ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 233

Поппе Николас

Николас Поппе - орыс шығыстанушысы, тілтанушысы, Алтай тілдері, моңғолтану және түркология маманы. 1897 жылғы тамыздың 8-інде Қытайда орыс дипломатиялық қызметшісінің отбасында туған. 1920 жылдан бастап Қазіргі заманғы шығыс тілдері институтында ...

Портреттік корреспонденция

Портреттік корреспонденция – суреттеу стилінде жазылатын корреспонденцияның ерекше түрі. Ондағы негізгі мақсат: болған оқиғаны, құбылысты оқырманға, көрерменге көркем тілмен суреттеп беру, жеткізу. Портреттік корреспонденцияда ойдан шығару, ойдан ...

Порфирлік құрылым

Порфирлік құрылым - эффузиялық магматиттерге тән ;порфирлік құрылымда афанитті масса ішінде жеке ірі түйірлер болады. Осы ірі түйірлерді порфир бөлігі немесе фенокристер, ал калған афанитті массаны арқауы немесе негізгі массасы дейді порфирлік құ ...

Порфиробластар

Порфиробластар - метаморфтык таужыныстардың кристалбластылы құрылымына тән ұсақ түйірлі жымдастырушы талшық-тарамдар аралығында ұшырасатын, олардан әлдеқайда ірі минерал индивидтері. Синонимі: фенобластар.

Посессивтілік

Посессивтілік орыс. поссессйвность - тілдегі жалпы ұғымдыккатегориялардын бірі. Оның негізгі мәні - баска затка не адамға катысына карай объектінінатауын аныктау. Мысалы, баланың кітабы. Асанның улы. Посессивтілік мағынасы және формасы жағынан Де ...

Пост

Пост - Арнайы міндетті орындаушы әскери қызметші немесе топ шағын бөлімше міндетті орындауга арналған, тиісті әскери техникамен жабдықталған орын пункт. Мысалы, әуе шабуылына қарсы қорғаныс посттары, бақылау посттары, коменданттық посттары, іс-қи ...

Поствулкандық әрекеттілік(процестер)

Поствулкандық әрекеттілік - магмадан кейінгі минерал жаралатын процестердің жиынтығы; олардың агенттері - вулкандық эманациялар, эксгаляциялар және гидротермалар. Вулкандық эксгаляциялар мен эманациялар дегенде ресургенттіктерді коса газ тәрізді ...

Постиндустриалдық Қоғам

Постиндустриалдық Қоғам - экономикалык дамыған елдердің "индустриялықтан", "индустриялықтан кейінгі" қоғам типіне өтуімен сипатталатын қазіргі жағдайын білдіретін ұғым. Бұл терминде аталмыш қоғамның кызмет көрсету экономикасын калыптастыру, ғылым ...

Постскриптум

Постскриптум - латын тілінен аударғанда "хаттың аяқ жағына, қол қойылғаннан кейін "P.S." таңбаларын койып тұрып, одан кейін жазылатын сөздер немесе мәтін" деген мағына береді. Постскриптум қызметтік хаттарда мынадай екі жағдайда ғана жазылады. 1. ...

Постулат

Постулат - дәлелдеуді қажет етпейтін қағида. Қандай да болсын теорияға негіз болатын алғы шарт. Кейде аксиоманы және формальды жүйе алу ережесін де постулат деп атайды.

Постфикс

Постфикс - аффикс, сөзде немесе сөз формасында түбірден кейін жалғанады, орыс тілінде: дет-ский; қазақ тілінде: оқу-шы-лар-ымыз-ға; неміс тілінде: Das Kind-die Kinder.

Постық тізімдеме

Постық тізімдеме - қарауылды дайындау және қарауыл қызметін атқару кезінде толтырылатын қызметтік құжат. ҚР ҚК гарнизондық және қарауыл қызметі Жарғысына сәйкес Постық тізімдемеде төмендегілер көрсетіледі: қарауыл түрі, оның нөмірі, қызмет атқару ...

