ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 175

Көп сатылы ракета

Көп сатылы ракета - әрқайсысынын отынды қозғалтқыштары және басқару аспаптары бар бірнеше жекеленген бөліктерден тұратын ракета. Бірінші төменгі саты ауыр болады. Оның қозғалтқыштарының көмегімен ракета жерден көтеріліп, жылдамдығын арттырып, атм ...

Көп сатылы сайлау

Көп сатылы сайлау – сайлау жүйесінің бір түрі. Мұнда өкілетті органның депутаттарын төменгі сайлау органдары немесе сайлау алқалары сайлайды. К. д. с. екі және одан да көп сатылы болуы мүмкін, дегенмен үш немесе төрт сатылы сайлау қазіргі кезде ө ...

Көп фазалы сүзбелену

Көп фазалы сүзбелену - кеуекті ортада газ бен бірнеше сұйықтың немесе ерітінділер мен эмульсиялардың бірге ағуы. Әрбір фазаның сүзбелену жылдамдығы фазалық өтімділікке, фазаның тұтқырлығына, қысымның градиентіне байланысты; түрбөлшектік құрамы фа ...

Көп құрамды салалас сөйлем

Көп құрамды салалас сөйлем - көпқұрамды құрмаластың бір түрі. Оның ерекшелігі: құрамындағы компоненттердің саны үш және одан да көп мелшерде болып келіп, компоненттерінің баяндауыштары тиянақты тұлғаларға аяқталып тұрады. Көп құрамды салалас сөйл ...

Көп құрамды құрмалас сөйлем

Көп құрамды құрмалас сөйлем - компоненттерінің саны үш және одан да көп болып келетін құрмалас сөйлемдер. Мысалы: Көп ойлануға уақыт қалған жоқ, жалғыз үміт: не Талғар өткел беріп құтқарады, не өзі жұтып құтқарады, әйтеуір дұшпанға жоқ. Көп құрам ...

Көп өлшемді кеңістік

Көп өлшемді кеңістік – өлшемділігі үштен артық болатын кеңістік. Бізді қоршаған кеңістік үш өлшемді, жазықтық екі өлшемді, ал түзу бір өлшемді болады. Элементар геометрияда қарастырылатын евклидтік кеңістік – үш өлшемді кеңістік, n өлшемді евклид ...

Көп-дәнді өңдеуіш

Көп дәнді өңдеуіш - жалғыз немесе бірнеше дай деп аталатын біріктірілген нобайдың ішіне екі немесе бірнеше дәнді сыйғызатын құрылғы. Атынан көрініп тұрғандай, қос дәнді өңдеуіш екі дән ұстаса, төрт дәнді өңдеуіш төрт дән ұстайды. Көп дәнді өңдеуі ...

Көпір, желіаралық байланыс құрылғысы

Көпір, желіаралық байланыс құрылғысы - бірнеше жергілікті желілерді немесе бір желіге кіретін, бірақ әр түрлі хаттама түрлерін пайдаланатын бірнеше сегменттерді біріктіретін құрылғы. Ол бір орталықтан басқару арқылы бір логикалық желі ұйымдастыра ...

Көпір-бағдарлауыш

Көпір-бағдарлауыш - көпір мен бағдарлауыштың қисындасуы. Бағдарлауды қажет ететін дестелер үшін олар бағдарлауыш ретінде жұмыс істей, ал басқа жағдайларда жәй көпір қызметін атқарады. Кейде олар аралас бағдарлауыш деп те аталады.

Көпір-маршруттауыш

Көпір-маршруттауыш) көпір, яғни желіаралық құрылғы және бағдарлауыш қызметтерін қатар орындайтын құрылғы.

Көпірдің көтергіштігі

Көпірдің көтергіштігі - көпірдің көтергіштік қабілеті. Әскери көпірлердің көтергіштік қабілеті одан өткізілетін шынжыр табанды машинаның шекті салмағымен тонна көрсетіледі; дөңгелекті машиналар үшін білікке түсірілген қысымның шекті мөлшерімен си ...

Көпірлі өткел

Көпірлі өткел - әскерді өзеннен жаппай өткізу үшін арнайы жабдықталған, айналасындағы жерді қоса алғандағы көпір. Көпірлі өткел әскердің үздіксіз өтуіне оңтайлы және өткелдің басқа түрлерімен салыстырғанда еткізу кабілеті зор.

