ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 116

Жауынгерлік машиналарды жүргізу

Жауынгерлік машиналарды жүргізу ұрыс машиналарын қозғалысын басқарудагы жүргізушілердің іс-қимылы; әскери дайындықтың оқу пәні. Ол теориялық дайындыкты козғалыс негіздері мен жүргізу ережелерін оқу, тренажерлерде жаттығу мен машиналарды жүргізіп ...

Жауынгерлік машық

Жауынгерлік машық - жеке құрамның білімі, икемі мен дағды кешені, бөлімшелер, бөлімдер мен құрамалар жеке құрамының әр түрлі жағдайларда ұрыс қимылдарын жүргізуге және оның тағайындалуына сәйкес жаттыққандығы; әскерлердің және флот күштерінің ұры ...

Жауынгерлік мүмкіндіктер

Жауынгерлік мүмкіндіктер - бөлімшенің, құрама мен бірлестіктің белгілі бір жауынгерлік тапсырманы орындау жөніндегі сандық, сапалық, көрсеткіштерін сипаттайтын мүмкіңдіктер. Ол адам санына, жауынгерлік әзірлік деңгейіне, каружарақтың саны мен сап ...

Жауынгерлік хабарлама

Жауынгерлік хабарлама - жауынгерлік міндеттердің орындалуы туралы есеп беру-ақпараттык құжат. Әдетте жауынгерлік хабарламада ұрыс кимылдарының нәтижесі баяндалады: белгіленген уақытқа өз әскерінің іс-әрекет жағдайы, халі, сипаты; сонымен бірге кө ...

Жауыр

Жауыр, көбінесе, жылқыда кездесетін ауру. Ж. жегіске, мініске пайдаланылатын жылқы шоқтығының, арқасының жарақаттануымен сипатталады. Аурудың негізгі себептері: жылқының мойнындағы қамыттың не арқасындағы ер-тұрманның үйлеспеуі, терлік пен тоқымн ...

Жауһар (гүл)

Жауһар, гарадиолюс – астралылар тұқымдасына жататын бір жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанда барлық аймақтарда кездесетін 2 түрі бар. Бұлардың биіктігі 5 – 30 см, сабағы бұтақты, түкті кейде тықыр. Шеттері ойық, тісті қарапайым жапырақта ...

Жаяу бұрқасын

Жаяу бұрқасын - жаңа жауған және бұрын жауған қар жамылғысының бетінен қар бөлшектерінің желмен үрленіп тасымалдануы, орын ауыстыруы. Мұндай кезде қар едәуір биікке көтеріледі де, көріну қашықтығы азая түседі.

Жаяу жарыс

Жаяу жарыс - жер шарының көптеген халықтары арасында, оның ішінде қазақ халқында ерте заманнан кең тараған жарыс түрі. Көне шежірелерде сақ, оғыз, қыпшақ тайпалары сарбаздарының жаяу жарысатындығы жайлы мәліметтер бар. Олардың бірі - 12 ғасырда ө ...

Жаяу көкпар

"Жаяу көкпар" - ұлттық ойын. Бұл ойын жазды күні, кең жазықта ойналады. Ойын өтетін жердің ұзындығы 50 - 60 метр, көлденеңі 25 - 30 метрден кем болмайды. Сол жазық алаңның бір шетіне шағын дөңгелек шеңбер сызылады да, ішіне құм түйілген ак, шүбер ...

Жаяу тартыс

"Жаяу тартыс" ойынына қатынасушылар екі-екіден ортаға шығады да, екі басы біріктіріліп түйілген арқанды екеуі бірдей екі жағынан мойындарына іліп, екі қолтығының астынан жібереді де, екеуі екі жаққа қарай еңбектеп, күні бұрын белгіленген жерге де ...

Жағаларды жіктеу

Жағаларды жіктеу - жағаларды дамуы, құрылуы, пішіні және өзара байланысы бойынша әр түрге бөлу. Тік бағытта дамуы бойынша: ойпатты және таулы; сырт көрінісі жағынан тегіс және тілімденген; геологиялық құрылысы бойынша: көлденең және бойлық ; бейт ...

Жағалау артиллериясы

Жағалау артиллериясы - маңызды нысандарды, аралдарды, бұғаздарды, әскери-теңіз базаларын қорғау мақсатымен жау кемелеріне қарсы ұрыс жүргізетін және теңіз маңындағы құрлық әскерлерін демеуге арналған артиллерия түрі. 19 ғасырдың ортасына таман бр ...

