ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 109

Жалғамалы тілдер

Жалғамалы тілдер, агглютинативті тілдер - тілдерге типологиялық немесе морфологиялық топтастыру принципін қолдану арқылы, яғни оларды туыстық жақындығына қарап емес, граммат. құрылысына қарап топтастыру нәтижесінде бөлінетін тілдер типі. Әдетте, ...

Жалғамалы тип

Жалғамалы тип - тілдердің Морфологиялық топтастырылуына жататын тілдер типі. Жалғамалы типке сөзжасам мен сөз түрлендіретін қосымшалардың дамыған жүйесі тән. Жалғамалы типке түркі, монгол, угро-финн, жапон т. б. тілдер жатады.

Жалғамалылық, агглютинация

Жалғамалылық, агглютинация - түбірге, негіз сөзге сөзжасам не сөз түрлендіретін қосымшалардың қосылу тәсілі, фузияга қарама-қарсы сөзжасамның, тұлға жасаманың бір түрі. Жалғамалық фонетикалық жағынан тұрақты түбір не негіз сөзге жалғанатын қосымш ...

Жалған аэродром

Жалған аэродром - қарсыласты авиацияның шын орналасуына қатысты жаңылыстыруға арналған аэродром. Жалған аэродром тәулік бойынша, күндізгі, түнгі әрекетті болып бөлінеді. Жалған аэродром ретінде әрекетсіз аэродром пайдаланылуы мүмкін.

Жалған ақпарат

Жалған ақпарат - объектінің сипаттамалары мен белгілері дұрыс емес әрі қате бейнеленген ақпарат, не нақтылы жоқ объект туралы ақпарат. Жалған ақпарат Дезинформация; дез. және лат. informatio - түсіндіру, баяндау - қарсыласты жаңылдыру мақсатында ...

Жалған дербес жұмыс

Жалған дербес жұмыс - орталық процессордың қатысуымен сыртқы құрылғылардың арасындағы мәліметтер алмасу.

Жалған жасау (құжаттарды), қызметтік жалғандық жасау

Жалған жасау, қызметтік жалғандық жасау ; Қылмыстық құқықта - қызметтік жалғандык жасау, яғни мемлекеттік қызметтер атқаруға уәкілетті адамның не оған теңестірілген адамның ресми құжаттарға көрінеу жалған мәліметтерді енгізуі, сол сиякты аталған ...

Жалған жүктілік

Жалған жүктілік - желбуаз- жалған жүктілік. Балалы болуды аңсайтын әйелдерде болатын күй, әйел өзін жүктімін деп есептейді, оның етеккірі тоқтайды, іші өседі, ол "баланын қозғалғанын" сезеді.

Жалған мәміле

Жалған мәміле - cәйкес құқықтық салдарларды жүзеге асыруды көздемей, дұшпан көз қылу үшін жасалатын мәміле. Жалған мәміле түкке тұрғысыз, яғни ол жасалған сәттен бастап, оны солай деп сотта тануға тәуелсіз түрде жарамсыз болып танылады.

Жалған салымдар

Жалған салымдар ; нем. Fiktiveinlagen pi, Scheineinlagen pi) - ақша қаражатының нақты жарнасы түспеген клиенттің ағымдағы шотына банк түсірген кредиттік жазба - жеке адамдармен фирмаларды кредиттеу тәсілі. Клиент жалған салымды, шынайы салым сияқ ...

Жалған сенім

Жалған сенім - іс-әрекетті немесе хабарламаны дұрыс қабылдауға кедергі келтірегін негативті бағдар. Адам өзін жалған сенімді екенін білмейді немесе білгісі келмейді де, жалған сенім объектісіне өзінің қатысын қандай да бір фактілерді объективті ж ...

Жалған сындарлы қысым

Жалған сындарлы қысым. Қоспадағы белгілі бір көмірсутектің салыстырмалы мөлшері мен сол көмірсутектің сындарлы қысымы көбейтіндісінің қосындысы. Синонимі - "орташа сындарлы қысым".

Жалған тамақ өнімдерін жасау

Адамның денсаулығы үшін қауіпті немесе сипаттауға сәйкес азықтың құрамына кіруге тиіс компоненттерді алмастыратын ингредиенттерді тамаққа қосу. Барлық елдердің заңнамасы бойынша қылмыс деп танылады

Жалған шөлмасақ

Жалған шөлмасақ - ерінгүлділер тұқымдасына жататын түйнекті шөптесін өсімдік. Қазақстанда Қаратаудың, Іле, Талас Алатауының тасты баурайларында, асу аңғарларында өсетін бір түрі - Северцов Ж. ш-ғы бар. Биікт. 20 см-дей түйнекті жуан тамырлы өсімд ...