Поташевка

Поташевка - Башқұртстанның Аургазин ауданындағы ауыл, Бишкайын ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 27 адамды құрады. Пошта индексі - 453485, ОКАТО коды - 80205807004.

Потенциал

Потенциал - физикалық күш өрістерінің кең көлемді тобын және физикалық шамалардың вектормен көрсетілген өрістерін сипаттайтын ұғым. Әрбір векторлық шама а өзінің потенциалының градиентіне тең: а=gradj. Мұндай жағдайда векторлық өрісті потенциалды ...

Потенциал Ойл

Потенциал Ойл - Атырау облысының Исатай ауданында орналасқан Бегайдар бөлікшесіндегі көмірсутек шикізатын барлаумен, өндірумен және бөлісімдеумен айналысатын жауапкершілігі шектеулі серіктестік. Құрылтайшылары - "Bekstar International Limited" жә ...

Потенциалдық шұңқыр

Потенциалдық шұңқыр - бөлшектер өзара әсерлескенде бөлшектердің потенциалдық энергиясының оның сыртындағыдан аз болатын физикалық табиғаты анықталатын кеңістіктің шектеулі бөлігі. Потенциалдық шұңқырдың формасы мен оның мөлшерлері бөлшектердің өз ...

Потенциалдық энергия

Потенциалдық энергия - жүйенің толық механикалық энергиясының бір бөлігі. Ол жүйені құрайтын материалдық бөлшектердің өзара орналасуына және олардың сыртқы күш өрісіндегі мысалы, гравитация өрісі орнына байланысты анықталады. Жүйенің қарастырылып ...

Потенциометрия әдісі

Әдіс индикаторлы электрод пен салыстыру электродының арасындағы ЭҚК-ті өлшеуге негізделген: ΛЕ = Е 1 -Е 2 Температураға, электродты реакцияға қатысқан электрон санына, тотыққан және тотықсызданған формалардың концентрацияларының қатынасына тәуелд ...

Поцелуев Дмитрий Дмитриевич

Поцелуев Дмитрий Дмитриевич - ғалым-хирург, медицина ғылыми докторы. Алматы медицина институтын бітірген. 1972 жылдан Қазақстан Денсаулық сақтау минститунің Клиникалық және экспериментальдық хирургия ғылыми-зерттеу институтында ангиографиялық зер ...

Пошта бекеттері

Пошта бекеттері жазба хабарларды көлік арқылы таратуды қамтамасыз ететін байланыс орындары. 1858 – 59 жылдары Орынбор генерал-губернаторлығы Қазалы, Перовск уездері жеріндегі пошта қатынасын реттеу мақсатымен салған. Әрбір пошта бекеттерінің орна ...

Пошта техникасы

Пошта техникасы - пошта байланысындағы негізгі өндірістік жұмыстарды - поштамен жіберілетін заттарды қабылдау, сұрыптау, тасымалдау және көрсетілген мекен-жайға жеткізу қызметтерін атқаруда пайдаланылатын құрылғылар мен көлік құралдары. Ең қарапа ...

Пошталық жүйе

Пошталық жүйе ; post system of an e-mail) - есептеу желісінің арнасы бойынша абоненттер арасында хаттар алмасуға арналған жүйе.

Пошталық хабар

Пошталық хабар - электронды поштада - тілшілер арасында мәтіндік, дыбыстық және графикалық ақпараттар алмасу бірлігі. Ол ішіндегі ақпараттан және конверттен тұрады.

Поэзия

Поэзия - өлең үлгісіндегі әдеби туындылар. Поэзия сөздің ырғақтық құрылысына, ұйқасына негізделеді. Поэзия ұғымы өлеңмен жазылған шығармаларды көркем прозадан ажырату үшін қолданылады. Поэзия мен прозаның айырмасы тек сыртқы белгісіне қарап анықт ...

Прага лингвистикалық мектебі

Прага лингвистикалық мектебі Прагада 1926 ж. тіл үйірмесінің негізінде кұрылып, 1950 ж. басында тарқаған. Оны ұйымдастырушылар В. Матезиус бастаған чех ғалымдары: Б. Трнка, Б. Гавранек, Й. Вахек, кейінірек С. Скаличка,И. М. Коржинек т. б., үйірме ...

