ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 238

Радиолокациялық жарғыштар

Радиолокациялық жарғыштар - Радиолокациялық әдіспен жұмыс жасайтын түйіспейтін жарғыштар. Радиолокациялық жарғыштар өткізгіші кеңістікке радиотолқындар шығарады. Нысанадан түскен толқындарды кабылдағыш қабылдап алады да, оны күшейтіп, радио-жарғы ...

Радиолокациялық кедергілер

Радиолокациялық кедергілер - радиолокациялық құралдардың:радиолокациялық станциялардың, басқарылатын ракетхчардың немесе авиабомбалардың өздігінен бағытталатын бас бөліктерінің, радиожарғыштардың және т.б. қалыпты жұмысын қиындататын немесе бұзат ...

Радиолокациялық нысананы көрсету алқабы

Радиолокациялық нысананы көрсету алқабы - әуе нысанасын табу және оны атыс құралдарымен атқылау үшін оның координаттары мен параметрлері туралы радиолокациялық ақпарат дәлдікпен және мерзіммен берілген кедістік шегі.

Радиолокациялық пост

Радиолокациялық пост - әуеде радиолокациялық барлау жүргізу үшін ұрыстық ретке жайылған радиотехникалық бөлімше. Радиолокациялық посттың негізгі міндеттері: әуедегі нысаналарды табу және тану; табылған нысаналарды үздіксіз байқау, олардың координ ...

Радиолокациялық станцияның анықтап-шешу қабілеті

Радиолокациялық станцияның анықтап-шешу қабілеті - кеңістікте бір-біріне жақын орналасқан нысаналарды тауып, радиолокациялық станция экранында оған жеке-жеке бақылау жасау мүмкіндігі. Радиолокациялық станцияның анықтап-шешу қабілеті қашықтығына, ...

Радиолокациялық табу аймағы

Радиолокациялық табу аймағы - нысаналарды табатын радиолокациялық құралдар кеңістігі. Ол ыдырау қабатының белгілі бір тиімділігіне ие бола алады. Радиолокациялық табу аймағы аталған биіктік шекарасында, жоғарғы және төменгі шекаралар биіктігінде ...

Радиолокациялық тану

Радиолокациялық тану - ұсталған, анықталған ұшақтар мен кемелердің өз қарулы күштеріне жататындығын бақылайтын арнайы радиотехникалық қондырғылары; сұрағышының көмегімен ұсталған радиолокациялық станцияларды, объектілерді тану. Радиолокациялық та ...

Радиолокациялық қамтамасыз ету

Радиолокациялық қамтамасыз ету - зениттік ракеталық әскерлердің және әуе шабуылына қарсы қорғаныс авиациясының ұрыстық қимылдарын табысты жүргізуіне жағдайлар жасау мақсатында радиотехникалық әскерлер жүргізетін шаралар жүйесі. Оның құрамына: рад ...

Радиолокациялық қорғаныш

Радиолокациялық қорғаныш - қарсыластар тарапынан радиолокациялық кедергілер болған жағдайда радиоқұралдардың тұрақты түрде жұмыс жасауын қамтамасыз етуге байланысты ұйымдастыру-тактикалық шаралар жиынтығы. Мұндай шараларға мыналар жатады: қарсыла ...

Радиолокациялық құралдар

Радиолокациялық құралдар - әуе, жер үсті және су үсті әскери объектілеріне барлау жасау, ұшақтар мен ұшақсыз құралдарды бағыттау мен басқару, артиллерия атысын басқару, көздеп бомбалауды жүзеге асыру және т.б. мақсаттарда қолданылатын радиотехник ...

Радиолокациялық өздігінен бағытталудың бас бөлігі

Радиолокациялық өздігінен бағытталудың бас бөлігі - диапазонның электрмагниттік толқындарын қолдану арқылы іс-әрекет ететін бағытталудың бас бөлігі. Белсенді, жартылай белсенді және енжар болып бөлінеді. Радиолокациялық өздігінен бағытталудың бас ...

Радиолық жылыстау жорамалы

Орыс ғалымы В.В.Белоусов 1942-43 жылдары алғаш ұсынған бұл жорамал бірнеше қағидаларды негізге алады: Жердің алғашқы заттарының радиогендік жылу әсерінен жікгелуі және тығыздала түсуі өз бойына радиоактивті заттарды молынан кіріктірген және бірша ...