Көпірлік танк

Көпірлік танк көпір құрылымдарымен жабдықталған және ені шағын кедергілерден өтетін бунақты көпірлер орнатуға арналған танк. Көпірлік танк көпірді бірнеше минут ішінде экипаждар шықпай-ақ жасайды.

Көпірлік құрылым

Көпірлік құрылым - шөгінді таужыныстың кристалл түйірлік құрылымының түрі; онда түйірлер изометрлі, көпжақты пішінді болып, бір-бірімен жанасуы түзу сызықты болады. Көпірлік құрылым шамалы өзгерген шөгінді таужыныстарға тон.

Көпей Буданұлы Жұмашев

Көпей Буданұлы Жұмашев, партия-кеңес қызметкері. Карағанды партия-кеңес мектебін, Целиноград а. ш. институтын, КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебін бітірген. Еңбек жолын 1943 ж. Тегісжол ұжымшарында есепші болудан бастаған. Тельман аудандағы ...

Көпен

Көпен, аметистея – ерінгүлділер тұқымдасына жататын шөптесін өсімдіктер туысы. Негізінен Азия құрлығында тараған. Қазақстанда Алтай, Тарбағатай, Жетісу Алатауындағы тастақты тау беткейлері мен шөгінді жерлерде, өзен жағалауларында, елді мекендерд ...

Көпестер

Көпестер кәсіпкерлікпен, негізінен, сауда-саттықпен айналысатын әлеуметтік топ өкілі, тауарды екінші бір мемлекетке апарып сатып немесе сол жердегі халықтың қолөнер бұйымдарына айырбастап отыратын саудагер. Ол ежелгі заманнан белгілі. Бізге жетке ...

Көппроцессорлық өңдеу

Көппроцессорлық өңдеу - көп микропроцессорлы компьютерлерде бір мезгілде екі немесе одан да көп тапсырмаларды әр түрлі процессорларда атқару.

Көптік жалғау

Көптік жалғау - жалғанған сезіне көптік мағына беретін қосымша. Көптік жалғауының дыбыс үндестігіне қарай алты варианты қолданылады: -лар, -лер, -дар, -дер, -тар, -тер. Көптік ұғымды білдіру үшін жалғанатын бұдан басқа екі түрлі морфологиялық фор ...

Көптілділік

Көптілділік, мультилингвизм, полилингвизм – нақтылы коммуникативтік жағдайдың әсер етуімен белгілі бір әлеуметтік ортада, мемлекетте бірден үш, одан да көп тілде сөйлей білушілік. Мұның өзі жеке адамның Көптілділікгі және ұлт пен ұлыстың Көптілді ...

Көпшік

Көпшік - ердің үстіне салатын төсеніш. Оны көбінесе тысымен немесе тыссыз жасайды. Көпшікті әдетте киізден, жүн тартқан матадан, жүнін арасына келтіріп, беттестірген қой терісінен, аң терілерінен, сондай-ақ ішіне жылқының қылын

Көпшік тұрқылас лава

Көпшік тұрқылас лава - су түбіне төгілген яки лай тұнбаларына кіріккен лавалар есебінен қалыптасқан эффузивті жыныстар; бұлардың сырт пішіні бір-біріне жапсарласа дөңкиген көпшік тұрқылас немесе шар тектес денелер жүйесін құрайды; әрбір "көпшікті ...

Көпшілік

Көпшілік - стихиялық топтың тағы да бір нысанын білдіреді, бұл жерде стихиялық тобырға қарағанда нашар көрсетілген. Көпшілік - адамдардың стадионда, үлкен көрермен залында, өте маңызды хабар тындау кезінде алаңдағы қандай да болмасын көрініске ба ...

Көпшіліктің келісім әдісі

Көпшіліктің келісім әдісі - мәліметтер базасын басқару жүйесінде - транзакцияларды параллель орындауды басқару әдісі; қақтығысты, оның ішінде тұйықталу жағдайын, болдырмауға мүмкіндік беретін "дауыс беру" сүранысы бойынша мәліметтерді өзгерту құқ ...

Көпқабатты жатынның тиімді көлемі

Ұғымның бірнеше түсінігі белгілі: 2) жатын ауданының ұңғымалардағы қалындықтар жиынтығы картасы көмегімен анықталған орташа тиімді қалыңдық мөлшеріне көбейтіндісі; 1) бүкіл жинауыш қойнауқаттардың тиімді көлемдерінің жиынтығы; 3) екінші бапта сөз ...