Жағалау белдемі

Жағалау белдемі - теңіз бен құрлыктың бір-бірімен тоқайласу өңірі; теңіз жағалауын, теңіз жиегін және су асты жағалау баурайын біріктіреді. Жағалау белдемінің ені ондаған метрден бірнеше километрге шейін жетуі мүмкін. Көбінесе жағалау белдемі дег ...

Жағалау күзеті

Жағалау күзеті - кейбір елдердің Қарулы Күштеріндегі арнайы әскер түрі. Су үстімен өтетін шекараны, теңіз, өзен байлығын күзету, сондай-ақ, контрабандыға қарсы күрес үшін қолданылады. Жағалау күзетіне күзет кемелері, мұзжарғыштар, сақшы катерлері ...

Жағалау ракета бөлімдері

Жағалау ракета бөлімдері - ракеталарды ұшыратын түрақты және жылжымалы қондырғылармен қаруланған әскери-теңіз флотынын бөлімдері мен бөлімшелері.Жағалау ракета бөлімдері әскери-теңіз базасының қорғаныс құрамында болады, жағалау мен аралдардағы ма ...

Жағалық база

Жағалық база портта, ыктырмада немесе жай ғана жағалауда орналасқан және онда тұрған кемелерді тылдық камтамасыз етуге, сондай-ак олардың жеке құрамына мәдени және шаруашылық қызмет көрсетуге арналған әскери бөлім. Ол айлактық майдан шебімен, шеб ...

Жағалық бел

Жағалық бел - теңіздің немесе көлдің толқындану әсерінен пайда болған бедердің аккумуляциялық пішіні. Өзімен құралыптас жағалық сызықпен қатарласа созылып жатқан, биіктігі бірнеше сантиметрден бірнеше метрге дейін болады. жағалық бел құмнан, малт ...

Жағалық дамба

Жағалық дамба - өзен арнасындағы жайылманың қалыңдай-қалыңдай келіп, белеске айналуы. Мұндай дамба ірі өзендердің төменгі ағысында көп кездеседі. Осы өзендердегі белестердің биіктігі басқа жайылмапың бетінен өлшегенде 5 - 6 м дейін жетеді, Бұл өз ...

Жағалық зона

Жағалық зона - кұрлық пен суқойманың немесе құрлық пен ағын судың өзара жалғасқан тұстары. Жағадан және жағалық беткейден тұрады. Толқындардың, соқпа толқындар мен арналық тасқындардың құрлықпен жалғасқан жерін шаюы әсерінен пайда болады. Теңізде ...

Жағалық шөгінділердің алмасуы

Жағалық шөгінділердің алмасуы - ұсақ тас материалдардың су алабы жағасының бойымен жылжуы. Олардың орын ауыстыруы судың желмен пайда болған ағыстарының әсерінен, сол ағыстардың бағыты мен күшінен, толқын әрекетінен, жағаның еңістігі мен пішінінен ...

Жағалық қорғау күштері

Жағалық қорғау күштері - шекарашылармен бірге Қазақстан Республикасының шекарасын қорғайтын әскери бөлім. Басты міндеті Қазакстанды теңізден болатын агрессорлардың шабуылынан қорғау. Ол жаңа катерлермен, қаружарақтың жаңа түрлерімен толыктырылуда.

Жағаның далмациялық түрі

Жағаның далмациялық типі - теңіз жағаларының бір түрі, оның қойнаулары жағалық сызыққа және тау тізбегінің етегінен қатарласа созылып жатады. Ал қойнаулары жоталарды көлденең кесе, бұғаздар арқылы ашық теңізге барып қосылады. Далмациялық жағалар ...

Жағаның дамуы

Жағаның дамуы - теңіз суының абразиялық және аккумуляциялық әрекетінен жаға сызықтарының өзгеріске ұшырауы. Жаға сызығы өзінің дамуында мынадай дәуірлерді басынан өткізді: Егер жағалық террасалар едәуір жалпақ болып, кертпештер одан әрі бұзылмайт ...

Жағармай

Жағармай - машина қозғалтқыш және механизмдердің түрлі бөліктерінің арасындағы үйкелісті кеміту үшін қолданылатын майлар. Жағармайдың өндірістік қасиеттері, негізінен, олардың химиялық құрамы мен құрылысына байланысты. Олардың құрамы өте күрделі, ...