Радиомаяк

Радиомаяк - географиялық орны және тарайтын сигнал толқынының ұзындығы тұтынушыларына күні бұрын белгілі болатын, құрамында радиоқабылдағышы жоқ, жербеті таратушы радиостанцисы, яғни радионавигациялық құрал. Бағытталған және бағытталмаған түрлері ...

Радиомен басқарылатын ракеталар

Радиомен басқарылатын ракеталар - ұшу траекториясы жерде, кемеде немесе ұшақта орналасқан басқару пунктінен радио арқылы түскен пәрмендік сигналдар арқылы басқарылатын ракета. Берілген пәрмендер ракетаның құрылысындағы қабылдағышы арқылы қабылдан ...

Радиометрияда қолданылатын физикалық шамалар

Радиациялық химия мен гигиенада мына шамалар қолданылады: иондаушы сәуле шығару деп ортаның тікелей немесе қосалқы жолмен иондайтын сәуле шығаруды атайды. Бұған радиоактивті ядролардын барлык сәуле шығару түрлері, сондай-ак рентген сәулесін шығар ...

Радиометрлік барлау

Радиометрлік барлау - иондандыру камералары, газ разрядтық және сцинтилляциялық есептегіштер мен т.б. аспаптар көмегімен атмосферадағы, жердегі және судағы сәулелену қарқынын өлшеуге негізделген барлау, геофизикалық барлаудың түрі. Радиоактивті р ...

Радиометрлік талдау әдістері

Радиометрлік талдау әдістері - сынамалар мен тау жынысы үлгілерін олар таратқан радиоактивті сәулелер қарқыны түрғысынан талдау әдістері. Бұл әдістердің өнімділігі мен танымдылыгы жоғары, мұнда қолданылатын зерттеу нысандары алдын ала химиялық да ...

Радионавигация

Радионавигация - радиотехникалық құралдар мен құрылғылар көмегімен кемелерді, ұшу аппараттарын жүргізудің теориялық мәселелері мен практикалық әдістерін талдап зерттеуші навигация тарауы. Радионавигацияның негізгі міндеттері: кеменің, ұшу аппарат ...

Радионавигациялық құралдар

Радионавигациялық құралдар - кемелер мен ұшақтарда орналаскан, оларға радиобағдар жасауға және жүргізуге арналған радионавигациялық құралдар. Радионавигацилық құралдар тактикалық мақсатына қарай - кеме жүргізу және ұшақ айдауға арналған құралдар, ...

Радиоорталық

Радиоорталық - радиобайланыс және радиохабарларын жүргізуге арналған радио құралдары мен жабдықтардың кешені. Әскери істе радиоорталық радиоторабы элементі ретінде жұмыс атқарады. Ол қолданылатын радиотолқын диапазонына және міндетіне қарай бөлінеді.

Радиопилот

Радиопилот - атмосфераның әр түрлі биіктігіндегі жел жылдамдығы мен бағытын өлшеуге, анықтауға арналған қондырғы. Радиопилот - радиотолқынды қабылдауға арналған нысанасы бар шар тәрізді қондырғы, ол радиолокациялық станцияның көмегімен оның ұшу б ...

Радиосекстант

Радиосекстант – радионавигациялық аспап, Күнді радиобақылаулар арқылы астрономиялық ендікті, бойлықты және азимутты анықтауға арналған. Радиосекстанттың геодезиялық нұсқасы радиотеодолит деп аталады. Күннің радиосәуле таратуы параболалық антеннам ...

Радиоспектроскоп

Радиоспектроскоп -радиодиапазонның электромагниттік сәулеленуінен туатын кванттық жүйенің энергия деңгейлері арасындағы өтулерді оқып үйренуге арналған кұрал.

Радиоспектроскопия

Радиоспектроскоп -радиодиапазонның электромагниттік сәулеленуінен туатын кванттық жүйенің энергия деңгейлері арасындағы өтулерді оқып үйренуге арналған кұрал.

Радиотелемеханика

Радиотелемеханика - радио арқылы басқару және бақылау жургізу саласы. Радиотелемеханика жылжымайтын және жылжитын объектілердегі әр түрлі процестерді басқару үшін және қашықтан өлшеу нәтижелерін беріп түру үшін ұшақтарда, тікұшақтарда, жер серікт ...