Прагматика

Прагматика - семантика мен тіл біліміндегі тілдік таңбалардың кызметін зерттейтін саласы. "Прагматика"терминін 20 ғ. 30 жылдарында семиотиканың бір бөлімі түрінде Ч. У. Моррис енгізген. Ол семиотиканы танбалардын объектіге катынасын зерттейтін се ...

Пракситель

Пракситель - б. э. бұрынғы IV ғ. мәшһүр грек мүсіншісі, б. э. бұрынғы 390 ж. шамасында Афиныда туған, өз әкесі мүсінші Кефисодоттың қолында оқыған. Праксительдің творчестволық қызметі б. э. бұрынғы 370 - 334 жж. жатады, ол Афиныда, Кіші Азия жаға ...

Практика

Практика - қоғамдық өндірісте табиғатты, қоғамдық қатынастарды өзгертуге бағытталған адамның мақсатты мәнді қызметі тарихи қалыптасқан өмір сүру әрекетінің сезімдік заттық нысаны, адамның дүниеге қатынасы, адамдық болмыстың тәсілі, тәжірибесі.

Практикалық дыбыстанба, транскрипция

Практикалық дыбыстанба, транскрипция орыс. практическая транскрипция - шет тілдерді үйрету тәжірибесінде колданылатын дыбыстанба, шет тіл сөздерінін айтылу ерекшеліктерін сактай отырып, үлттык әліпбидін көмегімен жазу. Онда шет тілдердін егжей-те ...

Прапорщик

Прапорщик - орыс армиясындағы ең кіші офицерлік шен. I Петр кезінде тұрақты армияда ту ұстаушыларға берілген. 1884 жылдан 1917 жылға дейін Прапорщик атағы запастағы офицерлерге және прапорщик мектебі мен әскери училищені соғыс кезінде бітірушілер ...

Прасковья Никитична Ангелина

Прасковья Никитична Ангелина - Украин КСР-інің атақты механизаторы, Донецк облысы, Старобешев ауданының "Заповедь Ильича" ұжымшарының трактор бригадасының бригадирі. Шығу тегі - грек. Екі мәрте Социалистік Еңбек Ері. 1938 жылы Ангелина "Жүз мың қ ...

Предикат

Предикат - пікір түрінде қасиет пен ерекшеліктерді білдіретін пікір баяндауышы. Предикат белгілі бір нәрседе әлдебір қасиеттің барын не жоғын бейнелейді. Мысалы," Бүркіт - жыртқыш құс” деген пайымда предикат" жыртқыш құс” сөздерімен айтылып тұр. ...

Предикативті

Предикативті орыс. предикативный - баяндауыштык ұғымын беретін, предикат, предикация терминдеріне катысты сын есім сөз. Баяндауыш ретінде барлыксөзтабы, оларға катысты көптеген формалар жұмсала береді. Осыған байла¬нысты тіл білімінде Предикативт ...

Предикативтілік

Предикативтілік - сөйлемге тән синтаксистік категория. Ол сөйлемнің шындыққа қатысын білдіреді. Сөйлемде сол арқылы ойды қалыптастыру және хабарлау құралы етеді. Предикативтілік модалдылық, шақ, жақ, сияқты синтаксистік категорияларда көрініс таб ...

Предикация

Предикация - шындык өмірдегі жағдайда, окиғаны дербес сөздермен білдіру максатында ойдынтәуелсіззаттарға катынасын білдіруі. Теориялык тіл білімінде Предикация туралы екі көзкарас калыптаскан: 1. Предикация түтас сөйлемнін кызметін аткарушы ретін ...

Предлог

Предлог - сөздің алдында тұратын көмекші сөздер. Жанама септіктегі сөздермен тіркесіп, сөйлемде, сөз тіркестерінде есімдер мен басқа сөздердің өзара қатыстылық, бағыныштылық сипатын білдіреді. Предлог көптеген тілдерде қолданылады.