Жағдайды бағалау

Жағдайды бағалау - операцияның міндетін орындау мен мақсатына жетуге әсер ететін факторлар мен жағдайларды зерттеп талдау. Штабтардың, әскер турінің, арнаулы әскер мен кызметтердің бастықтарының көмегімен операцияға шешім қабылдағанда және ұрыс қ ...

Жақ

Жақ, тіл білімінде - сөйлеуші мен өзгелер арасының қатынасын білдіретін, зат есім мен етістікке тән грамматикалық категория. Қазақ тілінде жақтық мағына жіктік, тәуелдік жалғауларымен беріледі. 1-жақ - сөйлеуші, айтушы жақ, 2-жақ - тыңдаушы жақ, ...

Жақ (лингвистика)

Жақ, тіл білімінде - сөйлеуші мен өзгелер арасының қатынасын білдіретін, зат есім мен етістікке тән грамматикалық категория. Қазақ тілінде жақтық мағына жіктік, тәуелдік жалғауларымен беріледі. 1-жақ - сөйлеуші, айтушы жақ, 2-жақ - тыңдаушы жақ, ...

Жақ құрал

Жақ - ұрыс құралы. Бір басы жазык иілген ағаш садақ. Сырт түрі малдың жақ сүйегіне ұқсайды. Оғы алысқа ұшатындықтан, жақты кейде жай деп те атайды. Көлемі садақтың басқа түрлерінен үлкен және серпер ағашы жуан, оның садақша иілген жағын сірі тасп ...

Жақаев атындағы көше (Алматы)

Жақаев атындағы көше. Көшеге Социалистік Еңбек Ері атағын екі рет алған әйгілі күріш өсірүші, КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты Ыбырай Жақаевтың есімі берілген. Жақаев Ыбырай Қызылорда облысы Шиелі ауданы "Қызыл ту" кеңшарының звено жетекшісі ...

Жақаевшылар

Жақаевшылар - Ыбырай Жақаевтың жолын қуып, күріш егіншілігінің тиімділігін, еңбек өнімділігін арттыру жолында елеулі табыстарға жеткен диқандар қозғалысы. 1964 жылы 5 наурызда Ы.Жақаев баспасөз бетінде" Жас ұрпаққа сәлем хат” жолдағаннан кейін, Ж ...

Жақан Төлеубаев қысқа көшесі (Астана)

Ж.Төлеубаев қысқа көшесі А.Герцен көшесінен басталып, Тамшалы көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 345 м. Жақан Төлеубаев 1898-1978 - мал өсіруші, Социалистік Еңбек Ері. 1930-55 жылдар аралығында Қорғалжын ауданының Арықты ауданында жылқы фермасының м ...

Жақсартылған графикалық адаптер

Жақсартылған графикалық адаптер - бұрынғы кезде қолданылған стандартқа сәйкес жұмыс істеген бейнеадаптер. Бірнеше мәтіндік және графикалық режімдері бар.

Жақсыз етістік

Жақсыз етістік - қимылдың иесіне қатыссыз жай-күйді, іс-әрекетті білдіретін етістік. Ондай етістік қолданылған жағдайда сөйлемде бастауыш болуы мүмкін емес. Казак тілінде орыс тіліндегідей вечерело, нездоровится сияқты өзгеше жақсыз етістіктер жо ...

Жақсыз сөйлем

Жақсыз сөйлем - сөйлемдегі айтылар ой бастауыштан басқа сөйлем мүшелері арқылы берілетін жай сөйлемнің түрі. Жақсыз сөйлемнің бастауышы болмайды, оның жоқ екені сол сөйлемнің баяндауышынан білінеді. Мысалы," Қазилаға Сәкенмен бірге жүруге тура ке ...

Жақтау

Жақтау - құжаттарды дайындаудың интерактивтік жүйелерінде - мәтіннен, кестеден, графиктен немесе бірнеше қатталған жақтаудан тұратын және дисплей экранында жеке терезеде бейнеленетін құжат құрылымының бөлігі.