Көпұлтты ұжым өкілдерінің ұлттық-психологиялық ерекшеліктерін есепке ала отырып тәрбиелеу шаралары жүйесін өткізу

Көпұлтты ұжым өкілдерінің ұлттық-психологиялық ерекшеліктерін есепке ала отырып тәрбиелеу шаралары жүйесін өткізу - анықталған этникалық өкілдеріне арналған, педагогикалық ықпал және әсердің эдістері мен тәсілдерінің, бағыттарының жиынтығы. Бұл і ...

Көрікте қорыту

Көрікте қорыту - күкіртті қорғасын концентраттарынан қорғасын қорыту процесі. Бұл әдіс сульфид, сульфат және қорғасын тотығы арасындағы болатын реакцияға негізделген. Қорыту нәтижесінде қорғасын металы және күкіртті газы алынады.

Көріністі қалыңдық

Көріністі қалыңдық - қойнауқаттың жабыны мен табаны арасындағы кез келген бағытта жүргізілген шартты сызық бойымен өлшенген қашықтық.

Көрінетін көкжиек

Көрінетін көкжиек - аспан мен жер бетін астасып жатқандай етіп көрсететін сызық. Көрінетін көкжиектің қашықтығы, яғни бақылаушы тұрған орнынан жер бетінің оған көрінетін ең шалғай нүктелеріне дейінгі d қашықтығы сол бақылаушының жер бетінен теңіз ...

Көрінеу жалған жарнама

Көрінеу жалған жарнама Werbimg лат. reclamare - выкрикивать) Жарнама беруші, жарнаманы тұтынушыны саналы түрде жаңылыстырып, пайда алу мақсатымен оны алдауға құрылған жарнама түрлерінің біреуі. Көрінеу жалған жарнама қоғамдық мүдделерге не занмен ...

Көркейген қазақ халқының ғылымы мен мәдениеті (мақала)

Көркейген қазақ халқының ғылымы мен мәдениеті – Қаныш Сәтбаевтың 1945 жылы "Қазақстан большевигі" журналында жарияланған мақаласы. Бұл мақаласында ғалым көркейіп келе жатқан Қазақстан ғылымы мен мәдениеті, әрі бай өнеркәсіптері жайлы айтады. Ұлы ...

Көркем жазу

Көркем жазу - анық, әдемі жазу өнері. Ислам діні елдерінде көркем жазу өнеріне үлкен көңіл бөлінген. Құран үшін, мемлекеттік мәні бар жазбалар үшін арнайы әшекейлі жазу түрі қолданылған. VІІ ғасырдан бастап ол куфи деп аталатын. Араб жазуының нас ...

Көркем публицистикалық жанрлар

Көркем публицистикалық жанрлар – журналистикадағы ең әдемі жанрлардың бірі. Тақырыпты талдау үстінде көркем әдебиеттік, сатира, юморлық, публицистика элементтерін тоғыстыра қолданады. Публицистикада бүкіл қоғам мүшелерінің назарын аударатын оқиға ...

Көркем тәрбие

Көркем тәрбие – тәрбиеленушілерде өнерді түйсіну, түсіну, бағалау, сүю, одан ләззат алу кабілетін қалыптастыру, көркем-шығармашылық іс-әрекетке және эстетикалық құндылықтарды өндіруге қажеттілікті дамыту.

Көркем әдебиет стилі

Көркем әдебиет стилі - проза, поэзия, драматургия салаларында жазылған көркем шығармалардың стилі. Көркем әдебиет стиліне тән бірнеше ерекшеліктер бар. Солардың бірі - тіл байлығы. Көркем шығармаларда қолданылмайтын сөздер мен сөз тіркестері, фра ...

Көркем әдебиет тілі

Көркем әдебиет тілі - 2) проза мен өлендегі көркем мәтіндердін, олардын жасалуы мен окылуынын негізіне жаткан поэтикалыктіл, ережелер жүйесі. Бұл ережелер лексика, грамматика, фонетикада бірынғай болғаннын өзінде кашанда күнделікті тілдін ережеле ...

Көрмей қону жүйесі

Көрмей қону жүйесі - көру мүмкіндігі шектеулі жағдайда немесе түнде ұшақты қону жолағына шығаратын немесе оның жер үстіндегі және ұшақтағы радиотехникалық жабдықтар кешені. Кешен радиолокациялық станция мен жүйелерден, байланыс құралдарынан тұрад ...