Радиотехникалық барлау

Радиотехникалық барлау - радиоэлектрондық барлаудың құрамдас бөлігі; қарсыластың, радиоэлектрондық құралдарының орны және салалары, оның қолданылу жолы туралы мәлімет жинау. Арнайы радиотехникалық станция көмегімен жүзеге асады. Қарсыластың РЭҚ т ...

Радиотехникалық жүйе

Радиотехникалық жүйе - белгілі бір мәселелерді шешу үшін біріктірілген, кеңістікте таралған және өзара әсер ететін радиотехникалық құралдардың жиынтығы. Ол радиолокациялық, радионавигациялық, радиобайланыс, радиотеледидар, радиотелеметриялы, ради ...

Радиотехникалық құралдар

Радиотехникалық құралдар - техникалық құрылымдар. Олардың әрекеті ақпаратты беру, барлау, навигация жүргізу үшін радиотолқынның электрмагнитті қуатын қолдануға негізделген. Олар қолдануына қарай - барлау, тану, байланыс, навигация, объектілер мен ...

Радиотехникалық әскерлер

Радиотехникалық әскерлер - әуе кеңістігін үздіксіз бақылап отыруға арналған бөлім. Табылған нысаналардың координаталарын, жылдамдығын, ұшу бағытын анықтайды және зениттік ракеталық әскерлер мен авиацияға қарсыластың шабуылын қайтаруға және тойтар ...

Радиоторы

Радиоторы - бір радиостанция арқылы командирдің қол астындағы немесе бірлесе әрекет ететін бөлім не бөлімшелердегі бірнеше командирмен радио байланысын ұйымдастыру тәсілі. Радиоторына енген барлық радиостанциялар жалпы, оларға белгіленген радиомә ...

Радиофизика

Радиофизика - электрмагнитті тербелістердің генерация, күшейту процестерін, қайта жасалуын, сонымен қатар сәулелену радиотолқындарын тарату мен оны қабылдау процестерін қарастыратын физика саласы. Радиофизикаға квантты радиофизика - генерация, ин ...

Радиохимия

Радиохимия - химияның радиоактивті заттардың, элементтердің, изотоптардың және ядро өзгерісінің физикалық, химиялық қасиеттерін зерттейтін, оларды алу, тазалау әдістерін қарастыратын саласы. Радиохимияның дамуы 19 ғ-дың аяғында француз ғалымдары ...

Радиохимиялық талдау

Радиохимиялық талдау - аналитикалық химияның ядролық өзгерістер өніміндегі радиоактивті изотоптардың сапалық құрамы мен мөлшерін анықтайтын әдістер жиынтығы. Табиғи және жасанды жолмен алынған изотоптардың g және a бөлшектерін шығару активтілігі ...

Радиоэлектронды күрес

Радиоэлектронды күрес - мақсаттары мен міндеттері, орны мен мезгілі өзара байланысты болатын іс-шаралардың және жаудың радиоэлектронды құралдары мен жүйелерін анықтауға, оларды қарудың барлық түрлерін қолдана отырып жоюға немесе басып алуға және ...

Радиоэлектронды қорғаныш

Радиоэлектронды қорғаныш - радиоэлектронды құралдардың тұрақты жұмыс жасауын қамтамасыз ету шараларының және қарсыластың радиоэлектронды күрес енгізу және РЭҚ-тың бір-біріне әсері кезіндегі жүйелердің кешені; радиоэлектронды күрестің құрамдас бөл ...

Радиоэлементтеp

Радиоэлементтеp – барлық изотоптары да радиоактивті табиғи және жасанды химиялық элементтер. уран мен торий рет сандары 92 және 90 радиоактивті тізбектердің көшбастаушы элементтері бола отырып, радиоактивті минералдар мен кендер түзеді; бұлардың ...

Радиус (көлік)

Доңғалақтың динамикалық радиусы - жол бетінен көліктің жүріп бара жаткан доңғалақ ортасына дейінгі ара қашықтық. Артқы өлшем радиусы - артқы өлшем радиусы отырғыш құрылғының ортасынан автомобиль-сүйреткіштің бір сыпыра алыстатылған артқы бөлігіне ...

Радиус-вектор

Радиус-вектор - координаттар басы деп аталатын әлдебір берілген тұрақты нүктеге қатысты нүктенің кеңістіктегі орнын анықтау үшін енгізіледі; кеңістіктің қандай да бір нүктесіне белгіленген нүктеден бағытталған вектор. Кез келген кеңістіктегі нүкт ...

