ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 232

Полигоналды грунттар

Полигоналды грунттар - мәңгі тоң таралған облыстарда - поляр маңы және биік таулы зоналарда кездесетін полигональды "топырақтар". Полигональды грунттар ұсақ көп бұрыштарға бөлініп жатады. Олар әр түрлі мөлшерлі тас кесектерінің жиынтықтарынан тұр ...

Полигональдық түзілімдер

Полигональдық түзілімдер - полюстік және субполюстік атыраптарда жұқа дисперсті грунттардың аяздан жарылу кезінде пайда болған микро- және мезобедер пішіндері. Неғұрлым ірі полигональдық түзілімдер тундра зоналарында кездеседі және полигональдық ...

Полигонометрияны теңдестіру

Полигонометрияны теңдестіру. Жеке жүрістерді және полигонометрия тораптарын теңдестіруде ең кіші квадраттар әдісі аппаратына сүйенетін ықшамдалған теңдестіру әдісі кең қолданылады. Коррелаттық әдіске сәйкес қатаң әдістен шетке шығу жеке тәуелсіз ...

Поликистозды өкпе

Мөлдір өкпе - өкпе өрісінің рентгенді сәулелердө дем алғанда да, сондай-ақ дем шығарғанда әдеттен тыс жоғары болып көрінуі, өкпе эмфиземанологиялық белгісі.

Поликлет, Аргостық Поликлет

Поликлет, Аргостық Поликлет - грек мүсіншісі әрі өнер теоретигі; б. э. бұрынғы 480 ж. шамасында туған; творчествосы 460 - 410 жж. гүлденді; б. э. бұрынғы V ғ. аяғында дүние салды. Ертедегі жазушылар мәліметтеріне қарағанда, Поликлет мүсінші Агела ...

Поликонустық проекциялар

Поликонустық проекциялар - параллельдер центрлері осьтік меридианда не оның жалғасында орналасқан эксцентрлік шеңберлердің доғалары болып, ал меридиандары түзу сызықты меридианға қатысты симметриялы қисықтар болып бейнеленетін картографиялық прое ...

Полилог

Полилог - бірнеше адамның арасында болатын әңгіме. "Полилог" термині тілдің қарым-қатынастық қасиетін зерттеуде "диалог" терминіне қосымша қабылданған. Сөйлесушілердін саны екеу немесе одан көп болуы диалогтің сипатына қайшы келмейді, қайта олард ...

Полиметаморфизм

Полиморфизм - кристаллографияда не минералогияда: кейбір заттардың әр түрлі термодинамикалық жағдайларда бірдей химиялық құрамын сақтай отырып, әр түрлі физикалык-химиялық қасиеттермен, оның ішінде әр түрлі кристалдык құрылым ерекшеліктерімен сип ...

Полиморфты жүйе

Полиморфты жүйе - өзіндік жеке басқарудың көмегімен өзара жалғастырулардың реті мен оның жеке бөліктерінің қызметін өзгерту арқылы ағымдағы мәселелерді шешуге арнайы бейімделген әр түрлі форманы қабылдай алатын жүйе.

Полимәдениетті білім беру

Полимәдениетті білім беру - жалпы білім беру қазіргі кездегі маңызды кұрылым, этника аралық интеграцияға бағытталғаны мен көбінесе салт-дәстүрлерде қайталанбас өмір бейнесінде, дуние тану құндылығымен мәдениетті өмірлік жанды құрмет ететін жастар ...

Полиомавирустар

Полиомавирустар - паповавирустар тұқымдастығына жататын туыстық. Тышқандардың полиома, маймылдардың вакуолдеуші, адамның ВК және JС вирустары баскаларға қарағанда тереңірек зерттелген. Полиомавирустар инаппарантты инфекция туғызады.

Полисемия

Полисемия - сөздің екі немесе бірнеше мағынаға ие болуы. Полисемия екі түрлі: грамматикалық полисемия және лексикалық. Полисемия сөздің қандай мағынада айтылуы сол сөздің басқа әр түрлі сөздермен тіркесіп келуі арқылы, белгілі бір контексте, нақт ...

Полития

Полития - Аристотельде әртүрлі мағынада: 1) полис институттарының қызметіне қатысу құқығы бар полис азаматтарының немесе тең құқықты тұрғындарының жиынтығы; 2) "полистік лауазымдардың тәртібі" және басқару тәртібі, яғни полистің "конституциясы", ...

