ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 202

Мұздықтық өзен

Мұздықтық өзен - 1) мұздықтың еріген суларымен қоректенетін өзен. Ең жоғары су шығыны жазда байкалады. Мұздықтық өзен калқыма бөлшектер көп болуымен сипатталады; 2) мұз бетінде арна жасап алатын еріген мұздық суларының тасқыны. Әдетте, бұл тасқын ...

Мұздықтың жылжуы

Мұздықтың жылжуы - мұздық жылжуының күрт күшеюі және мұздық тілінің уатылып, жарыла отырып, ілгері жылжуы. Лүпілдек мұздықтарға тән мұндай жылжу мұздың бүйірлік аңғарларды бөгеп тастауына, мұздықтық-бөгеттік көлдердің пайда болуы мен мұндай көлде ...

Мұздықтың қозғалуы

Мұздықтың қозғалуы - мұздың салмақ күші ықпалынан қоректену алқабынан шеткі бөліктеріне немесе мұздықтың соңына қарай тұтқыр-пластикалық жылжуы. Оның жылдамдығы мұздың қалыңдығына, мұздық табаны астындағы түптің еңістігіне, температураға, мұздықт ...

Мұнай (газ) жатыны

Мұнай жатыны Жинауыш рөлін атқаратын біршама кеуек таужыныстар қимасында тұтыла отырып, өз бойынан мұнай түйіршіктерін өткізбейтін шымыр таужыныстармен қалқаланған мұнай жатыны. Мұнай мен су қабаттарының жапсарласу жазықтығы мұнай жатынының табан ...

Мұнай (газ) туындату потенциалы

Мұнай туындату потенциалы - Мұнай туындауының масштабы тау жынысы құрамындағы органикалық заттардың үйірімділігімен өлшенсе, органикалық заттардың Мұнай туындату потенциалы сол заттардағы полимерлипидті құрамбөліктердің өзіндік үлес салмағымен ан ...

Мұнай (газ) шоғыры

Мұнай шоғыры - коллектор ролін атқаратын біршама кеуек жыныстар өңірінде тұтыла отырып, өз бойынан мұнай түйіршіктерін өткізбейтін шымыр жыныстармен қалқаланған мұнай шоғыры. Мұнай мен су қабаттарының жапсарласу жазықтығы мұнай шоғырының табаны н ...

Мұнай (газ) қорларын есептеудің көлемдік әдісі

Мұнай қорларын есептеудің көлемдік әдісі. Мұнайдың немесе дербес газдың қорын есептеу әдістерінің бірі. Бұл әдіске сәйкес, мұнай массалары қойнауқат болмысындағы кеуектерді иеленетін болғандықтан, олардың қорын мұнайлы қойнауқаттың геометриялық м ...

Мұнай (және газ) қорларын есептеудің көлемдік-тектік әдісі

Мұнай қорларын есептеудің көлемдік-тектік әдісі. Мұнайлы алаңдарда мұнай және газ қалыптасу масштабын сандық тұрғыдан бағалау шараларына негізделген әдіс. Оның көмегімен нашар зерттелген және мұнайдың және газдың өндірістік корларына деген мүмкін ...

Мұнай газ

Мұнай газ. Мұнай шоғырының үстіңгі бетінде немесе мұнай құрамында еріген түрде ұшырасатын табиғи газдар. Құрамындағы метанный, ауыр түрлерінің мөлшеріне орай мұнай газдары төрт түрге бөлінеді. Олар құрғақ, жартылай құрғак, жартылай қою және қою г ...

Мұнай геологиялық аудандастыру

Мұнай геологиялық аудандастыру - ipi геологиялық нысанды мұнай-газ геологиялық сипаттамаларының жоғары дәрежедегі біртектілігімен сипатталатын бір-біріне бағынышты бөліктерге жүйелі түрде жіктелу. Мұнай және газ кенорындарының кеңістікте орналасу ...