Жалған экономика

Криминологияда - экономикада құқыққа қарсы қатынастардың өзіне тән пішімі; сәйкес келетін статистикада шынайы болып көрінгенімен, жалған нәтиже беретін ресми экономика.

Жалған өнім

Жалған өнім - қолдан жасалған, ұқсама жалған бұйым. басқа бір өніммен қайсыбір қасиеттері бірдей болғанымен, онша сапасы жоқ өнім; мысалы, кофе дәнінің орньша қолданылатын арпа, емен жаңғақ;

Жалғанбозкілем

Жалғанбозкілем – жасаңшөптер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанның далалық және шөлді аймақтарында, тау баурайларының тасты шатқалдарында, бұта арасында өсетін үш түрі бар. Олардың биіктігі 20 – 50 см. Тамыры шоқталған, бі ...

Жалғанбұршақ таспасы

Жалғанбұршақ таспасы – бұршақ тұқымдасы, таспа туысына жататын көп жылдық бұташық өсімдік. Қазақстанда Іле, Шу-Іле Алатауларының тасты, құрғақты беткейлерінде өседі. Биіктігі 5 – 25 см, сабағы жайылып өседі, жуан, бұтақты, қоңыр қабақты. Жапырақт ...

Жалғанкүрең

Жалғанқүрең – орамжапырақ тұқымдасына жататын бір, екі жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанда таулы аймақтардағы тасты, тастақты беткейлерде, өзен бойларында өсетін 6 түрі бар. Олардың биіктігі 20 – 100 см. Сабағы бұтақты, сыртын түк жапқа ...

Жалғантөскей

Жалғантөскей – астралылар тұқымдасына жататын көп жылдық бұташық өсімдіктер туысы. Қазақстанда Қаратау мен Батыс Тянь-Шаньның тасты, тастақты тау беткейлерінде өсетін 1 түрі – гримм жалғантөскейі бар. Биіктігі 50 см, сабағы бұтақты, қырлы, сыртын ...

Жалғастыру операторы

Жалғастыру операторы - 1) With R do S түрінде жазылады, мұндағы With және do - қолғабыстық сөздер, R - аралас типтегі айнымалы шама, S - кез келген оператор; 2) Фортран тілінде CONTINUE түрінде болады. Бұл оператор алгол операторының құр эквивале ...

Жалғастық

Жалғастық, бұрандалы түтікжалғауыш - картерге, резервуарға, құбырларға, дәнекерлеп, пісіріп немесе бұрап бекітілетін суды, майды ағызуға немесе газды шығаруға және де майдың қысымын, температурасын және басқада айқындауыштарды өлшеуге қажетті бол ...

Жалғау

Жалғау - сөз бен сөзді байланыстыратын, сөз аралығындағы қатынастардың көрсеткіші болып табылатын, сөзге грамматикалық мағына үстейтін қосымшалар. Жалғаудың төрт түрі бар: көптік, тәуелдік, септік, жіктік. Жалғаулар бірінен соң бірі жалғана беред ...

Жалғаулық шылаулар

Жалғаулық шылау сөз бен сөзді, сөйлем мен сөйлемді салаластыра байланыстырады. Жалғаулық шылаулар жалғаулықтар деп те аталады. Олар мыналар: мен бен, пен, да де, та, те, не, не болмаса, яки, немесе, я, және, әрі, біресе, бірақ, алайда, әйтпесе, ә ...

Жалғаулықсыз байланысу

Жалғаулықсыз құрмалас сөйлем орыс. бессоюзное сложное предложение - жалғаулықсыз байланысатын құрмалас сөйлем. Бұған жай сөйлемдердің мағына желілігіне, іргелестігіне қарай бір-бірімен жалғаулықсыз байланысуы арқылы жасалатын салалас құрмалас сөй ...

Жалғаулықсыз сөйлем

Жалғаулықсыз сөйлем - бөліктері жалғаулықсыз, яғни ырғақ-мелодика құралдар және басты конструктивті бірліктердің байланысы арқылы қосылатын күрделі сөйлем.