Жақты сөйлем

Жақты сөйлем - бастауышы мен баяндауышы қиыса байланысқан жай сөйлемнің бір түрі. Жақты сөйлемнің бастауышы болады немесе сөйлемнің мазмұнынан бастауышының қай сөз екенін табуға болады. Жақты сөйлем үшке бөлінеді: 1) арнаулы жақты сөйлем" Мен оқи ...

Жақша

Жақша - жұптанып қолданылатын тыныс белгісі. Жақшаның дөңгелек жақша, тік, пішінді жақша, сынық жақша деп аталатын түрлері бар. Олар сөзге, сөз тіркесіне немесе сөйлемге қосымша мән-мағына жүктеу, белгілі бір ойды анықтау, автордың ой-пікірін, кө ...

Жақын туыстар

Ата-аналар, балалар, асырап алушылар, асырап алынғандар, ата-анасы бір және ата-анасы бөлек аға-інілер мен апалы-сіңлілер, ата, әже, немерелер.

Жақындағы ұрыс

Жақындағы ұрыс - мотоатқыштар, танк және әуе-десантгык бөлімшелер қорғаныс құрылыстарында орналасқан қарсыластарды жою үшін қолданатын ұрыс түрі. Жақындағы ұрыс түнде, ормаңда, елді мекеңдерде ұрыс әрекеттерін жүргізу үшін кажет. Авиацияда Жақынд ...

Жақыннан әсер ету

Жақыннан әсер ету - денелер арасындағы өзара әсерлесу физикалық өріспен тікелей жүзеге асады және езара әсерлесудің берілу жылдамдығы соңғы дейгін түсінік.

Жақып тегін

Жақып Тегін - Шығыс Қарахан мемлекетінің билеушісі Хасан ибн Сүлейменнің інісі. Нарынға құятын Атбаш өзенінің жағасына орналасқан Атбаш қаласының билеушісі. Салжұқтардың Батыс Қарахан қағанатына үстемдігі жүріп тұрған кезде көшпелі чігілдер Самар ...

Жақыпбаев атындағы көше (Алматы)

Жақыпбаев атындағы көше. Көшеге қазақ өлеңіне нәзік те сырбаз сезімге, сырлы суретке толы, әсем нақышпен өрнектелген қанық бояулы жырлар әкелген біртуар ақын Жұматай Жақыпбаевтың есімі берілген. Жақыпбаев Жұматай Сағадиұлы Алматы облысы Ескелді а ...

Жақыпберді Солтанбекұлы

Жақыпберді Солтанбекұлы - - батыр, Кеңес және Қытай өкіметі тарапынан қуғынға ұшыраған тарихи тұлға. Тегі - Албан руының Әлмерек тармағындағы Жәнібек атасынан. Әкесі Солтанбек Тазабеқұлы қазақ, қырғыз бірдей сенім артқан беделді билердің бірі бол ...

Жаңа

Жаңа - жақында ғана өткен немесе осы уақытқа қатысты; жеткілікті танымал емес, аса белгілі емес. жаңадан жасалған немесе жаңадан құрылған, бұрынғының орнына жақында ғана туған, пайда болған, жаңада ашылған;

Жаңа (Ермекеев ауданы)

Жаңа - Башқұртстанның Ермекеев ауданындағы ауыл, Бекет ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 324 адамды құрады. Пошта индексі - 452189, ОКАТО коды - 80225802005.

Жаңа (Иглин ауданы)

Жаңа - Башқұртстанның Иглин ауданындағы ауыл, Надеждин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 16 адамды құрады. Пошта индексі - 452420, ОКАТО коды - 80228845004.

Жаңа (Чишмин ауданы)

Жаңа - Башқұртстанның Чишмин ауданындағы ауыл, Арслан ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 390 адамды құрады. Пошта индексі - 452168, ОКАТО коды - 80257815005.

Жаңа абдрахман

Жаңа абдрахман - Башқұртстанның Стерлитамак ауданындағы ауыл, Первомай ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 22 адамды құрады. Пошта индексі - 453164, ОКАТО коды - 80249864006.

Жаңа адзитар

Жаңа адзитар - Башқұртстанның Аургазин ауданындағы ауыл, Батыр ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 375 адамды құрады. Пошта индексі - 453483, ОКАТО коды - 80205804006.

Жаңа актау

Жаңа актау - Башқұртстанның Буздяк ауданындағы ауыл, Каран ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 153 адамды құрады. Пошта индексі - 452721, ОКАТО коды - 80217816005.