Мұнай геологиясы

Мұнай геологиясы - мұнай мен газдың жер қойнауындағы шоғырлану пішіндерін, олардың пайда болу, түрлену, бұзылу және орналасу заңдылықтарын зерттейтін геология бөлімі. Мұнай геологиясының ғылыми және практикалық мақсаттары: мұнай түзілу теориясын, ...

Мұнай геохимиясы

Мұнай геохимиясы - мұнай геологиясының практикалық мәселелерді шешуге арналған химиялық зертеулермен айналысатын тарауы; мұнай геохимиясы мұнайдың бастамасы болатын органикалық заттың өзгеру жолдарын, сейілген көмірсутектердің жатынға аккумуляция ...

Мұнай гидрогеологиясы

Мұнай гидрогеологиясы - жалпы гидрогеология ғылымының мұнай және газбен әрдайым бірге жүретін жер асты суларын жан-жақты зерттейтін қолданбалы саласы. Жерасты суларының жаралу тегі, қозғалысы, физикалық-химиялық қасиеттері және олардың жер бетінд ...

Мұнай жатыны

Мұнай жатыны - жинауыш қойнауқат пен жапқыштан құралған, су-мұнай жапсарымен шектелетін мұнайдың табиғи жеке шоғыры. Бір ғана қойнауқаттан тұратын аралас жатындардың шекарасы су-мұнай жапсары деңгейінің өзгеру сызығы арқылы жүргізіледі. Мұнай жат ...

Мұнай жатынының сарқылуы

Мұнай жатынының сарқылуы - мұнайды өндіруге байланысты оның өнімді қойнауқатындағы бастапқы қорының азаюы. Қойнауқаттық энергияның азаюымен ерекшеленеді. Сарқылудың серпінді суарынды, газданған сұйықтық, гравитациялық, газарынды режимдері ажыраты ...

Мұнай жылыту станциясы

Мұнай жылыту станциясы - мұнайды Г9П02В және ПТБ-10 типтеріндегі түтікті пештермен жылытатын жабдықтар. Мұнай құбырының бүкіл тартылымы бойында белгілі қашықтықтарда орнатыла отырып, суыну температурасы жоғары, мол парафинді мұнайлардың қажетті а ...

Мұнай жұрыны

Мұнай жұрыны. Құрамындағы мұнай массасы бүкіл мұнай және газ жатыны массасынын 50 %-дан азырақ бөлігін құрайтын мұнайгазды жатынның мұнайлы бөлігі. Мұнай жұрыны жатынның төменгі жағында, газ бен су қабаттары аралығында мұнаймен қаныққан жинауыш т ...

Мұнай және газ геологиясы

Мұнай және газ геологиясы. Мұнай мен газ - шоғырларының жер қыртысында таралу ерекшеліктерін,олардың өндірістік тұрғыдан кәдеге асатындарын іздестіру және жалпылама қорын анықтау шараларын біріктіретін геологиялық ілім. Бұл арнаулы ілім түрлі түй ...

Мұнай және газ геологиясындағы баламалау әдісі

Мұнай және газ геологиясындағы баламалау әдісі - кез келген нашар зерттелген алаптың мұнай мен газға деген мүмкіндіктерін сандық және сапалық тұрғыдан бағалау және болжау мақсатында қолданылатын әдіс. Бұл әдіске сәйкес, енді-енді ғана зерттеле ба ...

Мұнай және газ кіріктіруді бағалау белгілері

Мұнай және газ кіріктіруді бағалау белгілері. Мұнайдың және газдың геологиялық нысандарын олардың болашақ мүмкіндіктері тұрғысынан жіктемелеу шараларының негізі ретінде алынатын мұнай кіріктіру белгілері. Бұл белгілер есептеліп шығарылған және те ...