Полихлорвинил

Полпхлорвинил газ күйіндегі хлорвинилдің полимерленуінен түзіледі.Полихлорвинилдің макромолекуласының тармақталуы аз зерттелген, дегенмен де белгілі деректерге жүгінсек, полимердің сызықты және аздаған тармақты макромолекулалардан тұратынын білуг ...

Полиция армиясы

Полиция армиясы - әскерді жеке құраммен толықтыру және әскери қызмет өткеру аумақтық-полициялық жүйе негізінде жүргізіледі: бейбіт уақытта әскери бөлімдердегі командалық құрам мен штабтар саны аз болады, әскери міндеттілер тұрғылықты жердегі бөлі ...

Полк

Полк - әкімшілік, шаруашылық жағынан дербес басқарылатын әскери бөлім. Полктар атқыштар, авиация, әуе шабуылына қарсы қорғаныс, танкілік, механикаландырылған, артилллериялық, инженерлік, зениттік, барлау, байланыс, әуе-десанттық, т.б. болып бөлін ...

Полк артиллериясы

Полк артиллериясы - мотоатқыштар полкінің құрамына енетін, полк командиріне тікелей бағынатын артиллериялық және зеңбіректі бөлімшелер. Полк артиллериясы қарсыластардың адам күшін, ядролық, артиллериялық, минаатарлық, танкілік, бақылау пункттерін ...

Полктік артиллерия тобы

Полктік артиллерия тобы - ұрыс кезіне мотоатқыштар полкінің мүддесіне міндет атқару үшін бөлінген және жалпы басқаруға біріктірілген артиллериялық бөлімдер мен бөлімшелер. Полктік артиллерия тобы дивизиондық және дивизияға қоса берілген артиллери ...

Полктің медициналық пункті

Келген жаралылар мен ауруларды қабылдау мен сұрыптау, оларға алғашқы медициналық қызмет көрсету, эвакуацияланбайтындарды амбулаториялық емдеу, ауыр жаралыларды ауруларды тылға жөнелтуді ұйымдастыру, медициналық-санитариялық батальонға немесе жеке ...

Полктің қорғаныс учаскесі

Полктің қорғаныс учаскесі - аясында полктің қорғанысы құрылатын жер өңірі; құраманың қорғаныс жолағынын бөлігі. Полктің қорғаныс учаскесінің мөлшері полктің ұрыс мүмкіндіктеріне, құрамалардың ұрыстық ретке жайылуындағы оның орнына, жергілікті жер ...

Половецтер тілі

Половецтер тілі орыс. половецкий язык - түркі тілдерінін бір түрі, 11 - 14 ғғ. оңтүстік орыс далаларында өмір сүріп, казір колданудан шыккан, кыпшак- половецтердінтілі, половецтер жайында алғашкы мәлімет 1052 жылдан белгілі. Тарихи деректерде эр ...

Полывянный Иван Родионович

Полывянный Иван Родионович - ғалым, техникалық ғылымдар докторы, профессор, Қазақстанның еңбегі сіңірген ғылыми қайраткері. Қазақ кен-металлургия институтын бітірген. Металлургия және кен байыту институтында ғылыми қызметкер, ІР инженерлік академ ...

Поль де Ман

Ман Польде - американдық әдебиет сыншысы. Бельгия тумасы. 1947 жылы АҚШ-қа қоныс аударады. Гарвард университетінде оқып, 1970 жылы Йель университетінде ұстаз болып, сонда өмірінің соңына дейін қызмет етті. Оның" Соқырлық және өзіңе деген көзқарас ...

Поль Мари Верлен

Поль Мари Верлен – француз ақыны, әдебиеттегі импрессионизм мен символизмнің негізін салушылардың бірі. 1865 жылы "Искусство" журналына бірнеше өлеңін жариялайды. 1866 жылы "Қазіргі Парнас" атты тұңғыш альманах және "Сатурн өлеңдері" атты өлеңдер ...

Польдерлер

Польдерлер - Нидерланд мен Германияда теңіз деңгейінен төмен жатқан және су басудан сақтау үшін дамбалармен қоршалған аса құнарлы құрғатылған егістік жерлер. Олар қазылған каналдармен тілімделіп жатады да, егін, гүл шаруашылығына пайдаланылады.