Жалғыздық

Жалғыздық, дінде - монотеистік діндердегі Құдайға тән басты қасиет. Ислам дінінде де дүниені жаратушы күштің жалғыз екеніне сену - иманның негізі, парыздың үлкені саналады. Алланың жалғыз, әрі теңдессіз құдірет иесі екенін таухид ілімі терең түсі ...

Жалғызтөбе желі

Жалғызтөбе желі - Шығыс Қазақстан облысы Жаңғызтөбе кентінің маңында оңтүстік-шығыстан соғатын дауылды жел. Ол Қара Ертіс өзенінің аңғарында түзіледі де Көкпекті өзенінің ағысына қарсы бойлай, Қаражол тауының Семей - Зайсан автомобиль жолы өтетін ...

Жалқы есім

Жалқы есім - жеке заттың, құбылыстың атауы болатын сөз, сөз тіркесі. Жалқы есімге адам аттары, географиялық атаулар, діни атаулар, жануарлар атаулары, аспан денелерінің атаулары, тарихи уақиғалармен байланысты мезгіл атаулары, рухани нысандар ата ...

Жалқық

Жалқық - ұсақ көктамырлардан және қылтамырлардан, қоршаған тіндерге және дене қуыстарына қабыну жағдайларында шығатын, құрамында қантұрпаттас элементтер болатын, ақуызга бай суйықтық.

Жамал Қарши

Туғаннан оны Әбуфазыл ибн Мухаммед деп атаған. 1230 жылы Алмалық деген жерде дүниеге келген. Әкесі Мухаммедтің кіндік қаны тамған құтты қонысы Баласағұн қаласы екен. Моңғол шапқыншылығы кезінде Алмалыққа келіп,Шағатай ханға қызмет еткен. Жамал Қа ...

Жамағат намазы

Жамағат намазы. Ислам діні - жамағат діні. Сондықтан жамағатпен намаз оқуды өте жоғары бағалаған. Ханафи мазһабында ер кісілердің бес уақыт парыз намазды жамағатпен оқулары - бекітілген сүннет. Тіпті басқа мазһабтардағы кейбір ғалымдар парыз деп ...

Жамақаев атындағы көше (Алматы)

Жамақаев атындағы көше. Көшеге белгілі қазақ композиторы, Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген өнер қайраткері Бекен Жұмабекұлы Жамақаевтың есімі берілген. Бекен Жұмабекұлы Жамақаев 1931-1972 Семей облысында дүниеге келген. Оның "Махаббат вальсі", "Ертіс ...

Жамбай ЖШС

Жамбай - жауапкершілігі шектеулі ceріктестік, "Қазақойл" Ұлттық мұнай компаниясы" жабық акционерлікқоғамның Директорлар Кеңесінің шешімімен 1999 жылдың 7 сәуірінде Каспий теңізі қазақстандық секторы қайраңының Оңтүстік Жамбай - Оңтүстік Забурунье ...

Жамбыл Серғазыұлы Тасеменов

Петропавл мемлекеттік педагогикалық институтының жаратылыстану-география факультетін бітірген 1974, биология және химия пәндерінің мұғалімі. КОКП 1970-1992, "Нұр Отан" ХДП 2001 жылдан мүшесі. 1964 жылдан - Петропавл қаласындағы Солтүстік Қазақста ...

Жамбыл Талхаұлы Айменов

Жамбыл Талхаұлы Айменов – техникалық ғылымдарының докторы, профессор. Қазақ химия-технологикалық институты мен Қазақ-өзбек университетін бітірген. Еңбек жолын осы институтта оқытушы болып бастаған. Жамбыл Талхаұлы кейін Жамбыл гидромелиоративтік- ...

Жамбыл университетінің қaзақ тілі мен әдебиеті кафедрасы

Жамбыл университетінің қaзақ тілі мен әдебиеті кафедрасы 1989 жылы ашылған. Кафедра ашылған күннен бері қызмет етіп келе жатқан тіл мамандары: педагогика ғылымының кандидаты, доцент Тасболатов Қапаш Тасболатұлы, филология ғылымының кандидаты, доц ...

Жамбыршин Әлім Шәкірұлы

ЖАМБЫРШИН Әлім Шәкірұлы – тех. ғыл. докт., проф. Қазақ мемл. а. ш. ин-тын, Алматы пед. шет тілдер ин-тын бітірген. Қазақ а. ш-н механикаландыру және электрлендіру ғыл зерт. ин-тында жұмыс істеген. Канададағы КСРО елшісінің кеңесшісі, Қазақстанның ...