Мұнай және газ кенорны

Мұнай және газ кенорны - белгілі бір аймақ қимасының жекелеген деңгейлерінде жинақталған мұнайдың бір немесе бірнеше өндірістік жатындары. Бұл жатындардың белгілі бір аймақта яки нақтылы тектоникалық құрылымда көрініс беруі оларды іздеу, барлау ж ...

Мұнай және газ кенорындарын игерудің бірыңғай ережелері

Мұнай және газ кен орындарын игерудің бірыңғай ережелері. Мұндай ережелер Қазақстан Республикасы Президентінің 1995 жылдың 17 сәуірінен бастап заң күшіне енген №2200 "Лицензиялау туралы", 1995 жылдың 28 маусымынан бастап күшіне енген №2350 "Мұнай ...

Мұнай және газ тұтқыштары

Мұнай және газ тұтқыштары. Мұнай немесе газ шоғырларын өз бойына тұтып калуға қабілетті барша тау жыныстарының жиынтың атауы. Түрлері: 3. Стратиграфиялық шоғыр өтімді жыныстардың өздерінен көрі жастау, нашар өтімді тау жыныстары қабатымен нақтылы ...

Мұнай және газ қорларының өсімділігі

Мұнай және газ қорларының өсімділігі - Жүргізілген іздеу-барлау жұмыстарының, жатын параметрлерін қайтадан есептеу немесe қайтадан бағалау шараларының нәтижесінде кенорынға тиесілі мұнайдың немесе газдың есепке алынған қорының еселей арту мөлшері ...

Мұнай және газ ұңғымаларын сынамалау жүйесі

Мұнай және газ ұңғымаларын сынамалау жүйесі - Іздеу және барлау ұңғымаларын бұрғылау барысында міндетті түрде жүзеге асырылуы тиіс жұмыстар жиынтығы. Бұл сынамалау жүйесінің екі түрі белгілі, олар: 1) бұрғылау ұңғымасы тесіп өткен әрбір қойнауқат ...

Мұнай және газ өнеркәсібі министрлігі

Мұнай және газ өнеркәсібі министрлігі - 1994 жылы бұрынғы Қазақстан Республикасының Энергетика және отын ресурстары министрлігі екі министрлікке - "Өнеркәсіп және көлік министрлігіне" және "Мұнай және газ өнеркәсібі министрлігіне" - бөлінуі нәтиж ...

Мұнай кенорны

Мұнай кенорны - бір немесе бірнеше тұтқышпарда жинақталған, бірыңғай құрылымдық элементтермен сипатталатын және бір ғана жергілікті алаңда орналасқан мұнай жатындарының жиынтығы. Мұнай кенорны кристалдық іргетасы келбрийге дейін тұрақтанған платф ...

Мұнай кенорнын игеру процесі

Мұнай кенорнын игеру процесінде мұнай-газ контурының жағдайы өзгереді. Өндірістің басты мәселесі оның біркелкі жүруі қамтамасыз ету. Бүл жерде қабаттық су мүнайды жинауыштан қысыммен ығыстырып шығаратын энергия көзі рөлін атқарады. Сондықтан кено ...

Мұнай кенорындарын игеру

Мұнай кен орындарын игеру - жинауыш қойнауқаттан мұнай флюидін өндіріп алуды қамтамасыз ететін жұмыстар кешені. Өндірілетін мұнай мен газ жер бетінде бастапқы өңдеуден өтеді. Кен орынды игеру шаралары пайдалану жұмыстарының жобасы, өндірістік нем ...

Мұнай кәсіпшілігі

Мұнай кәсіпшілігі - кенорындағы мұнайды өндіруге және жинауға, сондай ақ ұңғыма өнімдерін өңдеуге және одан әрі тұтынушыларға тасымалдауға арналған технологиялық кешен. Ғимараттары мен жүйелері негізгі және қосалқы болып ажыратылады. Әуелгілеріне ...