Полька

Полька, нимра, мадера - чех халқының ұлттық биі. Жылдам екпінмен, шағын адыммен билейтін би, музыкалық өлшемі 2/4. Польканы екі адам шеңбер бойын айнала билейді. Полька Чехияның би мәдениетінің неғұрлым типтес белгілерін қамтыды. Жылдам және форм ...

Полюс және поляра

Полюс және поляра, L екінші ретті сызығына қатысты Р нүктесінің полярасы деп Р, Q, Q1, Q2 нүктелері гармониялық төрттік құратын Q нүктелерінің геометриялық орнын айтады. Поляра түзу сызық болады. Ал Р нүктесі өзінің полярасына қатысты полюс деп а ...

Полюс шұғыласы

Полюс шұғыласы – Жер шарының кебінесе биік ендіктеріндегі атмосфераның ауасы сирек жоғары қабаттарында байқалатын жарқыл. Бірнеше минуттан бірнеше сағатқа, кейде бірнеше тәулікке дейін созылады. Бүкіл аспан күмбезін қамтитын біркелкі жолақ, доға, ...

Полюстік шеп

Полюстік шеп - негізгі климаттық шептердің бірі, қоңыржай ауа мен тропиктік ауаның түйіскен жерінде пайда болады. Солтүстік және Оңтүстік жарты шарлардың қоңыржай ендіктеріңде түзіледі. Әр жарты шардың қыс маусымында экваторға, жазда полюске қара ...

Поляк соусы

Поляк соусы - ерітілген сары майда дайындалады. Майды сүзеді, оған майда туралған пісірілген жұмыртқа, ақжелкен немесе аскәк көгі, тұз және лимон қышқылын қосады. Пісірілген және өз сөлінде пісірілген балықпен береді.

Поляр пагы

Пак, поляр пагы - мұхиттың поляр жағындағы жылжып жүретін көп жылдың мұз қабатының жиынтығы. Жазда пакты құрайтын мұздың қалыңдығы еруге байланысты жұқарады да, ал қыста жаңадан жауған қар мен судың қатуына байланысты ұлғаяды. Егер пак төменгі ен ...

Поляр шұғыласы

Поляр шұғыласы - атмосфераның жоғарғы қабатының жарқырауы. Ол анық шегі жоқ, бірқалыпты шашыранды түрде немесе доға, сәуле, ал кейде құрулы шымылдық тәріздес болып жарқырап көрінеді. Бұл катод түтігіндегі сирек ауаның жарқырауына ұқсайтын табиғат ...

Поляризация

Поляризация, полярлану - 1) электрхимиялық поляризация - электр тогы өткен кезде ерітінді мен электрод арасындағы потенциалдар айырмасының тепе-теңдік мәнінен ауытқуы; 2) молекуланың және атомның поляризациясы - сыртқы электр өрісінде орналасқан ...

Поляризациялық құралдар

Поляризациялық құралдар - поляризациялық жарықты алуға, бақылауга және талдауға арналған оптикалық құралдар, сонымен бірге жарықтың поляризациясын әр түрлі өлшеулер мен зерттеулер үшін қолданылатын құралдар.

Поляриметр

Поляриметр 2. жартылай поляризацияланған жарықтың поляризациялану дәрежесін анықтауға арналған құрал. 1. оптикалық актив заттағы монохромат жарықтың поляризация жазықтығының айналу бұрышың өлшеуге арналған құрал;

Полярография

Полярография - ток пен заттың концентрациясының өзара тәуелділігінеқ туатын электр тоғын анықтауға негізделген, анализ жасауға арналған электрохимиялық тәсіл., Биологиялық сұйықтарда, пародонт тканьдерінде оттегі кернеуін, тотығу-тотықсыздану) ке ...

Поляроид

Поляроид - қазіргі кездегі микроскоптарда қолданылатын үйектегіш. Оны поливинил тілімшесінен жасап, бетіне өте ұсақ бір-біріне параллель орналасқан кристалдарды желімдейді. Бұл кристалдардың қасиеті - олар жарықты үйектеп, біреуін ғана өткізіп, е ...

Померанц

Померанц - піскен кезде жасылдау қабығы болатын, апельсин сияқты домалақ, лимон сияқты цитрус. Қабығын кептіріп майдалап көптеген кондитер өнімдеріне және тәтті тағамдарға хош иіс беру үшін қосады.