Предлогті септік

Предлогті септік орыс. Предложный падеж - тек предлогтермен колданылатын септік тұлғасы. Предлогті септік-тінкөлемдік, мекендік, мезгілдік мағынасы казак тілінде жатые септік аркылы беріледі.

Презентация

Презентация - бір туындыны, ұйым мен мекемені т.б. салтанатты жағдайда жұртшылық алдында ұсыну; ресми таныстыру; фирманың презентациясы.

Прекос қойы

Прекос қойы - тез жетілгіш, етті-биязы жүнді қой тұқымы. 19 ғ-дың аяғында Францияда рамбулье саулықтарын ағылшынның ұзын жүнді лейстер қошқарларымен будандастыру арқылы шығарылған. Қой тұқымы Еуропаның көптеген елдері мен Солтүстік Африкада өсірі ...

Премедикация

Премедикация - ем жасар алдында, ауру адамның нерв жүйесін дәрі беріп тыныштандыратын, үрей, қорқыныш сезімдерден арылтатын амал.

Премикстер

Премикстер - микробиологиялық және химиялық синтез нәтижесінде алынған биологиялық белсенді заттардың жұғымды қоспасы. Ол күрделі азықтың қоректік сапасын жақсартады, мал организміне азықтың сіңімділігін арттырады. = Дереккөздер== Қазақ энциклопе ...

Премьер-министрдің кеңсесі

Премьер-министрдің кеңсесі, Қазақстан Республикасының Премьер-Министрінің Кеңсесі - үкімет басшысының қалыпты қызметін қамтамасыз ететін мемлекеттік орган. Үкімет пен Премьер-Министрдің жұмысын ұйымдастырумен қатар мемлекеттік органдардың қызметі ...

Пресс

Пресс - материалды соққысыз, статикалық қысым түсіру арқылы өңдеуге арналған машиналардың жалпы атауы. Пресс қысым түсіргіш бөліктен, тағаннан, өңделетін зат қойылатын үстелден, қысым түсіргіш бөлікті қозғалтатын жетектен, басқару механизмдерінен ...

Престиж

Престиж - адам еңбектерін қоғамның қадірлеу өлшемі; белгілі бір қауымдағы қабылданған құндылықтарымен субъектінің әлеуметтік маңызды сипаттарын салыстыру нәтижесі. Бала үшін ересектер алдында және құрдастары арасында мәртебесінің маңызы зор. Мұға ...

Префект

Префект - қаладағы Францияда полиция бастығы; конгрегация папа билігі орталық мекемелерінің Ватиканда басшысы. қазіргі заманғы кейбір мемлекеттердегі орталық үкіметтің жекелеген әкімшілдік-аумақтық бірліктеріндегі өкілі;

Префектура

Префектура - Жапония мен Руандадағы негізгі әкімшілік-аумақтық бірлік. Префектура деп, сондай-ақ, Мароккодағы қалалық әкімшілік бірліктер аталады.

Преференция

Преференция - жеңілдік; белгілі бір елдерден әкелінетін тауарларға, басқаларға қолданылмайтын баж салығы жеңілдігі; бұлда преференциялық тәртіп.

Преференциялар

Артықшылық - экономиканы мемлекеттік реттеудің козғаушы күштерінің бірі, жең ұшынан жалғасудың ерекше нысаны. Мемлекет қоғамдық маңызды мәселелерді шешу мүддесімен қандай да бір үдерістерге, құбылыстарға, кәсіпорындар мен ұйымдарға қолдауды қамта ...

Преференциялық

Преференциялық - артықшылығы бар, артық көретін, преференциямен пайдаланушы; преференциялық сауда аймағы; преференциялық неке - артықшылықты неке; дәстүрмен мақұлданатын неке.

Префикс

Префикс - түбір алдынан орын алатын аффикс. Мысалы, орыс тілінде: заходить; неміс тілінде: aufstehen "түрегелу" ; приставкамен барабар.