Мұнай мен газ іздеудің геохимиялық әдістері

Мұнай мен газ іздеудің геохимиялық әдістері - Мұнай, газ, немесе кен жатындары төңірегінде солардың шашыранды ореолдары қалыптасатындығына негізделген пайдалы қазбаларды іздеу әдістері. бұл әдістерге сәйкес, Мұнай кенорындарын табуды көздейтін ге ...

Мұнай мен газ кенорындарының суы

Мұнай-газ кенорындарында мұнай мен газ жер асты суымен бірге орналасады. Мұндай жағдайда олар тығыздығы бойынша табиғи жіктеледі, яғни газ ең жоғарғы жағына орналасады,одан төмен қабаттың мүнайға қаныққан бөлігі, ал ең астында - сулы қабат жатады ...

Мұнай мен газ қорлары

Мұнай мен газ қорлары - геологиялықбарлау жұмыстарының немесе кенорынды игеру деректері бойынша анықталған жер қойнауындағы пайдалы қазбалардың сандық-мөлшерлік есебі. Мұнайдың қоры табиғи газдікі м 3 өлшемімен өрнектеледі. А, В, С1 категориялары ...

Мұнай мен газ қорларын есептеу әдістері

Мұнай мен газ қорларын есептеу әдістері - мұндай әдістер көптеп саналады. Мәселен, Мұнай кенорнының қорын анықтауда төмендегі әдістер қолданылады: 1) көлемдік әдіс; 2) Мұнай алабының 1 га немесе 1 м 2 ауданы беретін Мұнай қорын есептеу әдісі; 3) ...

Мұнай мен газды іздеу-барлау жұмыстарының геофизикалық әдістері

Мұнай мен газды іздеу-барлау жұмыстарының геофизикалық әдістері - Геологиялык қимадағы таужыныстардың физикалық қасиеттерінің әр түрлілігіне негізделген іздеу-барлау әдістері. бұл әдістер кешені әдетте "геофизикалық барлау" деген атауға біріктірі ...

Мұнай мен газдың атқылауы

Мұнай мен газдың атқылауы - бұрғылау барысында мұнай мен газдың ұңғымадан кенет атқылауы. Ұңғыма аршыған мұнайлы-газды қатқабаттың қысымы мен осы қойнауқат деңгейіндегі бұрғылау ерітіндісі қысымы арасында оң мәнді айырма пайда болғанда көрініс бе ...

Мұнай мен газдың жинауыштары

Мұнай мен газдың жинауыштары - сұйық және газ тәрізді көмірсутектерді сыйыстыру және кенорынды игеру кезінде оларды қайырып беру қабілеті бар таужыныстар. Мұндай таужыныстардың критерийлері ретінде оларда дамыған кеуектердің, жорықшақтардың және ...

Мұнай мен газдың жылыстауы

Мұнай мен газдың жылыстауы - жер қыртысындағы табиғи күштердің әсерінен мұнай мен газдың орын ауыстыруы. Орын ауыстыру минералдық орта мен флюидтердің физикалық-химиялық өзара әсерлесуімен орайласа өтеді, ал бұл жайт жер қойнауындағы геологиялық ...

Мұнай мен газдың туындауы

Мұнай мен газдың туындауы. Органикалың заттар есебінен кататек процесі жағдайында сұйық және газ күйіндегі өнімдердің қалыптасуы. Мұнай мен газдың туындау масштабы тау жынысындағы органикалық заттың үйірімділігімен, оның тектік түрімен, диатектік ...

Мұнай мен газдың тұтқыштары

Мұнай мен газдың тұтқыштары - өзінің жатыс жағдайы мен өзін көмкеретін таужыныстармен ара-қатынасы тұрғысынан мұнай мен газдың шоғырлануын және ұзақ уақытқа сақталуын қамтамасыз ететін жинауыш бөлігі. Тұтқыштардың элементтері ретінде мұнай мен га ...