Пономарева Елизавета Ивановна

Пономарева Елизавета Ивановна - ғалым, техникалық ғылымдар докторы, профессор, Қазақстан Ұлттық Ғылым Академиясының академигі, Қазақстанның еңбегі сіңірген ғылыми қайраткері. Орал химия-технологиялық институтын және Қазақстан ҒА Металлугия және к ...

Понтон

Понтон - Cуда әр түрлі құрылғыларды ұстап түру үшін ағаштан, металдан, пластмассадан, резеңкеленген матадан немесе темір-бетоннан жасалатын карапайым жүзу құралы. Понтондар қалқыма көпірлер немесе сал қайықтардың жүзбелі тірегі ретінде понтон пар ...

Понтон-ұшақ

Понтон-ұшақ - өзен арнасының ортасында ағыс бойынша жоғары лақтырылған тросы зөкірдің артына бекітілген паром. Понтон-ұшақты әр түрлі қозғалысқа келтіру үшін рөлді қиғаш қойғанда ағыс сал қайықты бір жағадан екінші жағаға тасымалдайды. қ. Сал қайық.

Понтонды парк

Понтонды парк - жүзбелі көпірлерді салу, сондай-ақ тасымалданатын сал қайықтарды жинауға арналған техникалық құралдар кешені. Понтонды парктер жеңіл - жүк көтергіштігі 25 т-ға дейін және ауыр - 40-80 т. болып бөлінеді. Понтонды парк сал қайықты-к ...

Поп-арт

Поп-арт - 20 ғасырдың 50 жылдары ортасында пайда болған ағылшын-американдық өнердін бір бағыты. Оның теор. негізгі прагматизм эстетикасы болып табылады. Бірқатар сыншылар Поп-артты абстракционизмге реакция ретінде қарастырады. Поп-арт теоретиктер ...

Попов белгісі

Попов белгісі. Қарама-қарсы жоқ тістер бағытына қарай сау тістің орнынан жылжуы, қисаюы. Жылжыған, ұзарған тістер жақ-бет жүйесі мен бет-пішінін өзгертеді. Бұған жарақат, қарама-қарсы тістердің жұлынуы себеп болады.

Поппе Николас

Николас Поппе - орыс шығыстанушысы, тілтанушысы, Алтай тілдері, моңғолтану және түркология маманы. 1897 жылғы тамыздың 8-інде Қытайда орыс дипломатиялық қызметшісінің отбасында туған. 1920 жылдан бастап Қазіргі заманғы шығыс тілдері институтында ...

Портреттік корреспонденция

Портреттік корреспонденция – суреттеу стилінде жазылатын корреспонденцияның ерекше түрі. Ондағы негізгі мақсат: болған оқиғаны, құбылысты оқырманға, көрерменге көркем тілмен суреттеп беру, жеткізу. Портреттік корреспонденцияда ойдан шығару, ойдан ...

Порфирлік құрылым

Порфирлік құрылым - эффузиялық магматиттерге тән ;порфирлік құрылымда афанитті масса ішінде жеке ірі түйірлер болады. Осы ірі түйірлерді порфир бөлігі немесе фенокристер, ал калған афанитті массаны арқауы немесе негізгі массасы дейді порфирлік құ ...

Порфиробластар

Порфиробластар - метаморфтык таужыныстардың кристалбластылы құрылымына тән ұсақ түйірлі жымдастырушы талшық-тарамдар аралығында ұшырасатын, олардан әлдеқайда ірі минерал индивидтері. Синонимі: фенобластар.

Посессивтілік

Посессивтілік орыс. поссессйвность - тілдегі жалпы ұғымдыккатегориялардын бірі. Оның негізгі мәні - баска затка не адамға катысына карай объектінінатауын аныктау. Мысалы, баланың кітабы. Асанның улы. Посессивтілік мағынасы және формасы жағынан Де ...

Пост

Пост - Арнайы міндетті орындаушы әскери қызметші немесе топ шағын бөлімше міндетті орындауга арналған, тиісті әскери техникамен жабдықталған орын пункт. Мысалы, әуе шабуылына қарсы қорғаныс посттары, бақылау посттары, коменданттық посттары, іс-қи ...