораза ұстаған мұсылмандар үшін сәресінің үлкен мә ...

Сәрсембай Қарасайұлы Өтешов

Сәрсембай Қарасайұлы Өтешов - тарих ғылымдарының кандидаты, әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дің философия және саясаттану факультетінің социология кафедрасының доценті. Қазақстан әлеуметтанушылары Ассоциациясының мүшесі. Ө. 1959 жылы әл-Фараби атындағы ...

Сәт-Ата

Сәт-Ата - Атырау облысының Исатай ауданы ауқымында орналасқан Новобогат кенорнын барлау жұмыстарын жүргізумен және одан көмірсутек шикізатын өндірумен айналысатын жауапкершіпігі шектеулі серіктестік. Құрылтайшылары - жеке тұлғалар. "Сәт-Ата" жауа ...

Сәтбаевит

Сәтпаевит - ванадаттар класына жататын минерал. Химиялық формуласы: 6АlOН 3 *3VO 2 OН*2VOOН 2 Сатпаевит көмірлі тақтатастардың тотықтану белдемдерінде кездеседі. Сингониясы - ромбылық, агрегаттары ұн тәрізді, майда қабыршақтар, қабықшалар, жиырыл ...

Сәтбай Зайырұлы Рахатов

Сәтбай Зайырұлы Рахатов – ғалым, техникалық ғылыми доктор. 1995 жылдан Қызылорда мемлекеттік университетінде аға оқытушы, кафедра меңгерушісі, факултет деканы қызметтерін атқаруда. 1990 Жамбыл қазіргі Тараз қаласы гидромелиорация институтын бітір ...

Сәуір

Басқа мағыналар үшін Сәуір деген бетті қараңыз. Сәуір немесе көкек лат. Aprilis - қазіргі Григориан күнтізбесіндегі 4-ші келетін апрел айына сай қазақша атауы. Бұл арабшадан кірген атау, халқымыз бұл айды көбінесе көкек деп атаған. Ежелгі қазақ к ...

Сәукеле кигізу

Сәукеле кигізу - қазақ халқының ұлттық салт-дәстүрі. Қалыңдыққа сәукеле кигізудің орны бір бөлек. Себебі сәукеле әйел киімдерінің ішіндегі ең асылы ғана емес, оның жұбайлық өміріндегі елеулі кезінің естен кетпес ыстық сәті. Ол - бұлғақтап өскен о ...

Сәуле бойынша ракетаны бағыттау

Сәуле бойынша ракетаны бағыттау - радиолокациялық станция бағыттылық максимум диаграммасына жақын ұстау жолымен нысанаға қарай бет алған ракетаны бағыттау әдісі. Ол нысананы жойғанға дейін жүргізіледі. Бұл - баскарудың пәрменді жүйесінін бір тәсі ...

Сәуле жарқылының зақымы

Сәуле жарқылының зақымы - ядролық жарылыс қуатының 40 пайызы кететін зақымдаушы фактор. Негізгі көзі - отты шар әуедегі жарылыста немесе отты жарты шар жердегі жарылыс кезінде. Қызуы күн сәулесінен ондаған есе куатты. Отты шардың сәулесі шарпып, ...

Сәуле Мейірманқұлқызы Ешенқұлова

Сәуле Мейірманқұлқызы Ешенқұлова – 1986 жылы 16 желтоқсан көтерілісіне қатысқан қазақ жастарының бірі. 1963 жылы 20 қарашада Түркістан облысы, Төле би ауданы, Георгиевка ауылында дүниеге келген. 1981 жылы "8 март" атындағы орта мектепті бітіреді. ...

Сәуле сыну көрсеткіші

Сәуле сыну көрсеткіші - жарық сәулесінің ауадағы жылдамдығы бірге тең деп алынған жағдайда, сол сәуленің нақтылы заттан өту жылдамдығына қарама-қарсы шама. заттардың басым көпшілігінің cәуле сыну көрсеткіші мұндай көрсеткіші 1.3-3.5 аралығында бо ...

Сәулеш Бекқұлқызы Құсайынова

Алматы сәулет-құрылыс институтының өнеркәсіп және азаматтық құрылыс факультетін бітірген 1980, инженер-құрылысшы. Қазақ, орыс және ағылшын тілдерін біледі. 1974 жылдан - Алматы облысы Балқаш ауданы Бақанас ауылы мектеп-интернатының пионер жетекші ...

Сөз айшықтары

Сөз айшықтары орыс. фигуры речи - сөйлеудін әсемдігін, мәнерлілігін, экспрессивтік мәнің күшейтетін синтаксистік құрылымдардың формалары, ұзақ уақыт бойы қалыптасқан, жиі қолданылатын амал-тәсілдер. Оларға: шендестіру, қайталау, параллелизм, рито ...

Сөз бостандығы

Сөз Бостандығы - "Ақпарат бостандығы" атты атау алған барынша жалпы құқықтың құрамдас бөлігінен тұратын азаматтың саяси құқықтары мен адамның негізгі жеке құқықтарының бірі. Өзінің пікірін жария түрде білдіру мүмкіндігі түрінде көрінеді. Демократ ...

Сөз варианттары

Сөз варианттары орыс. варианты слов - дылуы, мағынасы бір-біріне жақын, тілде жарыса қолданылатын, шыққан тегі бір сөздер. Сөз варианттары фонетикалық, лексика-морфологиялық, лексика-семантикалық, әдеби-диалектілік сипатта кездеседі. Мысалы: Лекс ...

Сөз енгізу құрылғысы

Сөз енгізу құрылғысы - ақпаратты компьютерге дауыс арқылы енгізуді жүзеге асыратын құрылғы. Ол арнайы дауыс енгізу құрылғысы және дыбыстарды талдау программасы көмегімен орындалады.