Ражм

Ражм, - Зина жасаған адамды тас атып өлтіру. Фикһ термині ретінде зина жасаған жесір, үйленген әйел немесе еркекті шариғат бойынша таспен ұрып өлтіру дегенді білдіреді. Бұл жаза, зина жасаған адамның үйленген немесе бойдақ болуына қарай: дүре, та ...

Рази стилі

Рази стилі – Иран сәулет өнерінің төртінші стилі болып табылады. Ол өзіне дейінгі стильдердің жақсы ерекшеліктерін жоғары дәрежеде бойына жинаған. Рази сәулет стилінде Парсы стилінің сыртқы салтанатының көріністері, Парты стилінің ұлылығы және Хо ...

Разряд салмағы

’’’Разряд салмағы’’’ - санды позициялық бейнелеудегі разрядқа тағайындалған салмақ, ол бейнеленген санды есептеу барысында разряд мәніне сәйкес қойылған коэффициент ретінде қарастырылады.

Раиса Ағыбаева

Раиса Ағыбаева - тележурналист. Целиноград Мемлекеттік Педагогикалық институтын бітірген. Еңбеқ жолын Целиноград студиясының телевидениесінде редакторлықтан бастап, аға редактор, бөлім меңгерушісі, Қазақстан ұлттық арнасы "Астана" студиясының жау ...

Раиса Мұсылманбекқызы Абдуллабекова

Абдуллабекова Раиса Мұсылманбекқызы – медицина ғылымдарының докторы, ҚР Денсаулық сақтау ісінің үздігі. Алматы мемл. мед. ин-тын фармацевт мамандығы бойынша 1982, қазіргі Қазақ ұлттық мед. ун-ті және Мәскеу мед. ин-тының аспирантурасын 1986 бітір ...

Рай

Рай категориясы - модальдік категорияның етістік формалары арқылы берілетін амал-тәсілдерінің жүйесі. Етістіктің райы - мазмұн жағынан да, форма жағынан да - аса бай категория. Мысалы: мен барайын; мен барайыншы; мен барсамшы; мен бара алмаймын; ...

Райымбек (метро бекеті)

Үлгі:Infobox station "Райымбек" - Алматы метросының құрылып жатқан бекеті. Бірінші желiде? және "Жібек Жолы" бекеттерінің арасында орналасады. Бекеттің ашылуы 2011 жылғы жаз жоспарланып отыр. Ол Алматы метросының іске қосылатын "Райымбек" - "Алат ...

Райымбек матен

Райымбек матен - шахта құрылысы саласында қазақтан шыққан алғашқы инженер, тех. ғыл. канд." Шахтерская слава ” белгісінің барлық 3 дәрежесінің иегері. 1940 - 41 ж. 31-телімнің бастығы, кейіннен шахтаның бас инженерінің көмекшісі, 1945 - 47 ж." Ле ...

Райымбекова Зифа Матенқызы

Райымбекова Зифа Матенқызы - инженер-құрылысшы, тех. ғыл. докт., проф. Қарағанды политех. ин-тын бітірген. 1963 - 73 ж. осы ин-тта ғыл пед. қызметтер атқарды. 1973 жылдан І.И. Сәтбаев атынд. ҚазҰТУ-да еңбек етіп келеді. Р." деформацияланатын қатт ...

Райыс

Райыс - 1) Орта Азия хандықтарындағы шариғат заңдарының орындалуын бақылаушы. Райыстар "мінез-құлқы түзу" де танылған шейхтар мен қожалардан сайланды. Олардың дәрежесі "рипсат паних" болды. Оны әмір не хан тағайындады, орнынан да алды. Бұхарада Р ...

Ракель

Ракель - пышақ сияқты жұқа болат пластина оның көмегімен басу процесі барысында ойыңқы басу формасының бетінен артық бояу қырылып алынады, ал трафареттік басу формасының саңылауларынан бояу қысылып шығарылады.

Ракета базасы

Ракета базасы - ракеталарды, ұшу кезінде оны басқару кұралдарын, ракеталарды ұшуға дайындаудың техникалық құралдарын, қоймаларды орналастыруға арналған жергілікті жердің арнайы жабдықталған бөлігі.