Жамевю

Жамевю - таныс жердің немесе адамның көзге жат болып көрінуі. Кенеттен басталатын бұл әсер дежавю әсеріне қарама-қайшы болып табылады. Ғалымдардың айтуы бойынша адамдардың 97 пайызы дежавю әсерін сезінеді екен. Ал, жамевю әсері бұдан әлдеқайда си ...

Жампейісова Қорлан Қабыкенқызы

Жампейісова Қорлан Қабыкенқызы - ғалым, педогогика ғылымдарының докторы, профессор. 1970 ауданындағы № 261 орта мектепті, 1976 ж. ҚазПИ-ді, 1987 ж. Ы.Алтынсарин атындағы педагогика ҒЗИ аспирантурасын бітірген. 1976-77 ж. ҚазПИ жанындағы Мектеп ди ...

Жампоз

Жампоз - ата-енесі таза тұқымды айыр түйенің тұлғасы сұлу да сымбатты, мінезді, жүріске шыдамды да мықты ең тәуір мақтаулысының ортақ атауы. Мысалы: Жампоз атан - құс тұмсықты, шудалары шұбатылған, тік, тең өркешті, ұзақ жолда табаны тозбайтын, қ ...

Жамұқа

Жамұқа, Джамуха сэчен - Шыңғыс ханның өміріндегі ең жақын досы және қас жауы болған тарихи тұлға. Жамұқа өте ақылды, айлакер, сөзге шешен адам болған. Темүжіннің Шыңғыс хан күш жинауы кезеңінде ол өзінің қол астындағы тайпасынан әскер жиып, Тоғор ...

Жан Антуан де Баиф

Жан Антуан де Баиф – француздың атақты ақыны, композитор және аудармашы. "Плеяда" одағының мүшесі. 1570 жылы музыкант Тибо де Курвильмен бірігіп, "Поэзия және музыка академиясының" фр. Acadèmie de musique et de poésie негізін қалайды. 1576 жылы ж ...

Жан Ануй

Жан Ануй – француз драматургі, сценарийші және XX ғасырдағы француз әдебиетінің көрнекті өкілі. 30-жылдардың басында режиссёр Луи Жувенің хатшысы болып жұмыс істейді. 1931 жылы "Ақкіс" атты тұңғыш пьесасын жазады. 1937 жылы Париж сахнасында қойыл ...

Жан де Лафонтен

Жан де Лафонтен – француздың атақты мысалшысы. Оның тұңғыш шыққан жинағы "Евнух" Eunuque, 1654 атты комедиясы болды. Ертегілері 1664 жылдан бастап шыға бастады. 1668 жылы 6 кітаптан тұратын мысалдар жинағы басылып шығады. Оның бірінші томына И.А. ...

Жан Лакруа

Жан Лакруа - француздық философ-идеалист, персонализмнің өкілі. Марксизм адамды оның әлеуметтік мәнің ғана қарастырады, ал экзистенциализм адамның ішкі өмірінің анализімен шектеледі деп, Лакруа оларды персонализмде ассимиляциялау және қайта өңдеу ...

Жан Мореас

Жан Мореас – грек тегінен шыққан француз ақыны. Тұңғыш шыққан "Сирттар" "Les Syrtes", 1884 және "Кантиленалар" "Les Cantilènes", 1886 атты француз тілінде жазылған жинақтарында ақын-символист ретінде танылады. Символизм терминінің негізін қалаушы ...

Жан Реньо де Сегре

Жан Реньо де Сегре – француз жазушысы. 1647 жылы Парижге келіп, 24 жыл Ұлы Мадмуазельдің хатшысы болып қызмет атқарады. Пол Скаррон, Менаж, Пьер-Даниэль Юэ және Никола Буалолармен достық қатынаста болады. 1662 жылы Француз Академиясының мүшесі бо ...

Жан Ришпен

Жан Ришпен – 12 желтоқсан 1926 жыл, Париж) – француз ақыны, жазушы және драматург. 1876 жылы "Chanson des gueux" деген атпен шыққан тұңғыш өлеңдер жинағы мол табыс алып келеді. Натурализмге жақын болады. Оның жазған пьесалары Комеди Франсэздің са ...

Жан Ротру

Жан Ротру, 21 тамыз 1609 жыл, Дрё – 28 маусым 1650 жыл, сонда) – француз драматургі. XVII ғасырдың ортасында оның пьесалары драматургқа мол табыс алып келеді. Нормандия мен Парижде құқық факультетінде білім алады. Драматургиямен 1626-1628 жылдар ...