Көрпеш Көшерұлы

Көрпеш Көшерұлы – ақын. Көрпеш атақты Тәкен салдың немере інісі. Ол Тәкен сал секілді бар шаруаны жиып қойып, ақындық өнер соңына түспеген. Әкесінің жолын қуып, диқаншылықпен айналысқан. Оның үстіне әйелі жыл сайын құрсақ көтеріп, 12 бала тапқан. ...

Көрсетім жүйесі

Көрсетім жүйесі ; delivery system) - мультимедиалық қолданбалы программа немесе тікелей басқарылатын бейнепрограммалар жасауға арналған бейнелік және компьютерлік жабдықтар жиыны. Бүларға құрастырмалы микропроцессоры бар бейнедиск ойнатқыш, монит ...

Көрсетімдік деңгей

Көрсетімдік деңгей - OSI моделінің 6-деңгейі. Бұл деңгейде мәліметтердің көрсетім функциялары жүзеге асырылады, қолданбалы деңгейден немесе деңгейге сұратулар қабылданады немесе жіберіледі, тезбектердің немесе файлдардың пішімі тексеріледі, мәлім ...

Көрсеткіштік теңдеу

Көрсеткіштік теңдеу - дәреже көрсеткіші белгісіз болатын теңдеу. Қарапайым көрсекткіш теңдеулердің түрі: a x = b, {\displaystyle ~a^{x}=b,} мұндағы a > 0 {\displaystyle ~a> 0}. Көрсеткіштік теңдеулерді шешу үшін теңдеудің екі жақ бөлігін ло ...

Көрсеткіштік функция

Көрсеткіштік функция, экспоненциялық функция, экспонента – y=ezexpz функциясы. z-тің кез келген мәні үшін ол ez=формуласы бойынша анықталады. z=1 болса, К. ф-ның мәні e=2.7182. болады. К. ф-ның негізгі қасиеттері: және z1 мен z2-нің кез келген м ...

Көрсетушілік

Көрсетушілік - мәліметтерді визуалды бейнелеу; ақпаратты бейне құрылғы экранында көрсету. Объектіні көрсетушілік Визуализация объекта; object displau - машиналық графикада - графикалық объектіні көрсету құрылғысына шығару үшін шығару процедурасы ...

Көру байланысы

Көру байланысы - көзбен көру арқылы кабылданатын белгі беретін құралдар көмегімен командалар және сигналдарды беру және кабылдау.

Көрші (сөз)

Көрші. Үйлері жақын, іргелес тұратын адамдар. "Көрші" сөзі қазақ тіліне моңғол тілінен ауысқан дерлік деректер жеткілікті. Біріншіден, біздегі "көрші мағынасын "хөрш" тұлғасы береді. Екіншіден, моңғол тілінің өзінде бұл сөздің "көрші" ұғымы алғаш ...

Көрші ойыны

Көрші ойынын үлкен бөлмеде, көгалды таза ауада өткізуге болады. Ойыншылар саны 10-нан 30-ға дейін болуы керек. Ойыншылар дөңгеленіп, екі-екіден шеңбер құрып отырады. Тағы бір адам ортаға шығып, жұп болып отырған ойыншылардың бір жұбына келіп, "Кө ...

Көсемдік

Көсемдік - топтың қызметті интеграциялау механизмдерінің бірі, онда индивид немесе әлеуметтік топтың бір бөлігі басшы рөлін орындайды, яғни барлық топтың қызметін біріктіреді, бағыттайды. Басшылық ету түрі қоғамдық құрылыстың табиғатымен, арнайы ...

Көсемше

Көсемше - өзіне тән синтаксистік қызметі, морфология тұлғалары бар дербес категория. Қазіргі қазақ тілінде көсемше атқаратын қызметіне қарай негізгі және кейіпті болып екіге жіктеледі. Іс-әрекетті білдіретін жай сөйлемдегі негізгі етістіктің әр қ ...

Көтібар Итаяқов

Итаяқов Көтібар – би. Кіші жүз құрамындағы жаппас тайпасының жылкелді руынан тарайтын мойнақ аталығынан. 1870 – 80 жылы Царская болысында болыс болған. 1885 – 95 жылы" Сарқырама” арығының ақсақалы болып бекітіліп, Перовск қаласының маңына егін ег ...

Көтерілу ағысы

Көтерілу ағысы - мұхит деңгейінің көтерілуі немесе қайтуы кезінде пайда болатын мұхит ағыстары. Ашық мұхитта олар тәулігіне екі рет қарқынды жылдамдықпен жылжып отырады, соған байланысты мұхиттағы су бөлшектері ешқашанда тыныштықта тұрмайды. Тар ...