Мұнай мен газдың шоғырлануы

Мұнай мен газдың шоғырлануы - Көмірсутектердің жер қыртысындағы тау жыныстарының нақтылы аумағына жылжып келу қарқыны олардың сол аумақтан шығындану қарқынынан артығырақ мөлшерлермен сипатталатын көмірсутектер қоныс аударуы миграция процесінің ар ...

Мұнай мен газдың шоғырлануы (аккумуляциясы)

Мұнай мен газдың шоғырлануы - мұнай мен газдың тұтқыштарда жинақталу процесі. Мұнай мен газдың түзілу өңірінен жинақталу өңіріне жылыстауы сияқты күрделі процестің ақырғы сатысы болып табылады. Гравитациялық теория бойынша, шоғырлану көмірсутекте ...

Мұнай мен газға деген бұрғылау ұңғымаларындағы зерттеулер

Мұнай мен газға деген бұрғылау ұңғымаларындағы зерттеулер. Ұңғыма бұрғылау барысында жүргізілетін зерттеулер кешені. Бұл зерттеулердің мазмұны ұңғыманың бұрғылану мақсатына байланысты, ол нақтылы ұңғыма үшін алдын-ала бекітілген геологиялық-техни ...

Мұнай мен газға деген геологиялық барлау жұмыстары тиімділігінің критерийлері

Мұнай мен газға деген геологиялық барлау жұмыстары тиімділігінің критерийлері. Бұл критерийлерге жататындар: 1) өндірістік кенорнын аіпу тиімділігінің коэффиценті мөлшерінің біршама жоғары болуы; 2) іздеу бұрғылауы табыстылығының коэффиценті мөлш ...

Мұнай мен жанғыш газ іздеудің гидрохимиялық көрсеткіштері.

Мұнай мен жанғыш газ іздеудің гидрохимиялық көрсеткіштері. Мұнай және газ жатындары бар болуы мүмкін екендігін көрсететін жерасты суларының құрамбөліктік сипаты газдық және иондық-тұздық құрамы. Төмендегі көрсеткіштер ескеріледі: көмірсутектер ам ...

Мұнай монополиялары

Мұнай монополиялары - жеке, мемлекеттік және аралас меншіктегі ірі шетелдік бірлестіктер. Өндіріс пен капитал шоғырлануының жоғарғы дәрежелі негізінде ең мол пайда түсіру үшін мұнай өнеркәсібі салаларын бақылауды іске асырады. Мұнай монополиялары ...

Мұнай тазартушы

Мұнай тазартушы - айдау немесе тазарту жолымен мұнайды көп сатылы фракцияларға бөлу өнімдері. Бөлудің әр сатысында да жеңіл фракция мақсатты өнім болып табылады, ауыр өнім одан әрі өңделуге түседі. Жанармайлық, жанар-жағармайлық тағыда басқа болы ...

Мұнай тудырушы таужыныстар

Мұнай тудырушы таужыныстар - Литогенезінің процессінің жекелеген сатысы барысында өз бойындағы органикалық заттар ; есебінен мұнай қалыптастырған және қолайлы геологиялық-геохимиялық жағдайлар әсерінен сол мұнай массаларының көршілес өңірлерге жы ...

Мұнай түрлері

Туынды мұнай. Өздері алғаш қалыптасқан түпнегіз ұжыныстар құрамынан өзге өңірлерге жылыстауы нәтижесінде жаңадан аяқталған мұнай атауы. Парафинсіз мұнай. Құрамындағы парафин мөлшері 1 %-дан аспайтын мұнай. Молкүкіртті мұнай. Құрамындағы күкірт мө ...

Мұнай фонтаны

Мұнай фонтаны. Тау жыныстарының физикалық жинауыш қасиеттеріне байланысты түзілімдерде мол шоғырланған мұнайдың және газдың қойнаулық қысымы ұңғыма оқпанын тоғытқан сұйық қоспаның қысымынан басым болған жағдайда мұнай-газдың атқылауы.